Giáo huấn của các Đức Giáo hoàng về vũ khí hạt nhân

Giáo huấn của các Đức Giáo hoàng về vũ khí hạt nhân

Giám đốc Biên tập của chúng tôi nhắc lại giáo huấn của các Giáo hoàng về vũ khí hạt nhân kể từ các vụ ném bom nguyên tử tại Nhật Bản vào tháng 8 năm 1945.

Kể từ thảm kịch do các vụ ném bom nguyên tử tại Nhật Bản vào tháng 8 năm 1945, Giáo hội đã suy tư về nguy cơ nhân loại tự hủy diệt chính mình.

Trong Sứ điệp Giáng Sinh qua Đài phát thanh năm 1955, Đức Piô XII nói về mối đe dọa hạt nhân và giải thích rằng: “sẽ không có tiếng reo mừng chiến thắng, nhưng chỉ có tiếng khóc không thể nguôi của nhân loại, khi tuyệt vọng chiêm ngắm thảm họa do chính sự điên rồ của mình gây ra.” Trong thông điệp Pacem in terris, được công bố ngay sau cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba, Đức Gioan XXIII nhận định về vũ khí nguyên tử: “Vì thế, con người đang sống trong nỗi sợ hãi thường trực… và hoàn toàn có thể xảy ra một cuộc hỏa hoạn chiến tranh do một biến cố tình cờ và không lường trước.”

Vào tháng 6 năm 1968, Đức Phaolô VI đã kêu gọi và khẩn cầu “nhân danh toàn thể nhân loại” một “lệnh cấm hoàn toàn vũ khí hạt nhân” và “giải trừ quân bị toàn diện.”

Trong khi đó, vào tháng 2 năm 1981 tại Hiroshima, Đức Gioan Phaolô II kêu lên: đã kêu lên: “Tương lai của chúng ta trên hành tinh này, vốn đang bị đặt trước nguy cơ hủy diệt hạt nhân, chỉ phụ thuộc vào một yếu tố duy nhất: nhân loại phải trải qua một sự hoán cải luân lý. Trong thời điểm lịch sử này, cần có một sự huy động chung của tất cả những người thiện chí. Nhân loại được mời gọi tiến thêm một bước nữa, một bước hướng tới nền văn minh và sự khôn ngoan.”

Vào tháng 5 năm 2010, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI tuyên bố: “Tôi khích lệ các sáng kiến nhằm tiến tới giải trừ quân bị từng bước và thiết lập các khu vực không có vũ khí hạt nhân, với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn chúng khỏi hành tinh.”

Từ Hiroshima vào tháng 11-2019, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhắc lại rằng: “Việc sử dụng năng lượng nguyên tử cho mục đích chiến tranh ngày nay, hơn bao giờ hết, là một tội ác không chỉ chống lại phẩm giá con người mà còn chống lại bất kỳ tương lai nào có thể có của ngôi nhà chung của chúng ta.”

Ngài nói thêm: “Việc sử dụng năng lượng nguyên tử cho mục đích chiến tranh là vô luân, cũng như việc sở hữu vũ khí hạt nhân là vô luân, như tôi đã nói cách đây hai năm. Chúng ta sẽ bị phán xét về điều này. Các thế hệ tương lai sẽ đứng lên lên án sự thất bại của chúng ta nếu chúng ta nói về hòa bình nhưng lại không hành động để thực hiện điều đó giữa các dân tộc trên trái đất. Làm sao chúng ta có thể nói về hòa bình trong khi vẫn đang chế tạo những vũ khí chiến tranh mới đầy kinh hoàng?

Làm sao chúng ta có thể nói về hòa bình trong khi lại biện minh cho những hành động phi chính đáng bằng những bài diễn văn đầy phân biệt và thù hận?”

Đức Giáo hoàng Lêô XIV tiếp tục bước đi trên con đường mà huấn quyền của các vị tiền nhiệm đã vạch ra. Vào ngày 14-6-2025, vào cuối buổi Tiếp kiến Năm Thánh, ngài nói: “Tình hình tại Iran và Israel đã xấu đi nghiêm trọng, và trong một thời điểm mong manh như thế này, tôi muốn mạnh mẽ tái kêu gọi tinh thần trách nhiệm và lý trí. Cam kết xây dựng một thế giới an toàn hơn, không còn mối đe dọa hạt nhân, cần được theo đuổi qua những cuộc gặp gỡ tôn trọng và đối thoại chân thành, nhằm xây dựng một nền hòa bình bền vững, dựa trên công lý, tình huynh đệ và công ích. Không ai được phép đe dọa sự tồn tại của người khác.”

Chỉ hơn một tháng sau, trong sứ điệp nhân kỷ niệm 80 năm các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki, Đức Giáo hoàng Lêô XIV viết: “Hòa bình đích thực đòi hỏi lòng can đảm từ bỏ vũ khí, đặc biệt là những vũ khí có sức gây ra thảm họa không thể diễn tả. Vũ khí hạt nhân xúc phạm đến nhân tính chung của chúng ta và cũng phản bội phẩm giá của công trình tạo dựng, mà chúng ta được mời gọi gìn giữ sự hài hòa của nó.”

Vào ngày 6 tháng 8, trong buổi Tiếp kiến Chung, khi nhắc lại sự tàn phá do các thiết bị hạt nhân gây ra tại Nhật Bản, ngài đưa ra lời kêu gọi này: “Dù thời gian đã trôi qua, những biến cố bi thảm ấy vẫn là một lời cảnh báo mang tính phổ quát về sự tàn phá do chiến tranh gây ra, và đặc biệt là bởi vũ khí hạt nhân. Tôi hy vọng rằng trong thế giới đương đại, vốn bị đánh dấu bởi những căng thẳng mạnh mẽ và các cuộc xung đột đẫm máu, thứ an ninh ảo tưởng dựa trên mối đe dọa hủy diệt lẫn nhau sẽ nhường chỗ cho các công cụ của công lý, cho việc thực hành đối thoại, và cho niềm tin vào tình huynh đệ.”

Đấng Kế vị Thánh Phêrô hiện tại đã trở lại vấn đề này trong Sứ điệp cho Ngày Thế giới Hòa bình năm 2026, khi nói rằng: “Trong các mối tương quan giữa người dân và nhà cầm quyền, thậm chí có thể bị coi là một thiếu sót nếu không chuẩn bị đầy đủ cho chiến tranh, không phản ứng trước các cuộc tấn công, và không đáp trả bạo lực bằng bạo lực. Vượt xa nguyên tắc phòng vệ chính đáng, lối tư duy đối đầu như vậy hiện đang chi phối chính trị toàn cầu, làm gia tăng sự bất ổn và khó lường từng ngày. Không phải ngẫu nhiên mà những lời kêu gọi liên tục nhằm gia tăng chi tiêu quân sự, cùng với các quyết định theo sau, được nhiều nhà lãnh đạo chính phủ trình bày như một phản ứng chính đáng trước các mối đe dọa từ bên ngoài. Ý tưởng về sức mạnh răn đe của sức mạnh quân sự, đặc biệt là răn đe hạt nhân, dựa trên tính phi lý trong các mối quan hệ giữa các quốc gia, vốn không được xây dựng trên luật pháp, công lý và niềm tin, nhưng trên nỗi sợ hãi và sự thống trị bằng vũ lực.”

Vào cuối buổi Tiếp kiến ngày 4-2-2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV tuyên bố: “Ngày mai đánh dấu việc Hiệp ước New START, được ký kết vào năm 2010 bởi các Tổng thống Hoa Kỳ và Liên bang Nga, hết hiệu lực; hiệp ước này từng là một bước tiến quan trọng trong việc kiềm chế sự phổ biến vũ khí hạt nhân. Khi tái khẳng định sự khích lệ của tôi đối với mọi nỗ lực mang tính xây dựng nhằm thúc đẩy giải trừ quân bị và củng cố lòng tin lẫn nhau, tôi khẩn thiết kêu gọi không để công cụ này bị từ bỏ mà không tìm cách bảo đảm việc tiếp nối cụ thể và hiệu quả của nó. Tình hình hiện nay đòi hỏi phải làm mọi điều có thể để ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang mới, vốn sẽ càng đe dọa hòa bình giữa các quốc gia. Hơn bao giờ hết, cần thay thế lối suy nghĩ dựa trên sợ hãi và thiếu tin tưởng bằng một nền đạo đức chung có khả năng định hướng các lựa chọn hướng tới công ích, và làm cho hòa bình trở thành một kho tàng được mọi người trân quý.”

Sau cùng, vào ngày 5/3/2026, trong một bài đăng trên tài khoản Pontifex chính thức, Đức Giáo hoàng Lêô viết: “Chúng ta hãy #CùngNhauCầuNguyện để các quốc gia tiến tới việc giải trừ quân bị cách hiệu quả, đặc biệt là giải trừ vũ khí hạt nhân, và để các nhà lãnh đạo thế giới chọn con đường đối thoại và ngoại giao thay vì bạo lực. #ÝCầuNguyện @clicktopray_en”

Đây là những tuyên bố của vị Giáo hoàng đang tiếp tục kêu gọi tháo dỡ toàn bộ các vũ khí hạt nhân hiện có, vốn có khả năng hủy diệt toàn thể nhân loại.

Tác giả: Andrea Tornielli
Biên dịch: Xuân Đại