Cha mẹ đỡ đầu: Sứ mạng đồng hành và nuôi dưỡng đức tin

Cha mẹ đỡ đầu: Sứ mạng đồng hành và nuôi dưỡng đức tin
 

 

Một truyền thống lâu đời của Giáo hội

Theo truyền thống Công giáo, khi lãnh nhận Bí tích Rửa tội, mỗi người, trong mức độ có thể, cần có người đỡ đầu. Giáo luật cho phép lựa chọn một cha đỡ đầu, một mẹ đỡ đầu, hoặc cả một cha và một mẹ đỡ đầu (x. Điều 873). Khi lãnh nhận Bí tích Thêm sức, người tín hữu cũng nên có một người đỡ đầu để tiếp tục nâng đỡ mình trong đời sống Kitô hữu.

Truyền thống này bắt nguồn từ ý thức rằng đức tin không phải là một hành trình cá nhân, nhưng được đón nhận và nuôi dưỡng trong cộng đoàn. Người được rửa tội không chỉ trở thành con cái Thiên Chúa mà còn được tháp nhập vào Giáo hội, trở nên thành viên của một gia đình thiêng liêng rộng lớn. Vì thế, bên cạnh cha mẹ ruột, người được rửa tội cần có những chứng nhân đức tin sẵn sàng đồng hành và hướng dẫn mình trên con đường Kitô giáo.

Ngay từ thời Giáo hội sơ khai, những người trưởng thành chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Rửa tội thường được các tín hữu khác hướng dẫn trong việc tìm hiểu đức tin, học hỏi giáo lý và chuẩn bị bước vào đời sống mới trong Chúa Kitô. Khi truyền thống rửa tội cho trẻ em phát triển, vai trò ấy cũng được mở rộng, với trách nhiệm hỗ trợ cha mẹ trong việc giáo dục đức tin cho con cái.

Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo, số 1255, nhấn mạnh rằng cha mẹ đỡ đầu phải là những người “có đức tin vững vàng, có khả năng và sẵn sàng giúp đỡ người mới được rửa tội, dù là trẻ em hay người lớn, trên hành trình đời sống Kitô hữu”. Giáo lý cũng xác định rằng trách nhiệm của họ là “một chức vụ thực sự trong Giáo hội”.

Điều này cho thấy vai trò đỡ đầu không đơn giản là một danh dự được gia đình trao tặng, cũng không phải một hình thức mang tính xã hội. Đây là một trách nhiệm gắn liền với đời sống và sứ mạng của Giáo hội, đòi hỏi người đảm nhận phải có sự trưởng thành trong đức tin, tinh thần phục vụ và lòng trung thành với những cam kết của mình.

Bộ Giáo luật cũng giải thích rằng người đỡ đầu có nhiệm vụ hỗ trợ người trưởng thành trong tiến trình khai tâm Kitô giáo, hoặc cùng với cha mẹ giới thiệu trẻ em lãnh nhận Bí tích Rửa tội, đồng thời giúp người đã được rửa tội “sống đời Kitô hữu phù hợp với Bí tích Rửa tội và trung thành chu toàn những nghĩa vụ gắn liền với bí tích ấy” (x. Điều 872).

Như vậy, trách nhiệm của cha mẹ đỡ đầu không kết thúc sau nghi thức Rửa tội. Trái lại, chính từ thời điểm ấy, họ bắt đầu một hành trình đồng hành lâu dài với người được đỡ đầu. Qua lời cầu nguyện, việc giáo dục đức tin và nhất là gương sáng trong đời sống, họ được mời gọi giúp người ấy ngày càng hiểu biết, yêu mến Chúa Giêsu Kitô và sống xứng đáng với ơn gọi Kitô hữu.

Từ Bí tích Rửa tội đến Bí tích Thêm sức

Bí tích Rửa tội là nền tảng của toàn bộ đời sống Kitô hữu. Qua bí tích này, con người được giải thoát khỏi tội lỗi, tái sinh làm con Thiên Chúa và được tháp nhập vào Giáo hội. Tuy nhiên, việc lãnh nhận Bí tích Rửa tội không có nghĩa là hành trình đức tin đã hoàn tất. Trái lại, đây là khởi đầu của một đời sống mới, cần được nuôi dưỡng và phát triển không ngừng.

Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo, số 1254, nhắc nhở: “Nơi tất cả những người đã được rửa tội, dù là trẻ em hay người lớn, đức tin cần được lớn lên sau Bí tích Rửa tội”.

Lời khẳng định này làm nổi bật tính liên tục của đời sống Kitô hữu. Đặc biệt, đối với những người được rửa tội từ khi còn nhỏ, việc trưởng thành trong đức tin đòi hỏi sự cộng tác của gia đình, cộng đoàn giáo xứ và những người được trao phó trách nhiệm đỡ đầu.

Trong tiến trình ấy, cha mẹ đỡ đầu giữ một vai trò đặc biệt. Họ giúp người được đỡ đầu chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Hòa giải lần đầu, Rước lễ lần đầu và những bí tích khác. Họ cũng có thể hướng dẫn người trẻ tham dự Thánh lễ, cầu nguyện, học hỏi Kinh Thánh và khám phá ý nghĩa của việc sống theo Tin Mừng trong đời sống thường ngày.

Khi người tín hữu chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Thêm sức, vai trò đồng hành này tiếp tục được thể hiện qua người đỡ đầu Thêm sức. Bí tích này kiện toàn ân sủng Rửa tội, ban sức mạnh đặc biệt của Chúa Thánh Thần, giúp người tín hữu gắn bó mật thiết hơn với Chúa Kitô, hiệp thông sâu xa hơn với Giáo hội và can đảm làm chứng cho đức tin.

Bộ Giáo luật, điều 892, xác định rằng người đỡ đầu Thêm sức có trách nhiệm giúp người đã lãnh nhận bí tích “sống như chứng nhân đích thực của Đức Kitô và trung thành chu toàn những nghĩa vụ gắn liền với bí tích ấy”.

Vì thế, người đỡ đầu Thêm sức không chỉ có nhiệm vụ hiện diện bên cạnh người lãnh nhận bí tích trong ngày cử hành, nhưng còn phải giúp họ ý thức về ơn gọi làm chứng cho Chúa Kitô giữa thế giới. Điều này đặc biệt quan trọng đối với người trẻ, những người đang từng bước hình thành nhân cách, khám phá ơn gọi và đối diện với nhiều lựa chọn trong cuộc sống.

Những điều kiện để trở thành người đỡ đầu

Vì vai trò đỡ đầu mang một trách nhiệm quan trọng, Giáo hội đặt ra những điều kiện cụ thể đối với những người được lựa chọn. Các điều kiện này không chỉ nhằm bảo đảm việc tuân thủ Giáo luật, nhưng còn giúp người đỡ đầu có khả năng chu toàn sứ mạng được trao phó.

Trước hết, người đỡ đầu phải là một tín hữu Công giáo đã lãnh nhận đầy đủ ba Bí tích Khai tâm Kitô giáo, gồm Rửa tội, Thêm sức và Thánh Thể. Theo Bộ Giáo luật, điều 874, người đỡ đầu phải “đủ mười sáu tuổi trọn, trừ khi Giám mục giáo phận đã ấn định một mức tuổi khác, hoặc trừ khi cha sở hay thừa tác viên xét thấy phải chấp nhận, vì một lý do ngoại lệ”.

Quy định này nhấn mạnh đến sự trưởng thành cần thiết của người đảm nhận trách nhiệm. Người đỡ đầu không chỉ cần có độ tuổi phù hợp, nhưng còn phải đủ khả năng nhận thức ý nghĩa của vai trò mình được trao phó và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm ấy một cách nghiêm túc.

Bên cạnh đó, Giáo hội yêu cầu người đỡ đầu phải có đời sống phù hợp với đức tin Công giáo và nhiệm vụ mình đảm nhận. Điều này được thể hiện qua việc tham dự Thánh lễ Chúa nhật, cầu nguyện, lãnh nhận các bí tích, học hỏi giáo huấn của Giáo hội và sống tinh thần Tin Mừng trong gia đình cũng như xã hội.

Đối với những người đã kết hôn, tình trạng hôn nhân cần phù hợp với giáo huấn và các quy định của Giáo hội. Giáo luật cũng quy định người đỡ đầu không được đang chịu một hình phạt Giáo luật đã được tuyên kết hoặc tuyên bố hợp pháp. Ngoài ra, cha mẹ ruột không thể đảm nhận vai trò cha mẹ đỡ đầu Rửa tội của chính con mình.

Tuy nhiên, việc đáp ứng những điều kiện bên ngoài không tự động bảo đảm một người sẽ trở thành cha mẹ đỡ đầu tốt. Trách nhiệm này còn đòi hỏi sự sẵn lòng, lòng quảng đại và một đời sống đức tin chân thành. Vì thế, khi lựa chọn cha mẹ đỡ đầu, các gia đình được mời gọi đặt đời sống đức tin và khả năng đồng hành lên trên những yếu tố như quan hệ họ hàng, tình bạn, địa vị xã hội hoặc điều kiện kinh tế.

Đức Thánh Cha Lêô XIV: Đừng xa rời giáo xứ sau Bí tích Thêm sức

Trách nhiệm đồng hành của người đỡ đầu càng trở nên quan trọng trước một thực trạng đáng quan tâm trong đời sống Giáo hội: nhiều người trẻ dần xa rời cộng đoàn sau khi lãnh nhận Bí tích Thêm sức.

Ngày 16/5/2026, trong cuộc gặp gỡ các bạn trẻ chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Thêm sức thuộc Tổng Giáo phận Genova, Ý, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chia sẻ về vẻ đẹp của bí tích này và mời gọi các bạn trẻ kiên trì trong đời sống đức tin.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng việc cử hành Bí tích Thêm sức là một trong những “niềm vui lớn nhất của một Giám mục”, bởi đây thực sự là “hồng ân của Chúa Thánh Thần”. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui ấy, Đức Thánh Cha cũng bày tỏ nỗi buồn trước tình trạng nhiều người trẻ không còn tham gia sinh hoạt giáo xứ sau khi lãnh nhận bí tích. Ngài nói: “Đôi khi, khi Giám mục ban Bí tích Thêm sức, hồng ân của Chúa Thánh Thần, thì sau đó không bao giờ còn thấy các bạn trẻ nữa! Các bạn biến mất khỏi giáo xứ”.

Nhận định của Đức Thánh Cha cho thấy một thách đố trong việc đồng hành với người trẻ: làm thế nào để việc lãnh nhận bí tích không trở thành điểm kết thúc của một chương trình giáo lý, nhưng thực sự là khởi đầu của một đời sống đức tin trưởng thành và năng động hơn.

Đức Thánh Cha đặc biệt mời gọi những người chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Thêm sức quan tâm đến ơn kiên trì. Ngài khuyến khích họ tiếp tục tham gia sinh hoạt giáo xứ, gìn giữ niềm vui đã cảm nghiệm và trung thành bước theo Chúa Kitô trong đời sống thường ngày.

Đức Thánh Cha nói: “Chúng ta không sống đức tin một mình; chúng ta sống đức tin cùng nhau. Và việc xây dựng những mối tương quan bạn hữu và cộng đoàn là một cách sống sự kiên trì trong tư cách là môn đệ Chúa Giêsu”.

Qua lời mời gọi ấy, Đức Thánh Cha nhắc nhở rằng đức tin cần được nuôi dưỡng trong tương quan với Thiên Chúa và với những người khác. Người trẻ không thể chỉ dựa vào những kinh nghiệm thiêng liêng trong một vài dịp đặc biệt, nhưng cần tiếp tục tham gia vào đời sống cộng đoàn, nơi họ được nâng đỡ, khích lệ và cùng nhau trưởng thành.

Những lời của Đức Thánh Cha đồng thời làm nổi bật trách nhiệm của cha mẹ đỡ đầu và người đỡ đầu Thêm sức. Chính họ được mời gọi trở thành những người đồng hành giúp người trẻ duy trì mối liên hệ với Giáo hội, vượt qua những giai đoạn khủng hoảng và tiếp tục phát triển đời sống đức tin sau khi lãnh nhận bí tích.

Cùng nhau tiến bước trên hành trình nên thánh

Trách nhiệm của cha mẹ đỡ đầu Rửa tội và người đỡ đầu Thêm sức không thể tách rời khỏi sứ mạng chung của gia đình và cộng đoàn Giáo hội. Cha mẹ ruột vẫn là những người đầu tiên có trách nhiệm giáo dục đức tin cho con cái, trong khi cha mẹ đỡ đầu được mời gọi cộng tác, nâng đỡ và bổ sung qua những hình thức phù hợp.

Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo, số 1255, khẳng định: “Toàn thể cộng đoàn Giáo hội đều có một phần trách nhiệm trong việc phát triển và gìn giữ ân sủng đã lãnh nhận nơi Bí tích Rửa tội”.

Điều này cho thấy đức tin được trao truyền không chỉ nhờ nỗ lực của một cá nhân, nhưng qua đời sống và chứng tá của toàn thể cộng đoàn. Tuy nhiên, người đỡ đầu vẫn có một vị trí riêng, bởi họ đã tự nguyện nhận lãnh trách nhiệm đặc biệt đối với một người cụ thể. Họ đồng hành với người được Rửa tội và Thêm sức, giúp một người ngày càng đến gần Thiên Chúa, kiên trì trong đức tin, trưởng thành trong sự thánh thiện và cộng tác với ân sủng được lãnh nhận qua các bí tích.

Hành trình ấy không chấm dứt khi người được đỡ đầu hoàn tất các lớp giáo lý hoặc bước vào tuổi trưởng thành. Trái lại, đời sống Kitô hữu là một hành trình kéo dài suốt cuộc đời, với những giai đoạn thuận lợi cũng như những thử thách.

Khi nhận trách nhiệm giúp người khác trưởng thành trong đức tin, chính người đỡ đầu cũng được thúc đẩy nhìn lại đời sống của mình, đào sâu mối tương quan với Chúa Kitô và sống cách ý thức hơn ơn gọi nên thánh.

Vì thế, trách nhiệm đỡ đầu không phải là một bổn phận chỉ mang tính một chiều, nhưng là hành trình cùng lớn lên trong đức tin. Trong một xã hội mà nhiều mối tương quan có thể trở nên mong manh và chóng qua, truyền thống cha mẹ đỡ đầu nhắc nhớ giá trị của sự trung thành, trách nhiệm và tình yêu thương bền vững.

Việc trở thành cha mẹ đỡ đầu không chỉ là chứng kiến một người bắt đầu hành trình Kitô hữu, nhưng còn là lời cam kết cùng người ấy bước đi, nâng đỡ họ trong những thử thách, khích lệ họ trong những lúc khó khăn và cùng hướng đến mục đích cuối cùng của đời sống Kitô hữu: được hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa.

Vatican News