Đức Phanxicô, giáo hoàng nữ quyền hơn các giáo hoàng tiền nhiệm của ngài?

Kể từ khi bắt đầu triều, Đức Phanxicô luôn làm việc để thăng tiến phụ nữ trong các cơ quan quản lý của Giáo hội và Vatican. Ngài có nhiều can thiệp có lợi cho phẩm giá của phụ nữ. Tuần này, thêm một lần nữa ngài công bố một thư phản đối bạo lực trên phụ nữ. Nhưng ngài có làm nhiều hơn các giáo hoàng tiền nhiệm của ngài không?

Ngày thứ năm 9 tháng 11, trong một thông điệp gởi chiến dịch quốc gia chống bạo lực trên phụ nữ do đài phát thanh Ý RAI Radio1 tổ chức, ngài đã nói những lời lẽ rất chính xác về lòng trắc ẩn của ngài với phụ nữ “bị ngược đãi, lạm dụng, bị biến thành nô lệ, nạn nhân của sự hống hách của những người cho rằng họ có thể coi thường thân xác và mạng sống của người phụ nữ, buộc họ phải đầu hàng dục vọng của đàn ông”, nạn nhân của “áp lực quá mức”, hoặc bị “đặt vào vị trí thứ hai, bị coi là thấp kém, như đồ vật”. Ngài cảnh báo: “Cách chúng ta đối xử với phụ nữ, ở mọi khía cạnh của họ, cho thấy mức độ nhân văn của chúng ta”.

Ngày hôm trước, trong bài giáo lý thứ tư hàng tuần trong buổi tiếp kiến chung, ngài đã vinh danh bà Madeleine Delbrêl, người Pháp, phụ nữ truyền giáo cho giới lao động vào giữa thế kỷ 20, người đã can đảm làm chứng cho Chúa Kitô khi làm việc với tư cách là nhân viên xã hội ở tòa thị chính cộng sản Ivry-sur-Seine, vùng Paris.

Một bằng chứng mới về sự quan tâm đặc biệt Đức Phanxicô dành cho phụ nữ trong Giáo hội, chưa đầy một tháng sau khi dành tông huấn cho Thánh Têrêxa Lisiơ, Đó là lòng tin tưởng, phát sóng vào ngày 15 tháng 10 vừa qua.

Kể từ đầu triều, ngài đã khuyến khích việc nữ hóa nhân viên ở Vatican: tháng 3 năm 2023 có 1.165 phụ nữ làm việc ở Vatican so với 846 mười năm trước. Kể từ năm 2013, ngài bổ nhiệm các phụ nữ, các nữ tu hay giáo dân vào các trách nhiệm điều hành: nhân vật được công chúng Pháp biết đến nhiều nhất là Nữ tu Nathalie Becquart, nhân vật thứ hai trong ban thư ký Thượng hội đồng. Hơn nữa, một trong những bài phát biểu hiếm hoi của ngài tại Thượng hội đồng gần đây, ngài khẳng định phụ nữ chiếm một vị trí quyết định trong Giáo hội, đặc biệt vì họ là những người tiên phong trong việc truyền bá đức tin. Trong cùng một can thiệp, ngài tố cáo thái độ “bắt nạt phụ nữ và độc tài” của những người đi quá chức vụ mục vụ của họ, “ngược đãi” dân Chúa và “làm biến dạng” Giáo hội. 

Một nét mới?

Nhưng ‘khuynh hướng nữ quyền’ này của giáo hoàng có mới không? Thật ra, dưới thời Đức Phaolô VI, Vatican đã mở cửa cho quá trình nữ hóa nhân viên của mình một cách chầm chậm và tiến hóa. Được bầu làm giáo hoàng năm 1978, sau một thời gian dài làm việc với giới trẻ và sinh viên, Đức Gioan Phaolô II rất quý trọng phụ nữ, năm 1988, ngài dành cho họ tông thư nổi tiếng Phẩm giá của người phụ nữ, Mulieris Dignitatem.

Qua đời ngày 24 tháng 10, thọ gần 102 tuổi, bác sĩ tâm thần người Ba Lan Wanda Półtawska là cố vấn được Đức Gioan Phaolô II chăm chú lắng nghe về các vấn đề gia đình, bà là bạn thân thiết của ngài, bà ở trong số những người hiếm hoi ở bên cạnh ngài khi ngài hấp hối tháng 4 năm 2005. Và Đức Bênêđíctô XVI có ảnh hưởng rất nhiều trên các phụ nữ ngài gặp, qua cái nhìn thẳng thắn, sâu sắc và tôn trọng, không như thái độ bối rối chung của nhiều giáo sĩ.

Ngược dòng lịch sử xa hơn, vào thời giáo hoàng Gregory, mùa hè năm 1376, khi giáo hoàng về lại Rôma, dưới tác động của Thánh Catarina Siêna, giáo hoàng đã tiếp Thánh Catarina nhiều lần trong mùa hè này. Dù có những cự lại của Giáo triều, ngài chú tâm nghe lời khuyên của nữ tu Đa Minh trẻ 29 tuổi và làm theo lời khuyên của sơ. Vì thế các giáo hoàng này đã đi theo Chúa Giêsu, Đấng đã không ngại ngùng khi nhìn người phụ nữ, tôn trọng và công nhận vị trí của họ trong đời sống cộng đồng, ngược với thói quen văn hóa trong thời của Ngài. Do đó, hơn cả dấu hiệu của “chủ nghĩa nữ quyền” theo nghĩa hiện đại của thuật ngữ này, việc Đức Phanxicô thăng tiến địa vị phụ nữ chỉ đơn giản là một phần trong động lực chung của kitô giáo, một tôn giáo cho rằng mỗi con người phải có khả năng phát huy đầy đủ khả năng, tài năng của mình để đáp ứng kế hoạch của Thiên Chúa.

Marta An Nguyễn dịch