Nhà Thánh Mẫu học thấy các dấu hiệu “Thiên Chúa Quan Phòng” nơi lòng kính mến Đức Mẹ của Giáo hoàng Lêô

Nhà Thánh Mẫu học thấy các dấu hiệu “Thiên Chúa Quan Phòng”
nơi lòng kính mến Đức Mẹ của Giáo hoàng Lêô
 

Cho đến nay, qua hành động và lời nói, Đức Lêô đã thể hiện lòng kính mến Đức Mẹ mạnh mẽ, gợi nhớ đến Đức Lêô XIII, làm dấy lên hy vọng ngài sẽ công bố tín điều Đức Mẹ thứ năm, một tín điều được mong đợi từ lâu.

Đó là nhận xét của nhà Thánh Mẫu học Mark Miravalle, giáo sư thần học tại Đại học Phanxicô Steubenville, giáo sư đã rất ấn tượng trước các tham chiếu rõ ràng và sâu sắc về Đức Mẹ mà Đức Lêô XIV đã đưa ra trong 100 ngày đầu tiên của ngài.

Trong bài phỏng vấn trên trang Register ngày 7 tháng 8, bên lề hội nghị chuyên đề quốc tế “Một ngày với Đức Maria” tại London, giáo sư Miravalle giải thích ý nghĩa của những điểm tương đồng với Đức Lêô XIII về vấn đề này và các tham chiếu rõ ràng Đức Lêô XIV đã đề cập đến Đức Mẹ. Theo quan điểm của giáo sư, lòng kính mến Đức Mẹ của Đức Lêô có thể gia tăng, đặc biệt khi nhân loại đang phải đối diện với những đe dọa cấp bách của chiến tranh thế giới và trí tuệ nhân tạo.

Tín điều Đức Mẹ Maria thứ năm được đề xuất – Đức Maria là Đấng đồng công cứu chuộc, Đấng trung gian của mọi ân sủng, và Đấng bảo trợ nhân loại – đã là chủ đề các thỉnh cầu của các hồng y, giám mục, linh mục, tu sĩ và hàng triệu tín hữu trong hơn một thế kỷ.

Xin giáo sư cho biết thêm về mối liên hệ giáo sư tìm thấy giữa Đức Lêô XIII và Đức Lêô XIV về lòng kính mến Đức Mẹ?

Giáo sư Mark Miravalle: Khi chọn danh hiệu Lêô, Đức Lêô XIV nhìn lại một thế kỷ, phản ánh mô hình triều của ngài. Tôi nghĩ điều này rất có ý nghĩa về mặt tôn trọng truyền thống, không phải là chủ nghĩa truyền thống tĩnh tại, nhưng là tôn trọng tương lai và những cuộc chiến mà ngài nghĩ ngài phải tiến hành. Đức Lêô XIII đã đấu tranh chống lại bất công xã hội trong thời của ngài; còn Đức Lêô XIV, đó sẽ là trí tuệ nhân tạo.

Nhưng tôi nghĩ có những điểm tương đồng tiềm ẩn khác giữa Đức Lêô XIII và Đức Lêô XIV, tôi nghĩ Thánh Mẫu Học thời kỳ đầu của ngài đã chứng minh điều này. Ngài đã không ngần ngại nhắc đến Đức Mẹ ngay từ những giây phút đầu tiên, kêu gọi chúng ta cầu nguyện với Mẹ, xác định Mẹ là Mẹ của chúng ta. Tôi nghĩ có một chiều kích quan phòng trong việc ngài được chọn vào một ngày lễ Đức Mẹ, điều này rõ ràng vượt quá khả năng của ngài, và ngài nhắc đến điều này qua lời cầu xin Đức Mẹ, liên quan đến Chân phước Bartolo Longo, tu sĩ dòng Ba Đa Minh thế kỷ 20, nổi tiếng với lòng sùng kính Đức Mẹ sâu sắc. Như thế chứng tỏ ngài có một nền Thánh Mẫu Học và lòng kính mến Đức Mẹ phong phú và toàn diện. Việc ngài được bầu ngày 8 tháng 5, trước đó là lễ Đức Mẹ Trung Gian của Mọi Ân Sủng và với các tu sĩ dòng Augustinô, là lễ Đức Mẹ Ban Ơn. Các tu sĩ đã mừng lễ này từ hàng thế kỷ nay, vì vậy tôi nghĩ có sự Quan Phòng trong chiều kích này.

Rồi đến bài diễn văn của ngài trước Hồng y đoàn.

Tôi cũng rất xúc động trước bài diễn văn của ngài ngày 9 tháng 5 trước Hồng y đoàn. Tôi nghĩ cần phải có chiều sâu tâm linh và khiêm nhường lớn lao mới có thể hiểu rằng quyền bính được thực thi đúng đắn có thể đồng nghĩa với tử đạo, và hy sinh, thậm chí cả lời kêu gọi trở nên nhỏ bé, bước sang một bên để Chúa Kitô có thể hành động, tôi nghĩ thật sâu sắc. Ngài nhắc đến Đức Mẹ như công cụ giúp ngài thực hiện điều này. Sau đó, tôi nghĩ “ngày nghỉ” của ngài rất có ý nghĩa: ngài không chỉ viết ngài sẽ đến viếng Đức Mẹ Salus Populi Romani tại Đền thờ Đức Bà Cả, một biểu tượng Byzantine được tôn kính tại Vương cung thánh đường Santa Maria Maggiore ở Rôma, mà ngài còn cho biết ngài sẽ đi 30 cây số từ Rôma đến Đền thờ Đức Mẹ Chỉ Bảo Đàng Lành, một nhà thờ của Dòng Augustinô ở thị trấn Genazzano gần đó. Tôi rất xúc động khi ngài viết một thư riêng cho mẹ ngài, như một người con thực thụ, xin bà giúp đỡ và nói rằng ngài luôn được dẫn dắt và thu hút bởi tình yêu thương, sự thông thái và sự quan tâm của bà. Và rồi, khi mọi người hô “Viva il Papa”, ngài đáp lại “Viva Maria!”

Vậy nên lời nói đó thực sự xuất phát từ trái tim của ngài.

Đúng vậy, đôi khi sự bộc phát có thể hơi quá sức. Nó không thực sự tiết lộ trái tim của ngài. Và trái tim của ngài là Marian.

Xin giáo sư cho biết các khía cạnh Marian trong huy hiệu của ngài.

Một nửa huy hiệu của ngài là Marian, màu xanh lam với hoa bách hợp ở giữa, đó là hoa Marian, bên dưới là Augustinô, điều này thật tuyệt.

Xin giáo sư cho biết những gì đã xảy ra vào ngày thứ tư sau khi ngài được bầu, nó liên quan như thế nào đến Đức Mẹ, Nữ Vương Hòa Bình.

Vào ngày thứ tư, tôi thấy rất có ý nghĩa khi ngài nói chúng ta cần phép lạ hòa bình, và điều này chỉ có thể xảy ra qua Nữ Vương Hòa Bình (Kinh Truyền Tin ngày 11 tháng 5). Tôi nghĩ  sự hiểu biết này rất cần thiết. Hiện tại chúng ta áp dụng một quan điểm theo thuyết lạc giáo Pêlagiô không cần ơn Chúa, như thể chúng ta có thể tự mình mang lại hòa bình. Có thể nói bài giảng của Đức Lêô ngày 9 tháng 6 có một ám chỉ rõ ràng nhất về sự đồng công cứu chuộc của Đức Mẹ trong hai mươi năm qua, khi ngài khẳng định thiên chức làm mẹ của Đức Maria đã thực hiện một bước không thể tưởng tượng được đến thập giá, nơi Mẹ trở thành Eva mới, và Chúa Giêsu đã liên kết Mẹ với cái chết cứu chuộc của Ngài. Đây là sự đồng công cứu chuộc kinh điển, và đây chính là ý nghĩa của danh xưng co-redemptrix: Đức Maria tham gia một cách đặc biệt với Chúa Giêsu, Eva mới với Ađam mới, vào công trình cứu chuộc nhân loại. Nhưng việc Đức Lêô XIV đưa Eva mới lên đồi Canvê lại rất có ý nghĩa về mặt thần học.

Vì vậy, tôi nghĩ tất cả những yếu tố này cho thấy ngài đang theo danh xưng của Đức Lêô XIII, vì Đức Lêô XIII là giáo hoàng đầu tiên phê chuẩn danh xưng “Đồng Công Cứu Chuộc”. Ngài ngầm gọi vị lãnh đạo của chúng ta là “Đấng Phục Hồi của toàn thế giới”. Ngài nói Đức Mẹ là Trung gian của mọi Ân sủng một cách toàn diện nhất trong Octobri Mense (“Tháng Mười”, thông điệp năm 1891 của Đức Lêô XIII về Kinh Mân Côi). Và trên hết, ngài nhìn nhận Đức Mẹ là Đấng  Cầu Thay, phương thuốc cho các vấn đề của Giáo Hội trong thế kỷ 19, chúng tôi hy vọng và cầu nguyện để Đức Lêô của chúng ta cũng hiểu Đức Mẹ là phương thuốc, chứ không chỉ là  hình ảnh đạo đức. Mẹ là siêu năng lực mang đến cho chúng ta ân sủng hòa bình, được hứa ban tại Fatima, với sự chiến thắng của Trái Tim Vô Nhiễm Nguyên Tội.

Như thế vai trò của Giáo hoàng có phải là yếu tố then chốt trong việc công nhận tín điều thứ năm về Đức Mẹ: Đức Mẹ Đồng công Cứu chuộc, Đấng Trung gian của mọi Ân sủng và Đấng Cầu Thay cho nhân loại không?

Đúng vậy, chừng nào vị Đại Diện Chúa Kitô không nhìn nhận  Đức Mẹ là lời đáp trả cầu thay tối hậu cho những nhu cầu này, thì chỉ khi đó ngài mới có thể kích hoạt Mẹ, vì Thiên Chúa có một quy tắc cơ bản rất rõ ràng: ân sủng không thể bị ép buộc. Vì vậy, chúng ta phải nhận biết quyền năng chuyển cầu của Đức Mẹ để Mẹ có thể thực thi trọn vẹn. Và đó chính là điều mà một lời tuyên bố long trọng sẽ làm được.

Giáo sư có nghĩ Đức Lêô XIV có thể làm được điều này không?

Tôi rất lạc quan vì tình yêu Đức Mẹ của ngài và nhận thức của ngài về nhu cầu cần có phép lạ để giải quyết các vấn đề như hòa bình và khủng hoảng toàn cầu, chưa kể đến các vấn đề như A.I.

Tôi thấy rất ý nghĩa, trong thông điệp của ngài gởi đến 50.000 người trẻ tại Đại hội Giới trẻ Mễ Du ở Rôma, tuyên bố của ngài: “Không thuật toán nào có thể thay thế được một vòng ôm, một ánh mắt, một cuộc gặp gỡ thực sự, dù là với Chúa, với bạn bè hay với gia đình. Quý vị hãy nghĩ đến Đức Maria.” Tôi nghĩ trong tâm trí ngài, Đức Mẹ có khả năng khôi phục lại bản chất con người đích thực, vì mối nguy hiểm lớn nhất của A.I là nó thay thế những gì làm nên con người chúng ta: trí tuệ và ý chí, làm chúng ta không còn tự suy nghĩ và tự quyết định.

Vì vậy, nó không chỉ là thứ mà tôi gọi là “sùng bái ngẫu tượng len lỏi”, khi nó dần dần thay thế trí tuệ nhân tạo bằng những câu hỏi mà chúng ta thường hỏi Chúa hoặc những người mà chúng ta thấy họ khôn ngoan, nó thay thế hai điều làm nên con người: trí tuệ và món quà vĩ đại nhất của Chúa dành cho mỗi chúng ta, đó là ý chí của chúng ta.

Việc công bố tín điều Đức Mẹ thứ năm có đòi hỏi sự hợp tác của chúng ta không?

Có, có hai cách kinh điển để có được tín điều Đức Mẹ Maria: cầu nguyện và khẩn cầu. Đức Piô IX và Đức Piô XII, hai Giáo hoàng lần lượt định nghĩa về Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời đều cám ơn mọi người vì hàng triệu lời khẩn cầu, vì đây không phải là trò chơi quyền lực dân chủ: Giáo Hoàng lắng nghe con cái mình trên khắp thế giới và hỏi họ xem Chúa Thánh Thần muốn họ điều gì qua Cảm thức đức tin. Tôi cảm nhận sâu sắc điều này nơi Đức Lêô. Ngài là Giáo hoàng lắng nghe, và theo đúng nghĩa của từ này: ngài lắng nghe và sau đó hành động một cách phù hợp. Vì vậy, tôi hy vọng ngài sẽ lắng nghe và tôn trọng những gì dân Chúa nói và đã nói. Và thời điểm đã đến, vì thành thật mà nói, tôi nghĩ  quá trình chuyển đổi từ cuộc Chiến tranh Thế giới thứ ba rời rạc sang cuộc Chiến tranh Thế giới thứ ba tích cực và chính thức có thể diễn ra nhanh hơn chúng ta nghĩ. Chúng ta chỉ có thể có được hòa bình đã được hứa tại Fatima thông qua sự chiến thắng của Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ nhưng chúng ta chỉ có thể có được chiến thắng thông qua việc công bố tín điều này.

Giáo sư đã nói về sự hồi sinh của lòng sùng kính Đức Mẹ Maria, giáo sư có thể giải thích thêm về điều này không?

Sau Công đồng, nhưng không rõ ràng là vì lý do đó, đã có điều mà nhiều nhà thần học gọi là một thập kỷ không có Đức Mẹ Maria, được đánh dấu bằng sự suy giảm lòng kính mến Đức Mẹ. Thánh Gioan Phaolô II đã cố gắng khắc phục điều này, nhưng cách tiếp cận này vẫn chưa được cộng đồng Thánh Mẫu học và thần học tích hợp hoặc thực hiện đầy đủ. Tôi nghĩ trong 10 đến 15 năm qua, chúng ta đang chứng kiến một sự đổi mới về Đức Maria, và tôi thấy điều đó đặc biệt ở những người trẻ. Tôi giảng dạy Thánh Mẫu học tại Đại học Ave Mary và Đại học Phanxicô, và tôi thấy tâm trí của người trẻ nhanh chóng sẵn sàng chấp nhận và vui mừng trước chân lý trọn vẹn của Đức Mẹ như thế nào. Các luận án tiến sĩ hiện đang được tiến hành về vai trò của Đức Maria trong công trình đồng cứu chuộc theo Đức Gioan Phaolô II. Và thậm chí về sự sẵn lòng của các giám mục trong Giáo hội trong việc giảng dạy và rao giảng lại chân lý về Đức Mẹ là Đấng đồng cứu chuộc nhân loại. Ví dụ, có một bài giảng đặc biệt của Hồng y William Goh của Singapore, không chỉ nói về vai trò của Đức Maria trong công trình đồng cứu chuộc mà còn giải thích và bảo vệ danh hiệu “Đồng Cứu Chuộc”.

Edward Pentin là cộng tác viên cao cấp của Register và là nhà phân tích về Vatican cho EWTN News. Giáo sư bắt đầu đưa tin về Vatican và Giáo hoàng cho Đài phát thanh Vatican trước khi trở thành phóng viên thường trú tại Rôma cho National Catholic Register của EWTN. Giáo sư cũng có bài trên các báo Công giáo nhưy Newsweek, Newsmax, Zenit, The Catholic Herald, và The Holy Land Review, một ấn phẩm của Dòng Phanxicô chuyên về Giáo hội và Trung Đông.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch