Những tháng tới của Giáo hoàng Lêô sẽ như thế nào?

Những tháng tới của Giáo hoàng Lêô sẽ như thế nào?

Các Giáo hoàng có hưởng “tuần trăng mật” với báo chí không, dĩ nhiên không phải “tuần trăng mật của các cặp vợ chồng” nhưng một thời gian “êm đềm” với báo chí!

Ngày thứ sáu, tôi đã xem xét một số phát biểu của ngài trong tháng đầu tiên và qua các bài phát biểu này ngài đã cho thấy phong cách lãnh đạo của ngài. Những quyết định này, dù ngài có thích hay không, sẽ định hình sâu sắc triều của ngài và chúng ta có thể mong chờ gì ở nhiệm kỳ của ngài.

Giáo hoàng đảm nhận nhiều vai trò. Trước hết và quan trọng nhất, ngài là mục tử toàn cầu, cách ngài rao giảng Tin Mừng và dẫn dắt đoàn chiên sẽ ảnh hưởng đến các giám mục, từ họ đến hàng giáo sĩ và giáo dân. Ngày nay với thời đại mạng xã hội và những chuyến tông du toàn cầu, việc truyền tải thông điệp ít bị lọc hơn trước, và vai trò mẫu mực của giáo hoàng trở nên rõ ràng hơn. Chúng ta đã thấy ngài hôn trẻ em, trước đây việc này không phải là việc của Hồng y-Bộ trưởng Bộ Giám mục!

Ngài cũng là giám đốc điều hành Giáo triều Vatican. Đức Phanxicô tiền nhiệm của ngài đã chỉ trích mạnh mẽ Giáo triều trong những năm đầu, ngài chủ yếu làm việc xung quanh họ, dựa vào mạng lưới thông tin riêng của ngài. Giáo hoàng Gioan-Phaolô II cũng chủ yếu làm việc ngoài Giáo triều. Như vậy Đức Lêô sẽ làm gì với Giáo triều?

Đức Lêô rất điềm tĩnh trước sự kiện được bầu làm giáo hoàng, nhận thức được sự thay đổi lớn lao đã xảy ra với ngài, nhưng ngài không hề bị choáng ngợp.

Ngày 24 tháng 5 ngài phát biểu trước Giáo triều với giọng điệu rất hợp tác và khích lệ: “Giáo hoàng đến rồi đi, nhưng Giáo triều vẫn ở lại… Giáo triều là tổ chức bảo tồn và truyền tải ký ức lịch sử của Giáo hội, của sứ vụ các giám mục. Điều này rất quan trọng.”

Ngài chưa bổ nhiệm nhiều người vào Giáo triều. Bổ nhiệm quan trọng đầu tiên của ngài là Sơ Tiziana Merletti làm thư ký của Bộ Các Tu viện và Xã hội Tông đồ. Ba trong số bốn giám mục ngài bổ nhiệm tại Hoa Kỳ là người nhập cư: Giám mục Michael Phạm của San Diego, sinh tại Việt Nam; Giám mục phó Pedro Chau của Newark, sinh tại Nicaragua; và Giám mục Simon Engurait của Houma-Thibodaux, Louisiana, sinh tại Uganda. Tất cả các bổ nhiệm này có thể đã được tiến hành trước khi Đức Phanxicô qua đời.

Bổ nhiệm quan trọng nhất Đức Lêô không thể tránh là chọn người kế nhiệm ngài tại Bộ Giám mục. Đó là một vị trí lớn và có ảnh hưởng, ngài phải bổ nhiệm người mà ngài hoàn toàn tin tưởng và có thể đảm đương khối lượng công việc khổng lồ của Bộ. Có những công việc tại Vatican mà bạn có thể giả vờ làm được, nhưng Bộ trưởng Bộ Giám mục thì không thể giả vờ!

Một số nhân viên Vatican khác đã đến tuổi về hưu bắt buộc, nhưng Đức Phanxicô vẫn giữ họ lại vì họ làm việc giỏi. Một người đặc biệt có thể rất quan trọng với Đức Lêô: Hồng y Kevin Farrell, 77 tuổi, đã quá tuổi nghỉ hưu hai năm. Ngài đã thành công trong việc hợp nhất hai văn phòng thành Bộ Gia đình, Giáo dân và Sự sống, và đã làm Bộ trưởng bộ này từ năm 2015. Năm 2020, Đức Phanxicô đã giao cho Hồng y Farrell lãnh đạo “Ủy ban các Vấn đề mật”. Hồng y Farrell đã cố gắng kiểm soát tài chính Vatican. Việc Đức Lêô giữ Hồng y Farrell trong vai trò này là rất quan trọng. Ngân sách của Vatican đang thâm hụt nghiêm trọng và tài chính thường xuyên là nguồn gây tai tiếng. Tôi không nghĩ có ai phù hợp hơn Hồng y Farrell để xử lý tham nhũng và nhu cầu cân bằng ngân sách.

Kiểm soát tài chính là một nhiệm vụ khổng lồ và là một phần lớn trong việc cải cách Giáo triều đã được thử nghiệm một cách chập chững kể từ Công đồng Vatican II. Những nỗ lực quốc tế hóa Giáo triều không thành công: Các nhân viên đến vài năm rồi đi, nhưng người Ý vẫn ở lại. Cho đến khi người Ý còn ở trong giới hạn nhiệm kỳ, mọi thứ sẽ không thay đổi.

Tôi đã hỏi một Hồng y về nỗ lực cải cách Giáo triều của Giáo hoàng Phanxicô, được trình bày trong Tông huấn Anh em hãy rao giảng Tin Mừng, Praedicate evangelium năm 2022, ngài nói với một chút tiếc nuối trong giọng nói: “Đó chỉ là những từ trên trang giấy cho đến khi được thực hiện.”

Cuối cùng là dự án đồng nghị. Làm thế nào chúng ta có thể vượt qua sự phân cực đang làm tổn thương Giáo hội tại Hoa Kỳ nếu chúng ta không học cách lắng nghe và cuối cùng là yêu thương nhau? Như chúng ta đã nghe trong lời cầu nguyện thượng tế của Chúa Giêsu, tình yêu chúng ta chia sẻ bắt nguồn từ tình yêu giữa Cha và Con. Rõ ràng, có điều gì đó đã bị mất trong quá trình truyền đạt. Tôi hy vọng không ai nhầm lẫn sự cay nghiệt của những chia rẽ hiện tại với tình yêu tồn tại trong Chúa Ba Ngôi!

Điều chính yếu không chỉ là lắng nghe giúp chúng ta vượt qua những hình ảnh sai lệch chúng ta đặt lên người khác, nhưng chúng ta phải chú ý đến tiếng nói của Chúa Thánh Thần khi lắng nghe nhau. Và, như Đức Lêô đã làm rõ trong một số bài nói, nhấn mạnh lời của Thánh Augustinô về ưu tiên cho ân sủng là cách duy nhất giúp chúng ta vượt qua được chia rẽ của con người.

Đồng nghị mời gọi chúng ta có trách nhiệm chung và giảm thiểu chủ nghĩa giáo sĩ. Điều này sẽ yêu cầu giáo dân đứng lên và nhận thức được gánh nặng mà trách nhiệm đó mang lại, rằng trách nhiệm chung không phải là phương tiện để đạt được những kết quả cụ thể mà không củng cố Giáo hội trong đức tin, trong hy vọng và trong bác ái. Nếu việc củng cố đó được thực hiện, như thế là đủ. Nếu không được thực hiện, họ sẽ tự lộ diện là sói đội lốt chiên, những người không chấp nhận trách nhiệm đối với Giáo hội theo các điều kiện Giáo hội nhưng tìm cách áp dụng sức ép chính trị để đạt được mục đích riêng. Cũng có một loại chủ nghĩa giáo sĩ trong giới giáo dân!

Đức Lêô là tu sĩ của một Dòng tu, vì vậy việc ra quyết định đồng nghị là bản năng của ngài. Nhưng còn phải xem ảnh hưởng của thuyết Augustinô trong việc ra quyết định của ngài sẽ giống hay khác so với ảnh hưởng của thuyết Ignatiô của Đức Phanxicô.

Đó là những điều tôi nghĩ chúng ta sẽ tập trung vào trong những tháng tới khi chúng ta tìm hiểu thêm về Đức Lêô và thực tế với vai trò đầy thử thách của ngài. Tuy nhiên, sự kiện với Cha Tony Pizzo chúng ta đã thảo luận vào ngày thứ sáu đã mang lại một hy vọng lớn lao. Một Giáo hoàng chỉ vài ngày sau khi được bầu, đã hỏi một linh mục có muốn chủ tế ngày kỷ niệm chịu chức ở mộ Thánh Phêrô không, đó là Giáo hoàng đã giữ được nhân tính rõ rệt. Những nghi thức, những lễ lạc ở Quảng trường có thể làm mệt mỏi nhưng Đức Lêô dường như rất điềm tĩnh trước sự kiện được bầu làm giáo hoàng, nhận thức được sự thay đổi lớn lao đã xảy ra với ngài, nhưng ngài không bị choáng ngợp.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch