Thiếu thốn tiền bạc? Hãy nghĩ đến “những vị thánh không màng đến tư lợi”

Trong lịch sử lâu dài của Kitô giáo, hiếm có vị thánh nào khơi dậy tình cảm sâu sắc như những vị thánh không màng đến tư lợi (Holy Unmercenaries) – những người nam và nữ thánh thiện này được nhớ đến không phải vì những lời rao giảng hay sự tử đạo, mà vì sự chữa lành của các ngài. Các ngài là những thầy thuốc và người chăm sóc, những người chữa bệnh mà không nhận tiền công, vì nhìn thấy nơi mỗi bệnh nhân chính là Chúa Kitô đang chịu đau khổ.

Thuật ngữ “không màng đến tư lợi” (Unmercenaries) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp Anargyroi, nghĩa đen là “không tiền bạc” - nếu bạn muốn nói là không một xu dính túi. Thuật ngữ này xuất hiện lần đầu tiên vào những thế kỷ đầu của Giáo Hội, đặc biệt là ở thế giới Kitô giáo Đông phương, để mô tả những thầy thuốc thánh thiện, những người mang đến sự chăm sóc miễn phí như một hành động thương xót hơn là một nghề nghiệp. Tấm gương của các ngài đã trở thành một biểu hiện sống động cho lời của Chúa Giêsu: “Anh em đã được lãnh nhận nhưng không, thì cũng phải cho đi nhưng không.” (Mt 10:8)

Trong số những vị được kính trọng nhất là các Thánh Cosma và Đamianô, hai anh em sinh đôi hành nghề y ở Syria vào thế kỷ III. Nổi tiếng với sự dịu dàng và tài năng, các ngài đã từ chối mọi khoản thù lao, và được mệnh danh là Những con người không tiền bạc. Theo truyền thống, lòng bác ái của các ngài đã thu hút nhiều người đến với đức tin; cuối cùng các ngài đã chịu tử đạo vì khước từ việc chối bỏ Chúa Kitô. Ngày lễ của các ngài, được mừng kính theo cả lịch Đông phương và Tây phương, không chỉ tôn vinh đôi tay chữa bệnh mà còn tôn vinh tình yêu vô điều kiện của các ngài.

Các Thánh Cosma và Đamianô, hai anh em sinh đôi hành nghề y ở Syria vào thế kỷ III. Public Domain.

Nhiều vị thánh khác đã noi theo con đường của các ngài. Thánh Panteleimon, một bác sĩ đến từ Nicomedia, được đào tạo về nghệ thuật trong y học nhưng đã khám phá ra một ơn gọi sâu sắc hơn sau khi trở lại đạo. Ngài đã dành cả cuộc đời mình để chữa trị cho người nghèo và tù nhân, cầu xin Thiên Chúa giúp đỡ trong mọi phương pháp chữa bệnh. Những câu chuyện về phép lạ chữa bệnh của ngài đã khiến ngài trở thành một trong những vị thánh được yêu mến nhất của thế giới Byzantine.

Trong những thế kỷ sau đó, danh hiệu “không màng đến tư lợi” còn bao gồm những nhân vật khác: Thánh Hermolaus, Thánh Cyrus và Thánh Gioan thành Alexandria, và thậm chí cả một số cộng đoàn tu viện mà các thành viên kết hợp cầu nguyện, thuốc thảo dược và lòng hiếu khách. Việc chữa lành của các ngài không chỉ được hiểu là sự phục vụ về mặt y tế đơn thuần, mà là diakonia - một sứ vụ của tình yêu tự hiến.

Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo nhắc nhở chúng ta rằng “Tình yêu của Thiên Chúa mời gọi chúng ta phục vụ tha nhân.” (GLHTCG 1829) Những con người Không màng đến tư lợi này đã hiện thân cho mời kêu gọi đó dưới một trong những hình thức triệt để nhất. Các ngài không bị thúc đẩy bởi danh tiếng hay phần thưởng, mà bởi lòng trắc ẩn xuất phát từ đức tin. Việc các ngài từ chối nhận tiền không chỉ mang tính biểu tượng - mà còn là một chứng tá triệt để cho niềm tin rằng việc chữa lành cuối cùng thuộc về Thiên Chúa.

Ngày nay, biểu tượng của những vị thánh không màng đến tư lợi này được diễn tả bằng việc các ngài cầm những hộp thuốc hoặc cuộn giấy mang lời cầu nguyện chữa lành. Trong các nghi lễ Chính Thống giáo và Công giáo Đông phương, các ngài được cầu khẩn như là bổn mạng của các bác sĩ, y tá và tất cả những người phục vụ người bệnh. Di sản của các ngài tồn tại ở bất cứ nơi nào mà việc chăm sóc sức khỏe không chỉ được coi là một nghề nghiệp, mà còn là một ơn gọi bắt nguồn từ lòng thương xót.

Trong thời đại mà y học thường tốn kém và vô cảm, chứng tá của những con người không màng đến tư lợi này vẫn còn giá trị một cách đáng kinh ngạc. Các ngài nhắc nhở chúng ta rằng việc chữa lành - về thể chất, tinh thần và thiêng liêng - sẽ mạnh mẽ nhất khi được trao ban một cách tự nguyện. Cuộc sống của các ngài vẫn thì thầm một sự thật mà thế giới thường lãng quên: liều thuốc tuyệt vời nhất chính là tình yêu.
 

Tác giả: Daniel Esparza – Nguồn: Aleteia (24/10/2025)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên