Trong Giáo hội Công giáo, vấn đề tự tử vẫn là điều cấm kỵ”

Sau vụ tự tử của một nam học sinh 15 tuổi, bị bắt nạt ở trường, và nhân Ngày Quốc tế Phòng chống Tự tử, ông Adrien Louandre đưa ra một suy tư về việc Giáo hội công giáo xem xét chủ đề rất quan trọng này.

Một thiếu niên 15 tuổi, cựu học sinh trường trung học dạy nghề Adrienne Bolland (Yvelines), đã tự tử ngày thứ ba 5 tháng 9 năm 2023.

Cha xứ Ars nói: “Giữa cây cầu và dòng nước có lòng thương xót”. Dĩ nhiên, nhưng trước đó, điều đáng mong muốn, và thậm chí cần thiết là ngăn chặn việc tự tử ở Pháp bằng cách tấn công trực diện vào vấn đề này. Tôi 28 tuổi và tôi đã muốn tự tử bảy năm trước. Tôi may mắn sống sót và thoát ra, sau đó người thân của tôi vực tôi dậy, đức tin đã giúp tôi không bỏ cuộc.

Lộ Đức, cuộc hành hương dành cho những người có ý định tự tử

Trên chuyến bay từ Đại hội Giới trẻ Thế giới Lisbon về Rôma, Đức Phanxicô nói: “Ngày nay việc tự tử của giới trẻ là một sự kiện quan trọng (…), giới truyền thông không nói nhiều vì họ không được thông tin đầy đủ (…), có rất nhiều bạn trẻ đang lo lắng và chán nản.” Đúng, theo chương trình Papageno giúp ngăn ngừa tự tử’, thực tế còn quan trọng hơn, vì không những các người trẻ tự tử mà còn có nhiều người trên năm mươi cũng tự tử.

Một điều cấm kỵ

Các nông dân, người LGBT+, các trẻ em nạn nhân của các vụ bắt nạt ở trường, những người cảm thấy bị loại trừ, người nghèo, người già, người thất nghiệp, kể cả trong các gia đình thượng lưu: tự tử ảnh hưởng đến mọi người. Nơi người muốn tự tử, ý tưởng tự tử luôn lởn vởn trong suy nghĩ của họ, hoặc hành vi tự tử đã làm họ thành nạn nhân: nếu họ tự tử, đó là vì họ không nghĩ mình có lựa chọn nào khác để giải thoát cơn đau đang nuốt toàn cơ thể họ.

Gắng gỗ để hiểu vấn đề tự tử

“Là linh mục cũng không tránh được nguy cơ này”

Về vấn đề tự tử, đâu đâu cũng có một điểm chung: đó là điều cấm kỵ. Từ chính nạn nhân đến con cái của họ; những người không thấy, những người không biết, những người không tin. Đối với thân nhân chung quanh, xúc cảm có thể hiểu được là cảm nhận bất lực, tội lỗi, tức giận đôi khi sẽ ở lại rất lâu trong tâm hồn họ. Người tự tử là người “xem mình hoàn toàn là người hư vô, (nghĩ rằng) mọi người khinh thường mình, nhưng họ được Thiên Chúa yêu quý và quý giá trước mặt Ngài”, tác giả Thomas a Kempis viết trong quyển sách nổi tiếng Noi gương Chúa Kitô.

Cứu cuộc đời của nhiều người

Tấn công trực diện vào vấn đề tự tử. Vì sao? Vì khi chúng ta phòng ngừa là chúng ta cứu được nhiều đời sống. Hiệu ứng “Papageno, giúp ngăn ngừa tự tử’”, đã được khoa học chứng minh, không giống như hiệu ứng Werther, hiệu ứng bắt chước nhau tự tử’), khi chúng ta càng nói đến tự tử với bằng chứng kèm theo, vì tự tử không phải là định mệnh, và chúng ta có thể thoát ra bằng một cách khác, qua việc phòng ngừa có thể ngăn chặn được việc tự tử. Ngoài ra, khi chúng ta càng huy động tập thể nhiều thì số nạn nhân tự tử sẽ càng giảm: 33,5% trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2017 ở Pháp. Nếu con số này chứng minh có thể ngăn ngừa, thì chúng ta thấy vấn đề này chưa được quan tâm đủ.

Những điều chúng ta hiểu sai về tự tử

Còn Giáo hội công giáo? Năm 2019, tại Vatican, trong khuôn khổ cuộc họp quốc tế sau Thượng hội đồng về Giới trẻ, tôi đã hỏi các thần học gia lỗi lạc: Làm thế nào để nói về niềm vui phong phú mà Tin Mừng hứa, về dòng nước làm dịu mọi cơn khát cho người không còn cảm thấy mình được yêu?. Được trao đổi với một người bạn ở quần đảo Saipan, được một người bạn khác từ Slovakia cám ơn, được một số đại biểu trong đó có một người Honduras trích dẫn, thảo luận với những người khác từ Senegal hoặc New Caledonia, tôi có thể trải nghiệm qua nhiều mức độ khác nhau, gồm tất cả các châu lục.

Hai la bàn tiên tri

Tôi đã được nói một cách nghiêm túc, rằng vấn đề này rất phức tạp, các văn bản khác của Giáo hội đưa ra tầm nhìn để tuân theo, những điểm mạnh, và tình huynh đệ và các mối liên kết xã hội là những tường thành chống lại việc tự tử. Chắc chắn, các thông điệp Laudato si’ và Fratelli tutti là hai kim chỉ nam mang tính tiên tri cho thời đại chúng ta và cho thế hệ của tôi trước một chủ nghĩa tư bản đang đè bẹp con người và có thể dẫn chúng ta đến chỗ tự sát tập thể. Nhưng không có văn bản la-mã nào trực tiếp tấn công việc tự tử. Làm thế nào chúng ta có thể ngăn chặn một điều mà hầu như không được đề cập đến? Như nhà văn Pháp Albert Camus đã viết, nếu “đặt tên sai cho một chủ đề, là gây thêm bất hạnh cho thế giới”, điều gì sẽ xảy ra khi vấn đề này không được nêu ra? Làm thế nào nó có thể tồn tại trong tâm trí chúng ta và được ngăn ngừa?

Tóm tắt tông huấn Christus Vivit – Đức Kitô sống.

Thượng hội đồng về Giới trẻ đã xuất bản tông huấn Christus vivit (Đức Kitô sống), trong đó Đức Phanxicô đề cập đến mô hình của người di cư, đúng như vậy. Nhưng vì sao tông huấn không nói gì về tự tử? Cụ thể, khi mục tiêu của Giáo hội là trở thành bệnh viện dã chiến: ngày nay, trong Giáo hội Pháp, một người trẻ sẽ đi đâu – hoặc một người lớn tuổi hơn – ai sẽ gọi để được giúp đỡ? Có những không gian và rất nhiều người được huy động… nhưng vấn đề này vẫn là điều cấm kỵ, ngay cả khi Giáo hội không còn lên án những người tự tử nữa. Kể từ khi tôi trở lại đạo công giáo cách đây 8 năm, khi đồng hành cùng giới trẻ, tôi gần như không nghe một bài giảng nào đề cập đến điều này. Tuy nhiên, xung quanh các cuộc trò chuyện, những nỗi sợ hãi và bất hạnh đã được nói lên.

Nhiệm vụ Đức Phanxicô giao cho các bạn trẻ: “Khi các con gặp một linh mục đang bị hiểm nguy…”

Câu trả lời thiêng liêng là chưa đủ

Câu trả lời về mặt thiêng liêng là chưa đủ: sẽ không thể làm được gì nếu không đối đầu trực tiếp với tai họa này. Tấn công  bằng cách phá vỡ điều cấm kỵ, tấn công bằng cách phá hủy sự xấu hổ xung quanh vấn đề này, tấn công bằng cách (tái) trải nghiệm cuộc sống thông qua một nền văn hóa quan tâm, nhờ lòng thương xót, tấn công bằng cách giết chết đạo đức kinh tởm này, tấn công bằng cách tiêu diệt đau khổ, tấn công bằng cách nhân lên sự hỗ trợ tâm lý, tấn công bằng cách bộc lộ bình minh đến sau hoàng hôn. Hãy tấn công trực diện vào nó, bởi vì mỗi cá nhân tự tử là một thất bại tập thể.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch