Thánh Tâm Chúa Giêsu: Nguồn mạch tình yêu cứu độ và Sức mạnh biến đổi thế giới

Thánh Tâm Chúa Giêsu: Nguồn mạch tình yêu cứu độ và Sức mạnh biến đổi thế giới
 

 

Hành trình lịch sử: Từ Paray-le-Monial đến việc thiết lập Tháng Thánh Tâm

Mối liên hệ giữa tháng Sáu và lòng sùng kính Thánh Tâm Chúa Giêsu khởi đi từ các thị kiến tại Paray-le-Monial, nước Pháp, vào thế kỷ XVII. Tháng 6 năm 1674, Đức Kitô hiện ra với Thánh nữ Margarita Maria Alacoque, một nữ tu dòng Thăm Viếng, tỏ bày Trái Tim Người và mời gọi thiết lập việc sùng kính đền tạ qua việc siêng năng rước lễ, đặc biệt vào các ngày Thứ Sáu đầu tháng.

Trong “Thị kiến vĩ đại” diễn ra một năm sau đó, Đức Kitô yêu cầu thiết lập một ngày lễ riêng để đền tạ vào ngày thứ Sáu sau tuần bát nhật lễ Mình và Máu Thánh Chúa, đồng thời truyền cho thánh nữ trình bày điều đó với cha giải tội là Thánh Claude de la Colombière, lúc bấy giờ là bề trên nhà Dòng Tên tại Paray-le-Monial.

Việc dành trọn một tháng để tôn kính Thánh Tâm được định hình rõ nét hơn trong thời kỳ Cách mạng Pháp. Tháng 6 năm 1790, linh mục Dòng Tên Alexandre Lanfant đã cổ võ việc phổ biến một tập sách kêu gọi các tín hữu thực hiện 40 ngày cầu nguyện và sám hối, kết thúc bằng lời nguyện tận hiến cho Thánh Tâm Chúa Giêsu.

Suốt thế kỷ XIX, lòng sùng kính này lan rộng nhờ nỗ lực của các tu sĩ Dòng Tên như Jean-Joseph Huguet, François-Xavier Gautrelet, Henry Ramière và Đức ông Louis-Gaston de Ségur, qua việc xuất bản các sách nguyện giúp giáo dân cầu nguyện hằng ngày trong tháng Sáu. Cao điểm của phong trào diễn ra ngày 16 tháng 6 năm 1875, khi Đức Hồng y Guibert, Tổng Giám mục Paris, đặt viên đá đầu tiên xây dựng Vương cung thánh đường Thánh Tâm Montmartre. Công trình này được xem như sự đáp lại một trong những lời mời gọi mà Chúa Giêsu đã ngỏ với Thánh nữ Margarita Maria Alacoque hai thế kỷ trước.

Phát triển phụng vụ và Huấn quyền qua các triều đại Giáo hoàng

Huấn quyền Giáo hội đã từng bước phê chuẩn và định hình lòng sùng kính Thánh Tâm Chúa Giêsu qua các sắc lệnh phụng vụ theo dòng lịch sử.

Tiến trình này chính thức bắt đầu năm 1765, khi Đức Giáo hoàng Clêmentê XIII chấp thuận việc cử hành Thánh lễ kính Thánh Tâm tại một số địa phương.

Đến năm 1856, Đức Piô IX quyết định mở rộng ngày lễ này cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ, ấn định ngày thứ Sáu sau tuần bát nhật lễ Mình và Máu Thánh Chúa làm ngày đại lễ kính Thánh Tâm.

Bước ngoặt lớn diễn ra ngày 25 tháng 5 năm 1899. Sau khi xem xét các mạc khải tư của Chân phước Maria Thánh Tâm, nữ tu dòng Đức Mẹ Nhân Lành tại Bồ Đào Nha, Đức Giáo hoàng Lêô XIII đã ban hành Thông điệp Annum Sacrum, chính thức thiết lập tháng Sáu là Tháng Kính Thánh Tâm Chúa Giêsu trên toàn thế giới, thúc đẩy việc sùng kính Chín Thứ Sáu đầu tháng và ban hành Kinh Tận Hiến toàn thể nhân loại cho Thánh Tâm.

Trong nỗ lực canh tân phụng vụ, ngày 6 tháng 2 năm 1965, Đức Giáo hoàng Phaolô VI ban hành Tông thư Investigabiles Divitias, kêu gọi các tín hữu đổi mới và đi vào chiều sâu của lòng sùng kính Thánh Tâm. Từ năm 1969, ngày lễ này được nâng lên bậc Lễ Trọng trong Niên lịch Phụng vụ.

Đến năm 1995, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II quyết định chọn ngày Lễ Trọng kính Thánh Tâm hằng năm làm Ngày Thế giới Cầu nguyện cho việc Thánh hóa các Linh mục, với tâm nguyện: “Để chức linh mục được bảo vệ trong đôi tay của Chúa Giêsu, hay đúng hơn là trong Trái Tim Người, ngõ hầu Trái Tim ấy luôn rộng mở đón nhận tất cả mọi người”.

Bản chất của lòng sùng kính: Trái tim dịu hiền và 12 Lời hứa của Đức Kitô

Mầu nhiệm Thánh Tâm diễn tả sự dịu hiền của Chúa Kitô, Đấng đã tỏ bày Trái Tim Người để kêu gọi tình yêu đáp đền từ nhân loại.

Đây cũng là một phương thế sùng kính thích hợp để các tín hữu cầu nguyện cho những người thân đang sống xa lìa đức tin. Như Thánh Ambrôsiô từng khuyên nhủ Thánh Monica về người con trai hoang đàng Augustinô: “Hãy bớt nói với Augustinô về Chúa, nhưng hãy nói với Chúa nhiều hơn về Augustinô”. Khi lời cầu nguyện được kết hợp với sự chuyển cầu của Đức Mẹ, Thánh Tâm Chúa Giêsu tiếp tục âm thầm tác động đến các tâm hồn.

Để khích lệ các tín hữu, Chúa Giêsu đã ban qua Thánh nữ Margarita Maria Alacoque 12 Lời hứa:

1. Ta sẽ ban cho các con mọi ân sủng cần thiết dành cho bậc sống của các con.

2. Ta sẽ ban bình an cho gia đình các con.

3. Ta sẽ an ủi các con trong mọi khó khăn.

4. Ta sẽ là nơi nương tựa của các con trong cuộc sống và đặc biệt là trong lúc lâm chung.

5. Ta sẽ ban phước dồi dào cho mọi công việc các con làm.

6. Những kẻ tội lỗi sẽ tìm thấy trong Thánh Tâm Ta nguồn mạch và lòng thương xót bao la vô tận.

7. Những tâm hồn nguội lạnh sẽ trở nên nhiệt thành.

8. Những tâm hồn nhiệt thành sẽ nhanh chóng đạt được sự thánh thiện.

9. Ta sẽ chúc lành cho những nơi nào treo ảnh và tôn kính Thánh Tâm Ta.

10. Ta sẽ ban cho các linh mục khả năng chạm đến những trái tim chai đá nhất.

11. Những người truyền bá lòng sùng kính này sẽ mãi mãi được in dấu trong Thánh Tâm Ta.

12. Với lòng thương xót vô hạn, Ta hứa tình yêu toàn năng sẽ được trao cho tất cả những ai rước lễ vào các ngày Thứ Sáu đầu tháng, trong 9 tháng liên tiếp, ơn ăn năn lần cuối: họ sẽ không chết trong ngày phán xét của Ta, cũng như không mất ơn ích của các Bí tích; và Thánh Tâm Ta sẽ là nơi trú ẩn an toàn của các con trong giờ phút cuối cùng đó.

Lời hứa thứ 12 là nguồn gốc của thực hành đạo đức giữ Chín Thứ Sáu đầu tháng trong Giáo hội, hướng đến ơn bền đỗ đến cùng.

Tầm nhìn thần học và xã hội từ Thông điệp Annum Sacrum của Đức Lêô XIII

Nền tảng thần học và xã hội của lòng sùng kính Thánh Tâm được xác lập rõ ràng trong Thông điệp Annum Sacrum do Đức Giáo hoàng Lêô XIII ban hành ngày 25 tháng 5 năm 1899.

Đức Lêô XIII khẳng định vương quyền của Đức Kitô bao trùm toàn thể nhân loại, dựa trên quyền tự bản tính của Con Thiên Chúa và giá máu cứu chuộc trên Thập giá. Vương quyền ấy không được thực thi bằng cưỡng bách, nhưng bằng sự thật, công lý và bác ái. Đức Lêô XIII viết: “Vì trong Thánh Tâm có một biểu tượng và một hình ảnh sống động về tình yêu vô biên của Chúa Giêsu Kitô, điều thúc bách chúng ta phải yêu thương nhau, cho nên việc chúng ta tận hiến cho Thánh Tâm Cực Thánh của Ngài là điều hoàn toàn thích đáng và phải lẽ – một hành vi không gì khác ngoài việc dâng hiến và ràng buộc chính mình với Chúa Giêsu Kitô, bởi vì bất kỳ sự tôn kính, kính mến và tình yêu nào dành cho Thánh Tâm này thì đều thực sự và chân thành dành cho chính Đức Kitô” (Annum Sacrum, số 8).

Đức Lêô XIII nhìn nhận lòng sùng kính Thánh Tâm như một lời đáp cho các cuộc khủng hoảng phát sinh khi xã hội muốn loại trừ Thiên Chúa khỏi đời sống công cộng. Bởi lẽ, khi tôn giáo bị gạt bỏ, “hệ quả tất yếu là những nền tảng chắc chắn nhất của phúc lợi công cộng phải sụp đổ” (Annum Sacrum, số 10).

Ngài kêu gọi thế giới quay trở về với Đức Kitô để được chữa lành các vết thương xã hội và tìm kiếm hòa bình: “Chúng ta phải chạy đến với Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống. Chúng ta đã lầm đường lạc lối và chúng ta phải trở lại con đường ngay thẳng: bóng tối đã che phủ tâm trí chúng ta, và sự u ám phải được xua tan bởi ánh sáng của sự thật... Nhiều vết thương của chúng ta sẽ được chữa lành và mọi công lý sẽ trỗi dậy trở lại với niềm hy vọng về một quyền bính được phục hồi; rằng những rực rỡ của hòa bình sẽ được đổi mới, và gươm giáo vũ khí rơi khỏi tay khi tất cả mọi người sẽ nhìn nhận vương quyền của Đức Kitô và sẵn lòng vâng nghe lời Người” (Annum Sacrum, số 11).

Các thực hành đạo đức truyền thống

Trong đời sống phụng vụ và đạo đức bình dân, các tín hữu có thể thực hiện nhiều việc đạo đức cụ thể để bày tỏ lòng sùng kính đối với Trái Tim Chúa.

Trước hết là việc Tận hiến, một hành vi ý thức nhằm dâng hiến bản thân, gia đình hoặc giáo xứ cho Đức Kitô. Lời nguyện tận hiến cổ xưa viết: “Lạy Trái Tim hết mực xót thương, xin hãy là sự công chính của con trước tòa Thiên Chúa là Cha, và xin che chở con khỏi cơn thịnh nộ của Người mà con đã đáng chịu vì tội lỗi của con”.

Gắn liền với đời sống gia đình, nghi thức Suy tôn Thánh Tâm là việc đặt linh ảnh Thánh Tâm ở vị trí trang trọng trong nhà, thường do linh mục chủ sự, để xin Chúa thánh hóa tổ ấm. Lời nguyện thánh hóa của nghi thức này có đoạn: “Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu... xin đoái thương chúc lành và thánh hóa bức linh ảnh này... và xin ban cho tất cả những ai ở trước linh ảnh này, biết sấp mình thờ lạy và tôn vinh Thánh Tâm cực thánh của Con Một Cha... có thể đạt được ơn sủng trong đời này và vinh quang vĩnh cửu đời sau”.

Bên cạnh đó, Kinh Đền Tạ là lời cầu nguyện nhằm xoa dịu những xúc phạm mà Thánh Tâm phải gánh chịu từ nhân loại, với lời khẩn nguyện thiết tha: “Lạy Chúa Giêsu dịu hiền, qua lời chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, mẫu gương đền tạ của chúng con, xin vui lòng nhận lễ tế tự nguyện này của chúng con như một hành vi đền tội!”

Đồng thời, các tín hữu cũng siêng năng suy niệm Kinh Cầu Thánh Tâm, kính nhớ các phẩm tính thần linh của Trái Tim Chúa. Về thực hành đạo đức này, ngày 20 tháng 6 năm 1979, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đưa ra lời huấn dụ: “Ai cũng biết rằng tháng Sáu được cung hiến cách riêng cho Thánh Tâm Chúa Giêsu. Chúng ta bày tỏ tình yêu và sự thờ lạy của mình đối với Ngài bằng Kinh Cầu, mà trong từng lời cầu riêng biệt, đã nói lên chiều sâu đặc biệt của nội dung thần học chứa đựng trong đó".

Sống Tháng Thánh Tâm trong thế giới hôm nay

Những định hướng mang tính xã hội và thần học của Đức Lêô XIII vẫn giữ nguyên giá trị trong thế kỷ XXI, khi Tháng Thánh Tâm Chúa Giêsu được sống giữa trào lưu tục hóa và sự thay đổi sâu sắc của các giá trị luân lý truyền thống.

Thách đố này thể hiện rõ tại nhiều quốc gia phương Tây, nơi tháng Sáu thường bị các phương tiện truyền thông và định chế thế tục biến thành “Tháng Kiêu hãnh” (Pride Month), nhằm cổ võ những quan điểm đi ngược với định chế hôn nhân và gia đình Kitô giáo. Trước thực tế ấy, nhiều tín hữu và cộng đoàn Công giáo đã chọn một hình thức chứng tá ôn hòa bằng cách chia sẻ linh ảnh Thánh Tâm trên các nền tảng mạng xã hội. Đây là hành động nhằm khẳng định niềm tin vào tình yêu cứu độ và tinh thần khiêm nhường, đối lập với sự kiêu hãnh của tội lỗi, đồng thời nhắc lại ý nghĩa thiêng liêng vốn có của tháng Sáu.

Bên cạnh đó, cuộc cách mạng công nghệ với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang đặt con người trước nguy cơ cô lập, máy móc hóa cảm xúc và làm xói mòn đời sống tâm linh. Cùng với các vấn đề nhức nhối khác như sự vô cảm xã hội, nghèo đói, xung đột chính trị và những luật lệ phi đạo đức như an tử hay phá thai, thực trạng này đòi hỏi người Kitô hữu phải can đảm làm chứng cho Tin Mừng.

Trong bối cảnh ấy, Tháng Thánh Tâm mời gọi các tín hữu dấn thân vào đời sống thực tại cũng như không gian số bằng tình yêu và sự dịu hiền của Đức Kitô. Qua các việc đạo đức cụ thể như tận hiến, thiết lập giờ cầu nguyện, tôn kính linh ảnh Chúa trong gia đình, siêng năng rước lễ đền tạ và đọc Kinh Cầu, người Kitô hữu được mời gọi hoán cải đời sống và trở nên khí cụ của Lòng Thương Xót Chúa để sưởi ấm thế giới hôm nay.

Vatican News