Nhớ về Đức cha GB Bùi Tuần

Đức cha GB Bùi Tuần là vị Giám mục đặc biệt. Ngài được tấn phong Giám mục đúng ngày chuyển giao lịch sử của đất nước: ngày 30.4.1975, trong một thánh lễ đơn giản và hết sức nội bộ. 

Tôi có may mắn quen biết ngài từ những năm 80 của thế kỷ trước. Nhớ có lần gần Tết, ngài nhờ tôi đưa đến thăm nhà nhạc sĩ Văn Cao ở phố Yết Kiêu. Tôi đến gặp nhạc sĩ trước. Ông từ chối vì “dính với mấy ông Công giáo, lại là Giám mục nữa, ngại lắm”. Tôi trấn an: Giám mục chỉ đến gặp vì ngưỡng mộ nhạc sĩ từ lâu rồi. Nhạc sĩ Văn Cao đồng ý tiếp. Linh mục Lê Đức Sinh - Văn phòng Tòa Giám mục Hà Nội lúc đó - đưa đi. 

Sau khi chủ - khách chào nhau, Đức cha Bùi Tuần liền cất giọng hát bài Thiên Thai của Văn Cao rất xúc cảm, khiến nhạc sĩ đứng dậy ôm lấy ngài. Vậy là bao ngại ngùng, ngăn cách bị xóa hết. Thấy gia cảnh của Văn Cao cũng khó khăn nên Đức cha muốn biếu chút tiền. Ngài hỏi tôi nên làm thế nào? Tôi nói sắp Tết rồi, Đức cha cứ mừng tuổi ông bà nhạc sĩ là được. Nhạc sĩ Văn Cao kể hồi nhỏ ông học trường dòng nên bị ảnh hưởng bởi nhạc thánh ca ít nhiều. Nhạc sĩ rất khâm phục nhạc của linh mục Nguyễn Văn Vinh (cha Chính Vinh). Linh mục Lê Đức Sinh cũng có lời mời người nhạc sĩ tài hoa đến thăm Tòa TGM Hà Nội và sau đó ông đã đến, hứa sẽ giúp ca đoàn nhà thờ lớn Hà Nội hòa âm mấy nhạc phẩm của cha chính Vinh (tiếc là sau đó, do sức khỏe của nhạc sĩ mà dự định này không thành).

Đức Giám mục GB Bùi Tuần là người say mê viết văn, viết báo. Nhiều người đã quen với các bài viết của ngài trên báo Công giáo và Dân tộc. Có người ví Đức cha là vị Giám mục của “hòa giải”. Ngài đối thoại với chính quyền mới về chính sách tôn giáo rất kiên trì trong sự tôn trọng, nhất là giai đoạn 1990, trước đổi mới về chính sách tôn giáo. Với Tòa Thánh Vatican, ngài cũng là người được tín nhiệm để trao đổi nhiều vấn đề, trong những giai đoạn khó khăn nhất. Đức cha viết nhiều đề tài, từ văn hóa, xã hội… đến sở trường là tôn giáo, thần học, với lối hành văn trau chuốt. Các cặp hôn nhân rất thích lối so sánh của ngài: “Tình yêu như ngọn đèn, lấy áo bọc đèn, đèn sẽ tắt. Tình yêu như bông hoa, áp hoa vào ngực hoa sẽ tàn. Tình yêu như dòng suối, xây đập chặn suối lại, suối sẽ cạn” (Nói với chính mình). Nói như nhận định của Đức cha Giuse Trần Văn Toản - Giám mục Chánh tòa GP Long Xuyên đương nhiệm - thì: “Con người Giám mục nơi Đức cha Gioan hội tụ nhiều khuôn mặt làm nên một con người, khiến chúng ta phải khâm phục. Cụ là một nhà giáo uyên bác, nhà đạo đức có nền tảng nội tâm sâu sắc, nhà văn hóa tư tưởng thâm sâu với lối hành văn lôi cuốn không thể lẫn lộn với ai khác, một nhà báo luôn bám sát thời cuộc, một nhà tiên tri”.

Hai tháng trước, tôi gọi điện hỏi thăm ngài, Đức cha đùa mà như điềm báo trước: "Nếu còn thấy có bài trên báo, xin Tạ ơn Chúa. Còn nếu không thấy thì xin đọc cho mình câu kinh nhé”. Bây giờ bạn đọc sẽ không còn thấy những bài báo mới ký tên quen thuộc của ngài nữa. 

Xin Chúa giàu lòng xót thương, sớm đón nhận linh hồn Đức cha Gioan Baotixita về nơi nước của Người.

Hà Nội, ngày Đức cha GB Bùi Tuần được Chúa gọi về.

TS. Phạm Huy Thông