Ba lần Putin nói “không” với Giáo hoàng về yêu cầu xin có hành lang nhân đạo ở Mariupol

Trong sáu mươi ngày xung đột, Đức Phanxicô đã ba lần cố gắng dùng uy quyền đạo đức của ngài với Điện Kremlin, gởi thông điệp trực tiếp đến Mátxcơva qua đường ngoại giao, cũng như với tòa thượng phụ Mátxcơva để cố gắng tạo một hành lang nhân đạo ở Mariupol. Nhưng cả ba lần Nga nói “không”, họ không bảo đảm một an ninh nào. Trong nỗ lực cuối cùng tuần trước, ý kiến này lại tan thành mây khói vì khá phức tạp để thực hiện, khi Vatican sẵn sàng đưa thường dân bị kẹt trong các nhà máy thép Mariupol ra bằng tàu mang màu cờ vàng-trắng của Tòa Thánh. Theo những gì trang Il Messnticro tìm hiểu, dự kiến đứng vững được vài ngày nhưng sau đó bị loại bỏ, dù về mặt hậu cần, việc di tản người dân dễ dàng hơn vì các nhà máy thép Azofstal ở ngay trên cảng Mariupol.

Vợ của một người lính Ukraine xin: “Giáo hoàng can thiệp cho những người bị mắc kẹt trong nhà máy thép ở Mariupol, chồng tôi ở trong đó”

Tất cả diễn ra trong im lặng và kín đáo như Phủ Quốc vụ khanh vẫn thường làm ở Vatican. Với Vatican, chắc chắn đây là lần thất vọng không biết thứ bao nhiêu, hết thất vọng này đến thất vọng khác, Đức Phanxicô hy vọng cuối cùng có thể có một lối thoát cho người dân kiệt sức sống hai tháng như con chuột trong hầm chằng chịt của các nhà máy thép, một khu vực rộng lớn được dùng để chống bom và bây giờ trở thành cái bẫy. Hiện tại, trong hầm có khoảng một ngàn thường dân và 15 trẻ em. Nước sinh hoạt không còn, họ chỉ còn nước khử khoáng, dùng cho các bộ phận tản nhiệt.

Sứ thần Visvaldas Kulbokas cho biết, trong hai nỗ lực đầu tiên xin thành lập hành lang nhân đạo ở các khu vực an toàn do người Ukraine kiểm soát, “họ không đưa ra cho chúng tôi một đảm bảo nào.” Vào cuối tháng 3, sau một số tiếp xúc với tòa thượng phụ Mátxcơva, một giám mục chính thống lẽ ra phải tạo điều kiện cho loại hoạt động này. Đức ông Kulbokas và tổng giám mục chính thống giáo Ukraine lẽ ra đích thân đảm nhận sứ mệnh đi Mariupol, nhưng vào phút cuối, có điều gì đó không phù hợp và các nhà cầm quyền quân sự Nga đã trả lời phủ nhận, làm cho việc di tản không thành.

Lần cố gắng thứ hai là vào tuần Phục sinh. Lần này Đức Phanxicô gởi hồng y Ba Lan Konrad Krajewski, người thân cận của ngài đến Mariupol, hồng y đã hai lần lái xe cấp cứu từ Rôma đến Kyiv, món quà Đức Phanxicô tặng các bệnh viện. Lái xe suốt chặng đường đi qua  Ba Lan để đến Ukraine, hồng y Kraiewski đã tận mắt thấy những gì xảy ra ở Mariupol, thành phố tử đạo. Trong lần này, nhà cầm quyền Nga đã hoãn quyết định và sau đó thông báo rằng, họ không bảo đảm an ninh cho hành lang nhân đạo. “Không”. Nếu không có đảm bảo, vùng đất sẽ không thể đến được và rất nguy hiểm.

Sáng nay hồng y Pietro Parolin không giấu bi quan của ngài về khả năng nối lại đường dây đối thoại và đàm phán giữa Nga và Ukraine. Một dấu hiệu xấu. Ngài nói, “tôi bi quan” nhưng ngài nhấn mạnh đến con đường ngoại giao và chủ nghĩa đa phương, nếu không có những con đường này, chiến tranh sẽ tiếp tục nuốt chửng trẻ em Ukraine”. Đối với vấn đề đang được tranh luận trong việc gởi vũ khí cho Kiev, ngài nhắc lại các quốc gia có “quyền tự vệ trước cuộc xâm lược họ phải chịu đựng”, nhưng nếu chỉ nhấn mạnh đến mặt chiến tranh mà không có mặt ngoại giao thì không có kết quả. “Tôi cho rằng, chỉ giới hạn chiến tranh với vũ khí là một phản ứng yếu ớt.”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch