Cúi xuống với bệnh nhân

ĐTC Bênêđíctô 16 trong sứ điệp đầu tiên của mình dành cho ngày Thế Giới Bệnh Nhân lần thứ 14, 11.02.2006, ngày lễ Đức Mẹ Lộ Đức, diễn ra cách đặc biệt tại Adelade (Úc Châu) có lời thật cảm động : “Giáo Hội muốn cúi xuống với một sự chăm sóc đặc biệt trên những bệnh nhân”.

 Hòa với tâm tình của Hội Thánh toàn cầu trong tháng này, hướng đến những nạn nhân căn bịnh quái ác của thời đại, Nhịp sống đạo chia sẻ tâm tình với mọi bệnh nhân, cách riêng đối với những bệnh nhân AIDS, và cùng mọi người “cúi xuống với sự chăm sóc đặc biệt” trên họ.

 1. Bệnh tật theo cái nhìn của Công Giáo

 Bệnh tật là nỗi thống khổ của nhân loại mọi thời, mọi nôi. “Bệnh tật và đau khổ là những thử thách nặng nề nhất trong cuộc sống con người. Khi lâm bệnh, con người cảm nghiệm sự bất lực, giới hạn và sự hữu hạn của mình. Bệnh tật khiến con người ý thức về cái chết nhiều hôn. Bệnh tật có thể làm con người xao xuyến, yếm thế, đôi khi đưa đến tuyệt vọng và nổi loạn chống lại Thiên Chúa, nhưng cũng có thể làm cho con người chín chắn hôn, giúp họ nhận ra những điều phụ thuộc trong cuộc sống để biết quay về với những điều chính yếu. Thường bệnh tật hối thúc con người tìm kiếm Chúa và quay về với Người.” (Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, số 1500-1501)

 Không ít những trường hợp, người ta coi thường, khinh dể bệnh nhân vì họ như là gánh nặng của gia đình và xã hội. Bi đát hôn, có những con người nhẫn tâm giết chết bệnh nhân ngay từ trong lòng mẹ theo não trạng “ưu sinh” hay những bệnh nhân liệt giường lâu ngày theo khuynh hướng “trợ tử” (an tử, cái chết êm dịu).          

 Người bệnh có vị trí thế nào trong Giáo Hội Công Giáo?

 Quan niệm ban đầu của Cựu Ước vẫn cho rằng bệnh đi liền với tội. Bệnh tật như là một sự trừng phạt bởi tội lỗi gây ra. Chính Chúa đã trừng phạt vua Đavít phạm tội, bằng côn dịch 3 ngày cho toàn dân (x. 2Sm 24, 10-17). Vì thế, người ta xa lánh bệnh nhân, nhất là bệnh phong cùi không chỉ vì sự dô bẩn, “ô uế theo luật Dothái” hay tính truyền nhiễm, mà còn xa lánh họ như xa lánh kẻ tội lỗi. Chính các Tông đồ vẫn còn mang cái nhìn ấy khi hỏi Chúa người mù từ khi mới sinh là do tội của anh hay gia đình anh, mà anh phải chịu. (x. Ga 9, 2-3) Và Chúa đã trả lời không bởi tội, nhưng để làm vinh danh Thiên Chúa.

 Ông Gióp “là một con người vẹn toàn và ngay thẳng, kính sợ Thiên Chúa và lánh xa điều ác” (G 1, 1), thế mà ông bị “mắc phải chứng ung nhọt ác tính từ bàn chân cho đến đỉnh đầu. Ông ngồi giữa đống tro, lấy mảnh sành mà gãi…” (G 2, 7-8). Đó chính là một bằng chứng về nguyên nhân của bệnh tật, không phải bởi tội, mà có thể là một cuộc thanh luyện Chúa dùng để làm sáng danh Chúa và sinh ích cho con người (x. Sách Gióp)

 Từ sau khi nguyên tổ phạm tội, bản tính con người vốn bất toàn ngày càng có nhiều giới hạn. Cho dù khoa học, y học phát triển đến đâu, con người vẫn chưa, và có lẽ không bao giờ chiến thắng được bệnh tật. Bệnh hoạn tật nguyền không chừa một ai. Nó xâm nhập vào mọi thành phần, từ trẻ thô đến cụ già, từ nguyên thủ quốc gia đến người dân quê mùa chất phát, từ vị Giáo Hoàng, Giám mục, linh mục cho đến giáo dân…. Có thể nói, tất cả mọi người, ít nhiều đều là “bệnh nhân”.

 Vua Saulô, vị vua đầu tiên của dân Dothái cũng mang bệnh bởi thần khí hung ác ( 1Sm 17, 14-23). Thánh Phaolô cũng có chứng bệnh kinh niên mà Chúa dùng như một “cái dằm” để giúp ngài “khỏi tự cao tự đại” và biểu lộ quyền năng của Chúa. (x. 2Cr 12, 7). Dù bệnh, ngài vẫn làm việc : “Nhân khi thân xác bị đau ốm, tôi đã loan báo Tin Mừng lần đầu tiên cho anh em.” (Gl 4, 13). Và rất nhiều vị thánh là những bệnh nhân, hay qua đời vì ngã bệnh như : Têrêxa Avila, Phanxicô Xavie, Têrêxa Hài Đồng Giêsu… vẫn rất hữu ích cho Giáo Hội.

 Bởi bệnh nhân không phải là gánh nặng cần loại bỏ, nhưng có thể họ là những tông đồ trên giường, những vị thánh của thời đại.

 ĐTC Gioan Phaolô II nhắn nhủ trong ngày quốc tế Bệnh Nhân lần 12, 11.02.2004 : "Không ai có quyền hủy diệt con người nại lý do biện hộ là để người đó đừng chịu đau khổ. Mọi người, kể cả kẻ phải mang lấy bệnh tật và chịu đau khổ, là một hồng ân cao cả cho Giáo Hội cũng như cho nhân loại. Ước chi bất cứ ai đang đau khổ đều có thể gặp được nôi chính môi trường mình sinh sống những con người sẵn sàng nâng đỡ họ, với lòng kiên trì và sự trợ giúp... Sự đau khổ luôn luôn mời gọi chúng ta thực thi tình thưông nhân từ. Ngày Quốc Tế Các Bệnh Nhân là dịp để khám phá lại chổ đứng quan trọng trong cộng đoàn kitô của những người đang đau khổ, và cũng là dịp để làm cho vai trò quý báu của họ càng ngày càng thêm giá trị. Phải, theo cái nhìn con người, thì đau khổ và bệnh tật có thể xem ra như là những điều phi lý; nhưng những ai để cho ánh sáng Tin Mừng soi chiếu, thì khám phá được ý nghĩa cứu rỗi sâu xa của đau khổ và bệnh tật."

 Bệnh nhân còn là những người đóng góp rất lớn cho công việc xây dựng Giáo Hội và cho nhân loại. Trong sứ điệp năm 2006, ĐTC Bênêđíctô 16 khẳng định : “Bây giờ, tôi muốn ngỏ lời với anh chị em, hỡi những anh chị em mắc bịnh, hầu mời anh chị em dâng lên với Chúa Kitô điều kiện đau khổ của anh chị em cho Chúa Cha, trong sự tin chắc rằng mỗi một thử thách mà chấp nhận với sự cam chịu thì có công và lôi kéo lòng lành của Chúa xuống trên nhân loại.”.

 Đây là hướng mục vụ của Công Đồng Vatican II kêu mời “giao nhiệm vụ” cho bệnh nhân trong đại cuộc của Hội Thánh. Sắc Lệnh Truyền Giáo số 38 viết : “Các Giám mục có nhiệm vụ khuyến khích trong dân mình, nhất là giữa những kẻ đau yếu và khổ tâm, những tâm hồn quảng đại dâng lên Thiên Chúa kinh nguyện và việc khổ hạnh để cầu cho công cuộc rao giảng Phúc Âm trên thế giới…” Đó là lý do tại sao thánh Têrêxa Hài Đồng Giêsu, bệnh nhân trong Dòng Kín qua đời ở tuổi 24 được đặt làm Bổn mạng các xứ Truyền giáo.

 2. Chăm sóc bệnh nhân

 Chính Chúa Giêsu đã thực hiện lời tiên báo của ngôn sứ Isaia “Người đã mang lấy các tật nguyền của ta, và gánh lấy các bệnh hoạn của ta” (Is 53, 4) mà tận tâm, tận tình, tận lực “chữa lành mọi bệnh hoạn tật nguyền của dân” (Mt 4, 23). Đọc lại Tin Mừng, chúng ta sẽ thấy rõ điều đó :

 - “Thiên hạ đem đến cho người mọi kẻ ốm đau, mắc đủ thứ bệnh hoạn tật nguyền, những kẻ bị quỷ ám, kinh phong, bại liệt ; và Người đã chữa họ.” (Mt 4, 24)

 - “Chúa Giêsu trên núi đi xuống, đám đông lũ lượt đi theo Người. Và kìa, một người phong hủi tiến lại…Người giơ tay đụng vào anh và bảo, tôi muốn, anh sạch đi. Lập tức, anh được sạch bệnh phong hủi.” (Mt 8, 1-3)

 - “Chúa Giêsu đi khắp các thành thị, làng mạc, giảng dạy trong các hội đường của họ, rao giảng Tin Mừng Nước Trời và chữa các bệnh hoạn tật nguyền.” (Mt 9, 35)

 - “Ra khỏi thuyền, Chúa Giêsu thấy một đoàn người đông đảo thì chạnh lòng thưông và chữa lành các bệnh nhân của họ”. (Mt 14, 14)

 - “Có những đám người đông đảo kéo đến cùng Người, đem theo những kẻ què quặt, đui mù, tàn tật, câm điếc và nhiều bệnh nhân khác nữa. Họ đặt những kẻ ấy dưới chân Người và Người chữa lành… (Mt 15, 30)

 - “Chúa Giêsu chữa nhiều kẻ ốm đau mắc đủ thứ bệnh tật và trừ nhiều quỷ, nhưng không cho quỷ nói, vì chúng biết Người là ai.” (Mc 1, 34)

 - “Chính giờ ấy, Chúa Giêsu chữa nhiều người khỏi bệnh hoạn tật nguyền, khỏi quỷ ám và ban cho nhiều người mù được thấy…” (Lc 7, 1)

         Cả bốn tác giả Tin Mừng đều kể lại việc Chúa chăm sóc, chữa lành bệnh nhân rất bận rộn. Người không chỉ chăm sóc Dân Người, mà còn cả bệnh nhân của các gia đình lưông dân (x. Mt 15, 21-28) hay viên sĩ quan quân đội Rôma (x. Mt 8, 5-13), chính quyền đang cai trị Dân Người.

        Với đức ái của Người Mục Tử Nhân Lành chăm sóc những con chiên bị thưông tích, Chúa Giêsu đã thông truyền khả năng chữa lành cho các tông đồ : “Rồi Chúa Giêsu gọi mười hai môn đệ lại, ban cho các ông được quyền trên các thần ô uế, để các ông trừ chúng và chữa hết các bệnh hoạn tật nguyền” . (Mt 10, 1) ; và khi sai các ngài đi rao giảng Tin Mừng, Ngài cũng ra lệnh chăm sóc bệnh nhân : “Anh em hãy chữa lành người đau yếu, làm cho kẻ chết sống lại, cho người phong hủi được sạch và khử trừ ma quỷ”. (Mt 10, 8).

          Sứ vụ loan báo Tin Mừng của Chúa Giêsu gắn liền với sứ vụ chăm sóc bệnh nhân.  Chính các tông đồ nối tiếp công việc của Chúa Giêsu khi người còn tại thế, và lúc đã về trời, vẫn vừa truyền giáo vừa chữa lành. Cả thánh Phaolô-“Tông Đồ Dân Ngoại”, nhà truyền giáo vĩ đại cũng đã từng chữa lành cho bệnh nhân : “Thiên Chúa dùng tay Phaolô mà làm những phép lạ phi thường, đến nỗi người ta lấy cả khăn cả áo đã chạm đến da thịt ông mà đặt trên người bệnh, và bệnh tật biến đi, tà thần cũng phải xuất.” (Cv 19, 11-12). Phaolô còn tế nhị chăm sóc sức khoẻ cho đứa con tinh thần là Timôthêô để bảo đảm cho việc tông đồ : “Từ nay con đừng chỉ uống nước lã, nhưng hãy dùng thêm chút rượu, vì con đau dạ dầy và ốm yếu luôn.” (1Tm 5, 23). Qua lời khuyên của thánh Giacôbê, nền tảng Kinh Thánh của bí tích Xức Dầu, chúng ta  nhận ra Giáo Hội sô khai là gưông mẫu cho việc chăm sóc bệnh nhân : “Ai trong anh em đau yếu ư  ? Người ấy hãy mời các kỳ mục của Hội Thánh đến, họ sẽ cầu nguyện cho người ấy, sau khi xức dầu nhân danh Chúa. Lời cầu nguyện do lòng tin sẽ cứu người bệnh ; người ấy sẽ được Chúa nâng dậy, và nếu người ấy phạm tội thì sẽ được Chúa tha.” (Gc 5, 14-15)

 “Tự bản tính, Giáo Hội lữ hành phải truyền giáo” (Sắc Lệnh Truyền Giáo, số 2). Khi thấy sự liên hệ chặt chẽ giữa sứ vụ truyền giáo và mục vụ bệnh nhận, chúng ta có thể nói, tự bản tính, Giáo Hội phải chăm sóc bệnh nhân.

 Chúng ta phải chăm sóc bệnh nhân không chỉ vì giá trị con người của hoọ và giá trị hy sinh mà họ hiến dâng như thánh Phaolô “Tôi vui mừng chịu đau khổ vì anh em. Những gian nan đau khổ Đức Kitô còn phải chịu, tôi xin mang lấy vào thân cho đủ mức vì lợi ích của thân thể Người là Hội Thánh”. (Cl 1, 24), mà còn để nên giống Chúa Giêsu và trung thành với giáo huấn của Hội Thánh :

 - “Tuy mắc nợ với hết mọi người, nhưng cách riêng các linh mục phải đặc biệc chăm sóc những người nghèo khổ và yếu đuối; vì chính Chúa đã tỏ ra là bạn hữu đối với họ và coi việc rao giảng Phúc Âm cho họ là dấu hiệu cho công cuộc cứu thế… Sau hết, các ngài phải hết sức ân cần chăm sóc những người yếu đau và hấp hối bằng cách thăm viếng và an ủi họ trong Chúa.” (Sắc Lệnh Chức Vụ và Đời Sống Linh Mục, số 6)

 - “Những bệnh nhân và người già cần đến sự lưu ý đặc biệt của cộng đoàn, đặc biệt là các mục tử. Cả hai loại người trên đều có kinh nghiệm về đau khổ cả trong chiều kích tinh thần lẫn thể xác. Các linh mục tiếp xúc với các bệnh nhân bằng cách biểu lộ sự thông cảm huynh đệ ; các ngài coi các bệnh nhân như một thành phần đặc biệt quí giá của đoàn chiên được trao phó cho mình ; chuyên cần thăm viếng ủi an họ, giúp họ hiểu được tình yêu vô tận của Thánh Tâm Chúa, sự liên đới Kitô giáo và ý nghĩa mầu nhiệm thập giá được đón nhận trong niềm tin. Linh mục khích lệ họ tìm thấy sức mạnh và niềm hy vọng trong lời cầu nguyện và trong sự hiến dâng đau khổ để cứu chuộc nhân loại, hiệp nhất với cuộc thưông khó của Đức Kitô.” (Chỉ Nam Linh Mục của Bộ Truyền Giáo, số 16)

 Sứ điệp Bệnh Nhân năm nay, ĐTC cũng kêu gọi mở rộng sự chăm sóc họ cho tồn xã hội : “Nếu mỗi người là anh em chúng ta, thì người yếu, người đau khổ và người cần được săn sóc càng phải ở trung tâm sự chú ý của chúng ta hôn nữa, để không một ai trong họ bị lãng quên hoặc bị gạt ra ngồi lề; thực vậy, “mức độ tình người được xác định chủ yếu trong quan hệ với khổ đau và người đau khổ. Điều này có giá trị đối với mỗi cá nhân cũng như xã hội. Một xã hội không đĩn nhận người đau khổ và không có khả năng góp phần nhờ sự cảm thưông để làm cho đau khổ được chia sẻ và chịu đựng cả trong nội tâm thì đĩ là một xã hội tàn ác và vô nhân đạo” (Thông điệp Spe salvi, 38).

 Và ngài đã bày tỏ tâm tình nâng đỡ khuyên bảo bệnh nhân, mà chúng ta có thể dùng để an ủi họ khi mình thăm viếng : “Tôi muốn bày tỏ lòng quí mến đối với tất cả và từng người, và tôi cảm thấy được tham phần những đau khổ và hy vọng mà anh chị em đang sống hằng ngày trong niềm kết hiệp với Chúa Kitô chịu đóng đinh và phục sinh, để Ngài ban cho anh chị em an bình và ôn chữa lành tâm hồn. Cùng với Chúa, Đức Trinh Nữ Maria canh thức cạnh anh chị em, Đấng mà chúng ta cầu khẩn với lòng tín thác là Sức Khỏe của các bệnh nhân và là Đấng an ủi kẻ đau khổ. Dưới chân Thập Giá đã ứng nghiệm nơi Mẹ lời tiên tri của Simêon: Trái tim của Mẹ bị đâm thâu qua (Xc Lc 2,35). Từ vực thẳm đau đớn của Mẹ, từ sự tham phần vào đau khổ của Chúa Con, Mẹ Maria có thể đón nhận sứ mạng mới, đĩ là trở thành Mẹ Chúa Kitô nôi các chi thể của Người.” (sđ Bệnh Nhân 2011)

 Kết

 Không ai dám cho mình là “vô bệnh”. Tục ngữ có câu : “Bảy mươi chưa què, đừng khoe mình lành”. Ta cũng không tránh khỏi bệnh tật, ta có thể là bệnh nhân. Tuy nhiên, cách đặc biệt có những con người đau khổ với bệnh tật nặng nề, cần phải được chúng ta “cúi xuống với một sự chăm sóc đặc biệt” dành cho họ.

 Mỗi khi chúng ta đau bệnh là cơ hội Chúa dùng để mình có thể “kinh nghiệm về đau khổ trong tinh thần và thể xác” như Chỉ nam Linh mục đã nói, và phải chăm sóc bệnh nhân với tư cách là bệnh nhân.

 Những lúc chúng ta “cúi xuống với một sự chăm sóc đặc biệt trên những bệnh nhân” là chính lúc chúng ta phục vụ Chúa Kitô để được vào Nước Trời, vì Người đã đồng hoá mình với họ : “Ta đau yếu các ngươi đã chăm nom…” (Mt 25, 36).

 Chăm sóc bệnh nhân còn là việc làm theo gương Đức Mẹ mà chúng ta vẫn thường kêu cầu với danh xưng “Đức Bà cứu kẻ liệt kẻ khốn”. Mẹ đã hiện ra tại Lộ Đức và biến nơi đây thành nơi chữa lành của Mẹ, nơi hàng năm có đến 650.000 bệnh nhân được một đội ngũ tiếp viên hiếu khách đón tiếp và phục vụ.

 Lạy “Đức Bà an ủi kẻ âu lo”,  xin cứu chữa chúng con, khi chúng con đau bịnh, và cho chúng con, dù đang là bệnh nhân, vẫn biết “cúi xuống với sự chăm sóc đặc biệt” trên những người đang đau đớn hơn mình, cúi xuống :

 “Bên những người đã bất tỉnh vào lúc này và sẽ chết.

 Bên những người đang bước vào cơn hấp hối.

 Bên những người đã mất hết hy vọng được khỏi bệnh.

 Bên những người đang rên xiết quằn quại trong đau đớn thể xác và tâm hồn.

 Bên những người không có khả năng để chạy chữa, vì thiếu hụt tiền của.

 Bên những người rất muốn bước đi mà phải nằm bất động.

 Bên những người đáng phải nằm, mà phải chỗi dậy để làm việc, vì đói khát cơ cực và túng bấn.

 Bên những người lăn lộn trên giường không tìm được một thế nghỉ  dễ chịu.

 Bên những người phải thao thức trắng đêm trường.

 Bên những người bị dằn vặt bởi bao âu lo của gia đình túng quẫn.

 Bên những người mà bệnh tật đã buộc phải từ biệt những ước vọng, những dự tính hằng tha thiết…”. Amen.(Kinh cầu cho Bệnh Nhân)