Bây giờ là tháng quyết định của Đức Phanxicô

Vài tuần tới sẽ mang tính quyết định đối với triều giáo hoàng Đức Phanxicô, ngài phải đối diện với hai hồ sơ trọng tâm. Một, liên quan đến việc ổn định cuộc xung đột ở Ukraine, với tất cả áp lực quốc tế mà người đứng đầu Giáo hội thường đã quen xem xét và tiếp nhận. Các vấn đề khác liên quan đến giám mục đứng đầu Hội đồng Giám mục Ý sẽ được bầu trong những ngày sắp tới.

Bắt đầu từ Ukraine. Giả thuyết một chuyến tông du đến Kiev và Mátxcơva giờ đây dường như chỉ còn là giả thuyết nhạt nhòa. Ngài luôn bày tỏ ý muốn làm “bất cứ gì” để tạo hòa bình. Và Vladimir Putin, cũng vì lịch sử không muốn Giáo hội chính thống Nga có cuộc họp giữa một giáo hoàng và một tổng thống Liên bang Nga với tư cách là nguyên thủ quốc gia đã gởi lại lời đề nghị cho người gởi. Mặt khác, một chuyến đi Ukraine sẽ làm cho ngoại giao Vatican đi quá xa và trong tất cả các khả năng, sẽ không đóng góp bất kỳ cách nào cho việc ổn định. Đối với người đứng đầu Giáo hội, đây là vấn đề cần cân nhắc kỹ trong các quyết định của chính sách đối ngoại, cũng như để hiểu rõ các phản ứng bên trong và bên ngoài sẽ như thế nào với Giáo hội. Một số giáo sĩ dường như muốn ngài có lập trường rõ ràng hơn với Mátxcơva và với các hệ thống chính trị khác. Nhưng vượt ra ngoài Rôma, còn có ý chí duy trì quan hệ ngoại giao với tất cả mọi người, với hy vọng có thể làm trung gian và có được hòa bình càng sớm càng tốt, nhưng không hủy bỏ truyền thống địa chính trị của Rôma.

Dù sao cũng có sự hài lòng ở Kiev cho những gì ngài đã thể hiện trong những tuần gần đây. “Chúng tôi biết ơn Tòa Thánh về những gì đang thực hiện ngày hôm nay, đặc biệt, trong lĩnh vực ngoại giao để ngăn chặn sự xâm lược phi nghĩa của Nga,” Thiếu tướng Sviatoslav Shevchuk cho biết gần đây. Ngài đã gởi tổng giám mục Paul Gallagher, bộ trưởng Quan hệ các Quốc gia đến Ukraine. Chuyến đi này gần như tránh hầu hết các đụng chạm nhưng vẫn rất quan trọng. Ngay khi đến Ukraine, tổng giám mục tuyên bố, “chuyến đi của tôi thể hiện sự gần gũi của Tòa thánh và của Đức Phanxicô với người dân Ukraine, đặc biệt trong bối cảnh nước Nga gây hấn Ukraine”. Đây cũng là một cách để tránh bất kỳ sự lợi dụng nào hoặc hiểu lầm nào về địa chính trị, xuất phát từ cố gắng của Đức Phanxicô để gặp “Sa hoàng”. Theo bản tin của Ansa – nêu rõ Tòa thánh ủng hộ “sự toàn vẹn lãnh thổ”, nhưng đâu là con đường Vatican muốn đạt được để có hòa bình? Tổng giám mục Gallagher cho biết: “Tòa Thánh nhắc lại, như mọi khi, Tòa thánh luôn sẵn sàng ủng hộ một quá trình thương lượng đích thực, xem đó là cách đúng đắn để đạt được một giải pháp công bằng và lâu dài”. Nó sẽ phụ thuộc vào sự tiếp tục cuộc chiến và vào ý chí của các bên trong cuộc xung đột, nhưng Vatican chưa bao giờ ngừng là “ứng viên” đóng vai trò hòa giải quốc tế.

Nhưng cuộc xung đột ở các cổng châu Âu không phải là chủ đề dai dẳng duy nhất trên bàn làm việc của giáo hoàng. Có một chủ đề khác, cũng rất thuyết phục nhưng ít khẩn cấp hơn, đã giao động đến các suy nghĩ của Giáo triều. Kể từ ngày 27 tháng 5 sắp tới, hồng y Gualtiero Bassetti sẽ không còn là người đứng đầu Hội đồng Giám mục Ý.

Hồng y Bassetti, hiện nay là tổng giám mục giáo phận Perugia-Città della Pieve sẽ kết thúc nhiệm kỳ của ngài vì đã đến tuổi hưu. Trong một cuộc họp về “thánh thị trưởng” Giorgio La Pira, ngài cho biết: “Tôi quyết định ở lại giáo phận, sau khi đã phục vụ ở Florence, ở Maremma, ở Massa Marittima-Piombino, và sau đó ở Arezzo-Cortona-Sansepolcro, sau khi đã hành hương một thời gian.” Sắp tới đây các giám mục Ý sẽ họp và đưa lên giáo hoàng danh sách ba giám mục để ngài dựa trên đó để quyết định.

Đây không phải là một quyết định thứ yếu trong số các quyết định giáo hoàng đưa ra trong gần mười năm làm giáo hoàng. Giáo hội Ý, ngoài việc được mời gọi tham gia một hành trình thách thức qua Thượng hội đồng mà Đức Phanxicô đã tuyên bố, đang được cho là nhân vật chính cho mật nghị tương lai. Giả thuyết cho rằng người đứng đầu ngôi Thánh Phêrô lại có thể do một giáo sĩ Ý cầm đầu vẫn tiếp tục lan truyền trong các phòng thánh.

Và vì lý do này, việc lựa chọn ai sẽ lãnh đạo các giám mục của các giáo phận Ý không chỉ là một lựa chọn “trên giấy tờ” hay chính trị tức thời, mà còn là một lựa chọn trong viễn cảnh. Sự lựa chọn người kế vị hồng y Bassetti ngụ ý một tầm nhìn về tương lai của Giáo hội Ý, nhưng chắc chắn cũng là một con đường có thể được thực hiện không chỉ bởi Vatican, mà bởi toàn thể Giáo hội hoàn vũ.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch