Thánh Lễ Trọng Kính Các Thánh Nam Nữ (Thứ Bảy 01/11)

Bài giảng của Đức Thánh Cha
Thánh Lễ trọng Các Thánh Nam Nữ, ngày 1 tháng 11 năm 2025
Năm Thánh Thế Giới Giáo Dục
 

Trong ngày lễ trọng kính Các Thánh Nam Nữ hôm nay, thật là niềm vui lớn lao khi chúng ta ghi tên Thánh John Henry Newman vào hàng các Tiến sĩ Hội Thánh, và đồng thời – nhân dịp Năm Thánh Thế Giới Giáo Dục – tuyên đặt ngài làm bổn mạng, cùng với Thánh Tôma Aquinô, của tất cả những ai đang tham gia vào tiến trình giáo dục. Tầm vóc văn hóa và thiêng liêng vĩ đại của thánh Newman sẽ là nguồn linh hứng cho những thế hệ mới, với con tim khao khát vô biên, sẵn sàng thực hiện, qua việc tìm kiếm và mở mang tri thức, cuộc hành trình mà – như người xưa vẫn nói – dẫn chúng ta “vượt qua chông gai để tới được các vì sao” (per aspera ad astra).

Đời sống các thánh chứng tỏ rằng có thể sống hết mình giữa những phức tạp của thời đại mà không bỏ quên mệnh lệnh tông đồ: “Anh em hãy chiếu sáng như những vì sao giữa thế gian” (Pl 2,15). Trong dịp long trọng này, tôi muốn lặp lại với các nhà giáo dục và các cơ sở giáo dục: “Anh chị em hãy chiếu sáng như những vì sao giữa thế giới hôm nay”, nhờ sự chân thực trong dấn thân chung tìm kiếm sự thật, nhờ việc quảng đại chia sẻ sự thật ấy qua việc phục vụ giới trẻ – đặc biệt là những người nghèo – và nơi kinh nghiệm thường ngày rằng “tình yêu Kitô giáo là tình yêu mang tính tiên tri và có thể làm nên những điều kỳ diệu” (x. Tông huấn Dilexi te, 120).

Năm Thánh là một cuộc hành hương trong niềm hy vọng, và tất cả anh chị em – những người đang phục vụ trong lĩnh vực giáo dục – đều hiểu rõ hy vọng chính là hạt giống không thể thiếu! Khi nghĩ đến các trường học, đại học, tôi hình dung đó là những “phòng thực nghiệm của lời tiên tri”, nơi hy vọng được sống, được kể lại và được nối tiếp.

Điều này cũng chính là ý nghĩa nơi Tin Mừng các Mối Phúc được công bố hôm nay. Các Mối Phúc chứa đựng một diễn giải mới về thực tại. Các Mối Phúc là lộ trình và là sứ điệp của Đức Giêsu – Vị Thầy. Thoạt nhìn, xem ra không thể nào gọi là “phúc thay” những người nghèo khó, những người đói khát công lý, những người bị bách hại hay những người xây dựng hòa bình. Thế nhưng, điều tưởng như vô lý theo lối suy nghĩ của thế gian lại được chất đầy ý nghĩa và sáng ngời khi chúng ta ở gần Nước Thiên Chúa. Nơi các thánh, chúng ta thấy Nước ấy đến gần, hiện diện ngay giữa chúng ta. Thánh Mátthêu đã trình bày các Mối Phúc như một giáo huấn, và mô tả Đức Giêsu như một Vị Thầy đang thông truyền cách nhìn mới về mọi sự, trong đó viễn tượng của Người hòa quyện với con đường Người đi.

Thế nhưng, các Mối Phúc không chỉ là một bài học trong số nhiều bài học khác: nhưng đó là bài học cốt lõi. Cũng thế, Đức Kitô không phải là một thầy dạy giữa bao thầy dạy khác: Người là Vị Thầy đích thực. Hơn thế, Người là Nhà Giáo Dục tuyệt hảo. Chúng ta – những môn đệ của Người – đang trong trường học của Người, học cách khám phá nơi cuộc đời của Người – nơi con đường Người đã đi – một chân trời chan chứa ý nghĩa, có thể soi sáng mọi lĩnh vực tri thức. Ước gì các trường học và đại học của chúng ta luôn là nơi lắng nghe và thực hành Tin Mừng!

Những thách đố hôm nay đôi khi xem ra vượt quá khả năng của chúng ta, nhưng không phải vậy. Đừng để chủ nghĩa bi quan lấn át chúng ta! Tôi nhớ lại lời nhắc nhở của vị Tiền nhiệm đáng kính – Đức Thánh Cha Phanxicô – trong bài diễn từ tại Khóa họp Khoáng đại đầu tiên của Bộ Văn hóa và Giáo dục: “Chúng ta cần cùng nhau giải thoát nhân loại khỏi bóng tối của chủ nghĩa hư vô, một thứ bệnh tật nguy hiểm của văn hóa hiện đại, bởi nó đe dọa xóa bỏ niềm hy vọng.” Nhắc đến đêm tối đang vây phủ, chúng ta nhớ tới một trong những bản văn nổi tiếng nhất của Thánh John Henry, bài thánh thi Lead, kindly Light (“Xin dẫn con đi, Lạy Ánh Sáng dịu hiền”). Trong lời nguyện tuyệt đẹp ấy, chúng ta nhận ra mình xa quê, chân bước không vững, và chân trời trước mắt như tối mù. Thế nhưng, chẳng điều gì ngăn bước, bởi chúng ta đã tìm được Người Dẫn Đường: “Lạy Chúa, xin dẫn con đi, Ánh Sáng dịu hiền, giữa bóng tối bủa vây, xin dẫn dắt con!”.

Và đó chính là sứ mạng của giáo dục: đem ánh sáng dịu hiền ấy trao cho những ai có thể bị cầm chân bởi những bóng tối hiểm nguy của hoài nghi và sợ hãi. Vì thế, tôi muốn nói với anh chị em: hãy loại bỏ những lý do giả tạo của sự buông xuôi và bất lực, và hãy lan tỏa những lý lẽ lớn lao của niềm hy vọng. Hãy chỉ cho con người hôm nay những chòm sao của sự thật và bình an, chiếu sáng bầu trời tối tăm vì bất công và bất định. Do đó, tôi hết lòng khích lệ anh chị em hãy biến các trường học, đại học, và mọi môi trường giáo dục – kể cả ngoài hệ thống chính quy – thành những cửa ngõ của một nền văn minh đối thoại và hòa bình. Hãy để đời sống của anh chị em phản chiếu “đám đông khổng lồ” mà sách Khải Huyền hôm nay nói đến: “một đoàn người đông vô kể, thuộc mọi dân nước, chi tộc, ngôn ngữ, đứng trước Con Chiên” (x. Kh 7,9).

Trong bản văn Kinh Thánh ấy, một vị trưởng lão nhìn đoàn người đông đảo và hỏi: “Những người mặc áo trắng kia là ai vậy, và họ từ đâu đến?” (Kh 7,13). Cũng thế, trong lãnh vực giáo dục, ánh mắt Kitô hữu luôn hướng nhìn những người “đến từ cuộc bách hại lớn lao” (c.14), và nhận ra nơi họ gương mặt của biết bao anh chị em thuộc mọi ngôn ngữ và văn hóa đã bước vào sự sống viên mãn qua cánh cửa hẹp là Đức Giêsu. Vậy, một lần nữa, chúng ta phải tự hỏi: “Phải chăng những người kém tài hơn không còn là con người? Phải chăng những người yếu đuối kém phẩm giá hơn chúng ta? Những người sinh ra với ít cơ hội hơn thì giá trị con người của họ có thấp kém, và họ phải bằng lòng chỉ được tồn tại thôi sao?” Câu trả lời của chúng ta cho những câu hỏi này sẽ quyết định giá trị của xã hội chúng ta, và cũng từ đó mà tương lai chúng ta được định hình” (x. Tông huấn Dilexi te, 95). Và chúng ta có thể thêm rằng: câu trả lời ấy cũng quyết định chiều kích Tin Mừng của nền giáo dục của chúng ta.

Giữa những gia sản trường tồn mà Thánh John Henry để lại, có những đóng góp rất ý nghĩa cho lý thuyết và thực hành giáo dục. Ngài viết: “Thiên Chúa đã dựng nên tôi để tôi phục vụ Người cách riêng. Người trao cho tôi một công việc mà Người không trao cho ai khác. Tôi có một sứ mạng: có thể tôi sẽ không nhận ra trong đời này, nhưng nó sẽ được mạc khải trong đời sau” (Meditations and Devotions, III, I, 2). Trong những lời này, chúng ta thấy diễn tả thật tuyệt vời mầu nhiệm phẩm giá mỗi con người, cũng như sự phong phú muôn vẻ của các ân huệ Thiên Chúa ban.

Cuộc sống được chiếu sáng không phải vì sự giàu có hay thành công, mà vì chúng ta khám phá ra một sự thật: tôi được Thiên Chúa kêu gọi, tôi có một ơn gọi, tôi có một sứ mạng. Tôi phục vụ một điều gì đó lớn lao hơn chính mình! Mỗi thụ tạo đều có vai trò riêng. Đóng góp của mỗi người đều vô giá, và nhiệm vụ của các cộng đồng giáo dục là khuyến khích và phát huy những đóng góp ấy. Đừng quên rằng: trung tâm của các hành trình giáo dục không phải là những cá nhân trừu tượng, mà là những con người bằng xương bằng thịt – nhất là những người xem ra “không hiệu quả” qua lăng kính của một nền kinh tế loại trừ và hủy hoại sự sống. Chúng ta được mời gọi đào tạo nên những con người, để họ tỏa sáng như những vì sao trong phẩm giá trọn vẹn của mình.

Chúng ta có thể nói: giáo dục theo cái nhìn Kitô giáo là giúp mọi người trở thành thánh – không hơn, không kém. Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI, trong chuyến Tông du tại Vương quốc Anh tháng 9 năm 2010 – dịp ngài tôn phong chân phước cho John Henry Newman – đã nói với người trẻ: “Điều Thiên Chúa mong muốn nhất nơi mỗi người là các con hãy trở nên thánh. Người yêu các con hơn các con có thể tưởng tượng, và Người muốn điều tốt đẹp nhất cho các con”. Đây chính là lời mời gọi phổ quát bước vào sự thánh thiện, điều mà Công đồng Vaticanô II đã làm nổi bật như sứ điệp cốt lõi của mình (x. Lumen gentium, chương V). Và sự thánh thiện được đề nghị cho tất cả mọi người – không trừ ai – như một hành trình cá nhân và cộng đoàn, được dẫn dắt bởi các Mối Phúc.

Tôi cầu nguyện để nền giáo dục Công giáo giúp mỗi người khám phá ơn gọi nên thánh của mình. Thánh Augustinô – vị mà Thánh John Henry Newman rất mến mộ – đã từng nói rằng chúng ta là những bạn học có cùng một Thầy, trường học của Người ở dưới đất, còn giảng tòa của Người thì ở trên trời (x. Bài giảng, 292,1).

Vatican News