Hướng về kỷ niệm 500 năm Đức Mẹ hiện ra tại Tepeyac: Năm thánh Guadalupe và cuộc hành trình của tấm áo choàng thánh

Năm 1531, trên đồi Tepeyac ở Mexico, ảnh Đức Mẹ hiện ra cách lạ lùng trên tấm áo choàng bằng sợi xương rồng của một người thổ dân nghèo tên Juan Diego. Gần năm thế kỷ sau, chính tấm áo choàng ấy và lòng sùng kính mà nó khơi lên nơi hàng triệu tín hữu, đang trở thành trung tâm của một hành trình thiêng liêng trải dài khắp lục địa châu Mỹ, khi Hội thánh chuẩn bị mừng kỷ niệm 500 năm biến cố Tepeyac vào năm 2031.

Hành trình ấy vừa được đánh dấu bằng hai biến cố lớn: một Năm thánh do Đức Thánh cha Lêô XIV ban tại Mexico và một kế hoạch mục vụ là đưa hình ảnh Đức Mẹ Guadalupe đến với từng giáo phận trên khắp nước Mỹ.

Năm thánh tại nơi Đức Mẹ đã chọn

Đức Thánh cha Lêô XIV đã ban một Năm thánh Guadalupe để mừng kỷ niệm 50 năm ngày cung hiến Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Guadalupe mới tại thành phố Mexico, cũng là ngày rước ảnh Đức Mẹ về đền thánh hiện nay, ngày 12/10/1976. Đức Hồng y Carlos Aguiar Retes, Tổng Giám mục Mexico, đã loan báo rằng ơn ban này được Đức Thánh cha ban qua Tòa Ân giải Tối cao.

Năm thánh sẽ khởi đầu vào ngày 12/10/2026 và kéo dài đến ngày 12/10/2027, trùng với kỷ niệm 131 năm ngày đội triều thiên theo nghi thức Tòa thánh cho ảnh Đức Mẹ Guadalupe. Ngày khai mạc sẽ được cử hành bằng nghi thức mở Cửa Thánh và Thánh lễ Hoa hồng truyền thống lúc 12 giờ trưa, giữa những ngày cử hành trọng thể kéo dài từ Chúa nhật 11/10 với các giờ kinh sáng, kinh chiều, thánh lễ, những giờ lần hạt Mân Côi và một buổi hòa nhạc mừng nửa thế kỷ ngôi thánh đường mới.

Trong suốt Năm thánh, ơn toàn xá sẽ được ban cho các tín hữu đến viếng, theo lời Đức Tổng Giám mục Aguiar, "ngôi nhà thánh của Đức Maria Guadalupe với lòng sùng kính và tâm hồn thống hối," cùng tham dự một cử hành phụng vụ hoặc dành thời gian cầu nguyện tại vương cung thánh đường. Như thường lệ, để lãnh nhận ơn toàn xá, tín hữu cũng cần xưng tội bí tích, rước lễ, đọc kinh Tin kính và cầu nguyện theo ý Đức Thánh cha. Đức Hồng y mời gọi mọi người đón nhận thời gian này như một cơ hội canh tân thiêng liêng và hoán cải: "Ước gì Đức Maria Guadalupe, Mẹ của Thiên Chúa thật, Đấng nhờ Người mà chúng ta được sống, giúp chúng ta biết tận hưởng trọn vẹn Năm thánh này và đồng hành với chúng ta trên hành trình canh tân thiêng liêng và hoán cải."

Ngôi vương cung thánh đường được mừng kỷ niệm hôm nay là chương mới nhất của một câu chuyện dài. Theo trình thuật Nican Mopohua ghi lại các cuộc hiện ra, Đức Mẹ đã chọn Thánh Juan Diego để chuyển lời thỉnh cầu đến vị giám mục tiên khởi của Mexico, Cha Juan de Zumárraga: xây dựng một ngôi thánh đường "trên cánh đồng Tepeyac." Sau khi ảnh Đức Mẹ hiện ra trên tấm tilma, ngôi nhà của ảnh thánh đã nhiều lần thay đổi qua các thế kỷ, từ một nhà nguyện đơn sơ dựng năm 1695, sang Đền thờ Đền tạ Chúa Kitô Vua (nay gọi là Vương cung Thánh đường Cổ) vào năm 1709. Đến thế kỷ XX, khi ngôi đền cũ không còn đủ sức đáp ứng các nhu cầu phụng vụ, mục vụ và quản trị, công trình xây dựng vương cung thánh đường mới đã khởi công năm 1974, để rồi ngày 12/10/1976, ảnh Đức Mẹ được rước về ngôi nhà mới, nơi tấm tilma nguyên bản vẫn được lưu giữ và tôn kính cho đến hôm nay.

Tấm áo choàng lên đường đến từng giáo phận Hoa Kỳ

Cách xa Thành phố Mexico, các giám mục Hoa Kỳ cũng đang chuẩn bị cho mốc 500 năm bằng một sáng kiến mang chính tấm tilma đến gần với dân Chúa. Trong kế hoạch mục vụ mang tên "Một tấm Tilma, Một tấm Lòng: Đồng hành với Đức Mẹ Guadalupe theo bước chân Thánh Juan Diego," các ngài kêu gọi mỗi giáo phận trên toàn nước Mỹ đặt tôn kính một bản sao trung thực của tấm áo choàng Thánh Juan Diego. Đây là một phần của kế hoạch chiến lược 2025–2028 thuộc tuần Chín ngày Guadalupe liên lục địa, hướng tới "một cuộc canh tân thiêng liêng sâu xa và sự hiệp nhất dưới sự chở che của Đức Mẹ Guadalupe." 

Sáng kiến này đã khởi đi từ một cử chỉ mang tính biểu tượng. Tuần trước, tại Đền thánh Đức Mẹ Guadalupe ở thành phố Mexico, các giám mục đến từ Mexico, Hoa Kỳ và Canada đã có một cuộc gặp gỡ lịch sử, và mỗi vị mang một bản sao tilma về quê nhà. Tham dự có Đức Giám mục Daniel E. Flores của Brownsville, Texas, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ (USCCB); Đức Giám mục Oscar Cantú của San José, California; Đức Giám mục Eugenio Lira Rugarcía của Matamoros, Mexico; và Đức Giám mục Pierre Goudreault của Sainte-Anne-de-la-Pocatière, Canada, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Canada.

Theo kế hoạch, mỗi giáo phận tại Hoa Kỳ sẽ đón nhận một tấm tilma để đặt tôn kính tại nhà thờ chính tòa, rồi tiếp nối bằng hai năm hoạt động truyền giáo gồm các cuộc hành hương, việc phục vụ và huấn giáo, khi ảnh Đức Mẹ được rước đến các giáo xứ kể từ năm 2027. Các ảnh sao chép được in trên loại vải tương tự bản gốc, và những ảnh đã được chạm vào tấm tilma nguyên bản sẽ được coi là thánh tích hạng ba. Đức Giám mục Robert Brennan của Brooklyn cho biết mỗi giáo phận có thể đặt làm một tấm tilma với chi phí thấp, và các ảnh sẽ được trao cho các đấng bản quyền tại Baltimore vào tháng Mười Một để tôn kính tại nhà thờ chính tòa hoặc những nơi khác do giám mục địa phương chỉ định.

Điều làm cho kế hoạch này vượt xa một sáng kiến sùng kính đơn thuần nằm ở nơi tấm tilma sẽ được rước đến. Sau khi được đặt tôn kính, ảnh Đức Mẹ sẽ lên đường qua các giáo xứ và những nơi mà ban tổ chức gọi là "những Tepeyac thời nay," tức những nơi in đậm dấu vết của đau khổ, loại trừ, di dân và bạo lực. Tại đó, các nhà thừa sai địa phương được gọi là Juandieguitos sẽ tháp tùng ảnh Đức Mẹ, lắng nghe những ưu tư của cộng đồng, và giúp thiết lập những "ngôi nhà thánh nhỏ" như những nơi chốn của sự đón tiếp, hòa giải và đào luyện theo tinh thần Guadalupe. Đúng như kế hoạch mục vụ trình bày, tấm tilma không chỉ là một đối tượng của lòng sùng kính, mà còn là một "chứng tá huấn giáo sống động," nhằm biến mỗi người Công giáo trở thành sứ giả của niềm hy vọng như chính Thánh Juan Diego xưa.

Để nâng đỡ việc cử hành, Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ cũng đã đăng tải nghi thức đặt tôn kính ảnh Đức Mẹ Guadalupe song ngữ, do ủy ban phụng vụ của các giám mục Mexico soạn thảo, dự liệu một thánh lễ trọng thể cấp giáo phận kèm cuộc rước kiệu, một lời kinh thánh hiến, và một phép lành ban cho cộng đoàn "dưới tà áo Mẹ Maria."

Hai chặng đường, một niềm hy vọng

Cả Năm thánh tại Mexico lẫn cuộc hành trình của tấm tilma tại Hoa Kỳ đều không dừng lại ở mốc 2031. Các giám mục lưu ý rằng nỗ lực này còn hướng xa hơn, tới Đại Năm thánh 2033, Năm thánh ngoại thường của Ơn Cứu độ mà Hội thánh dự định cử hành, mừng kỷ niệm 2.000 năm cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Chúa Giêsu.

Những hoa trái được kỳ vọng, theo lời Đức Thánh cha Phanxicô trong bài giảng khai mở Tuần chín ngày Guadalupe ngày 12/12/2022, bao gồm "sự canh tân một đức tin quy hướng về Chúa Kitô nhờ sự trung gian của Đức Mẹ," sự hòa giải giữa những cộng đồng đang chia rẽ, việc củng cố bản sắc văn hóa của cộng đồng gốc Tây Ban Nha, và một mạng lưới các đền thánh kính Đức Mẹ như "những không gian đặc tuyển cho niềm hy vọng được tái sinh." Trong cùng bài giảng ấy, nhân lễ Đức Mẹ Guadalupe, ngài nói rằng "cho dù chân trời này xem ra ảm đạm và đầy hoang mang… đây vẫn là một thời gian thuận lợi của ơn cứu độ, trong đó Chúa, qua Đức Trinh Nữ Mẹ Người, vẫn tiếp tục ban Con của Người cho chúng ta."

Tại Hoa Kỳ, thời gian biểu dự kiến các giáo phận sẽ chỉ định các đại sứ Guadalupe vào cuối năm 2026, khởi sự việc đào luyện vào tháng 1 năm 2027, và cử hành nghi thức đặt tôn kính cấp giáo phận từ tháng 2 đến tháng 12 năm 2027, với việc đồng hành mục vụ tiếp nối cho đến năm 2031. Từ đồi Tepeyac năm xưa cho đến từng nhà thờ chính tòa và giáo xứ ngày nay, cùng một tấm áo choàng, cùng một tấm lòng, tiếp tục dẫn đưa dân Chúa trên hành trình hy vọng.

Tác giả: EWTN/Amira Abuzeid & Diego López Colín
Tổng hợp: Hạo Nhiên