Giáo tỉnh Sài Gòn họp mặt Ban Loan báo Tin mừng

Buổi họp mặt có 170 tham dự viên, gồm các Ban Loan báo Tin mừng, Ban Giáo lý và các đại diện của Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể các Giáo phận trong Giáo tỉnh Sài Gòn. Tổng Giáo phận Sài Gòn cũng có đầy đủ các thành phần tham dự.

Ngay buổi họp đầu tiên, Linh mục (Lm.) Giuse Nguyễn Quốc Thắng, Trưởng ban LBTM Tổng Giáo phận Sài Gòn, giới thiệu Đức cha Đa Minh, Chủ tịch UBLBTM; Lm. Giêrônimô Nguyễn Đình Công - Giáo phận Xuân Lộc, Tổng Thư ký UBLBTM.

Sau đó, Linh mục Trưởng Ban LBTM từng giáo phận giới thiệu về các tham dự viên của giáo phận mình.

Chương trình tổng quát gồm:

- Trình bày tất cả 6 đề tài.

- Thánh lễ, viếng Thánh Thể, những giờ kinh, nguyện gẫm riêng.

- Thảo luận nhóm (theo Giáo phận 2 lần; liên Giáo phận 2 lần và 1 lần đúc kết chung cùng với Đức cha Chủ tịch UBLBTM).

I. Các đề tài:

Đề tài 1. “Đào luyện Truyền giáo theo Giáo huấn của Hội thánh” do Đức cha Đaminh Hoàng Minh Tiến trình bày.

Qua trình bày, Đức Cha khẳng định: Truyền giáo là căn tính của Giáo hội và Kinh thánh là nền tảng của huấn luyện truyền giáo.

Trong bài nói chuyện, Đức Cha nhấn mạnh đến việc “ở lại với Chúa” để học nơi Chúa vì “Ai ở lại trong Thầy thì sinh nhiều hoa trái (Ga 15,5) và chú ý đến việc huấn luyện LBTM trong giáo xứ và trong gia đình, đặc biệt là thiếu nhi và người trẻ... để hình thành ý thức thực thi sứ vụ LBTM sớm nơi mỗi tâm hồn các em, các em trở nên “mỗi thiếu nhi là một môn đệ thừa sai”.

Đức cha đề cập đến 4 chiều kích huấn luyện: nhân bản; thiêng liêng; trí thức - thần học; mục vụ - kỹ năng là không thể thiếu trong quá trình đào tạo người môn đệ thừa sai. LBTM là loan báo Chúa Kitô chết và sống lại bằng cách kể chuyện về Chúa Giêsu, bằng sự hiện diện của chúng ta với lòng thương xót của Chúa. Ngài cũng nhắc đến kỹ năng sử dụng truyền thông kỹ thuật số vào LBTM bằng những video clip đến với mọi người mọi nơi, đặc biệt chú ý đến vùng sâu xa, các anh em đồng bào.

Để tránh việc LBTM thực hành cực đoan, người LBTM phải có đời sống nội tâm nếu không thì như thanh la phèng phèng mà thánh Phaolô đã nhắc đến. Huấn luyện là con đường thiết yếu để Hội thánh trưởng thành với sứ mạng của mình. Chỉ khi nào huấn luyện dẫn đến hoán cải, hoán cải dẫn đến sứ vụ thì LBTM mới thực sự sinh hoa trái lâu dài cho Hội thánh và cho thế giới.

Đề tài 2: “Mối liên hệ giữa ‘Kế hoạch Truyền giáo’ và ‘Kế hoạch Đào luyện Truyền Giáo’ do Lm. Giêrônimô Nguyễn Đình Công - Giáo phận Xuân Lộc - Tổng Thư ký UBLBTM trình bày, cho thấy: Huấn luyện Truyền giáo không phải là lựa chọn tùy thích mà là điều bắt buộc phải làm.

Nội dung chính nhấn mạnh đến: Bản chất thần học của sứ vụ là nền tảng cho mọi kế hoạch. 

- Sứ vụ bắt nguồn từ Thiên Chúa và hướng về con người. Theo Công đồng Vaticanô II: Sứ vụ của Hội thánh không chỉ là một hoạt động mà là sự tuôn đổ của đời sống Thiên Chúa Ba Ngôi vào thế giới (AG 2).

- Người môn đệ được hình thành bởi hai chuyển động nội tại của sứ vụ: đi vào nội tâm (formation) để càng ngày càng trở nên giống Chúa Giêsu hơn, và đi ra thế giới (mission). Chỉ có formation mới có thể làm cho loan báo Tin mừng nên đúng nghĩa.

- Kế hoạch Truyền giáo hướng đến căn tính và phẩm chất bên trong. Ngài lưu ý các nguy cơ khi lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch: đó là thiếu chiều sâu trở thành hoạt động hóa, thành tích hóa, báo cáo số lượng, giảm chứng tá. Không có đời sống nội tâm tương ứng sẽ kéo theo tình trạng cắt giảm cầu nguyện, thêm giờ hoạt động.

- Kế hoạch huấn luyện LBTM là một quá trình đào tạo lâu dài bao gồm bốn chiều kích như đã nêu và cảm thức thuộc về Giáo hội. Nguy cơ là khi chỉ huấn luyện mà thiếu truyền giáo thì trở thành nội tâm hóa quá mức, thiếu thực tiễn, tự quy chiếu, biến đào tạo thành kiến thức chứ không phải sự chuyển hóa.

- Đối chiếu ba chiều kích căn bản:

+ Mục đích: một bên hoạt động và bên kia là hình thành

+ Tính chất hoạt động: một bên là hành động - bên kia là tiến trình

+ Khung thời gian và tiêu chí đánh giá: một bên là kết quả tức thời - bên kia là sự trưởng thành lâu dài.

- Mối liên hệ giữa hai kế hoạch:

+ Không có truyền giáo đích thực nếu không có huấn luyện: Một người không được đào tạo nhân bản - thiêng liêng - mục vụ sẽ thiếu kiên nhẫn, dễ tổn thương và làm tổn thương người khác.

+ Truyền giáo mà không có huấn luyện là một thân thể thiếu trái tim, huấn luyện mà không truyền giáo là trái tim không có thân thể.

Đề tài 3: “Từ nuôi dưỡng đức tin đến khơi dậy sứ vụ” tiếp tục được trình bày bởi cha Giêrônimô với các nội dung:

- Những nền tảng tích cực: đã có nền nhưng chưa thành dòng chảy; nội dung giáo lý ngày càng đầy đủ và có hệ thống chặt chẽ; đời sống sinh hoạt ngày càng sinh động và bắt đầu ý thức đời sống đức tin nhưng giới hạn cốt lõi - khi tính thừa sai chưa được làm rõ.

Huấn luyện thiên về giữ đạo hơn là loan báo đạo; thiếu nhi được dạy biết Chúa nhưng chưa được dạy làm chứng về Chúa; thiếu trải nghiệm truyền giáo cụ thể, người hướng dẫn chưa được đào tạo, hướng truyền giáo thiếu một viễn tượng truyền giáo xuyên suốt.

- Nguyên nhân sâu xa - một vấn đề thần học mục vụ: một cách hiểu chưa trọn vẹn về thiếu nhi; sự tách rời giữa thiếu nhi và truyền giáo; não trạng mục vụ an toàn. Hệ quả - một đức tin không được trao ban: đức tin trở nên cá nhân và khép kín; thiếu ý thức sứ vụ khi trưởng thành; Hội thánh mất sức sống từ bên trong.

- Nhận định tổng hợp: việc huấn luyện thiếu nhi hiện nay đã tốt trong việc nuôi dưỡng đức tin, nhưng chưa đủ trong việc đánh thức sứ vụ. Nói cách khác chúng ta đang đào tạo những Kitô hữu biết Chúa, nhưng chưa đủ mạnh để trở thành chứng nhân cho Ngài. Cần có một sự chuyển đổi: từ học biết đến học để sống và chia sẻ; từ giữ đạo đến sống đạo như một sứ vụ; từ giáo lý đến huấn luyện môn đệ thừa sai; từ nghe đến trải nghiệm - thực hành - làm chứng. Vấn đề không phải là chưa làm gì cho thiếu nhi nhưng chúng ta chưa làm đủ điều cốt lõi: giúp các em ý thức mình được sai đi.

Đề tài 4: “Mười tiêu chí đánh giá chương trình huấn luyện thiếu nhi truyền giáo” được trình bày bởi Lm. Giuse Nguyễn Quốc Thắng, Trưởng ban LBTM - Tổng Giáo phận Sài Gòn:

1. Căn tính
2. Định hướng nội dung
3. Trải nghiệm
4. Lời Chúa sống
5. Chứng tá
6. Môi trường
7. Người hướng dẫn
8. Gia đình
9. Liên tục 
10. Biến đổi

Những tiêu chí này giúp chuyển đổi cách nhìn: Từ “chương trình có hay không” (hoạt động này hay hoạt động kia) sang chương trình có làm cho thiếu nhi trở thành môn đệ truyền giáo không?” Sự thành công huấn luyện thiếu nhi không nằm ở việc các em nhớ bao nhiêu bài, nhưng ở việc các em có trở thành chứng nhân sống động của Tin mừng hay không. Nói cách khác, một chương trình được coi là truyền giáo thực sự khi thiếu nhi không chỉ học về Chúa, mà bắt đầu sống và chia sẻ về Chúa trong đời thường.

Sau một vài chia sẻ câu hỏi về việc dạy giáo lý và truyền giáo, Cha mong ước việc rà soát lại các bộ giáo lý để cần có sự chuyển đổi ý tưởng qua sứ vụ LBTM.

Đề tài 5: “Từ lớp học đến sứ vụ”

Nội dung tiếp theo được trình bày qua Cha Giuse Nguyễn Quang Hóa, Giám đốc Trung tâm hành hương Đức Mẹ Bãi Dâu - Chánh xứ Bãi Dâu.

- Ngài lược qua các nội dung của chương trình giáo lý Công giáo: Tín lý, Luân lý, Ơn Chúa và Bí tích, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm huấn luyện thiếu nhi và giới trẻ sống và loan báo Tin mừng qua việc giảng dạy các môn này. Ngài cũng mời gọi cùng nhau suy nghĩ, cùng nhau phân định và nhất là cùng nhau kiến tạo một chương trình huấn luyện thiếu nhi sống đạo để có thể trở thành một môn đệ thừa sai.

- Không ai có thể xây dựng được một chương trình đào luyện môn đệ thừa sai cho thiếu nhi đủ sâu, đủ thật và đủ chạm nhưng chúng ta biết lắng nghe nhau, biết góp vào kinh nghiệm của mình, biết đặt lại những gì đã quen thì chính nơi đây, một hướng đi mới có thể được hình thành. Hãy đồng hành và trở nên người kiến tạo, vì điều chúng ta tìm kiếm không phải là một chương trình hay, nhưng là con đường giúp thiếu nhi gặp Chúa thật, và sống như những người môn đệ được sai đi một cách thật.

Đề tài 6: “Từ trái tim nhỏ đến sứ vụ lớn”

Đó là một tập sách gồm 24 đề tài dành cho việc huấn luyện Thiếu nhi thừa sai, được Lm. Giêrônimô - Tổng Thư ký UBLBTM đề xuất và mong được mọi giáo lý viên có thể áp dụng vào chương trình dạy giáo lý sao cho phù hợp để ngày càng có nhiều thiếu nhi và người trẻ thấm nhuần tinh thần loan báo Tin mừng, làm chứng cho Chúa Giêsu đã chết và sống lại để cứu độ chúng ta.

II. Thảo luận nhóm

Xen kẽ các đề tài là những giờ chia sẻ theo giáo phận, theo nhóm nhỏ (các thành viên trong các giáo phận được chia vào các nhóm) với các bước đối thoại trong Thánh Thần để có những suy tư đúc kết có ý nghĩa cho việc thực hành.

Các câu hỏi thảo luận:

+ Theo giáo phận:

1. Trong vai trò và trách nhiệm của người thi hành sứ vụ LBTM tại Giáo hội địa phương, chúng ta đang cùng nhau cộng tác tốt điều gì giữa linh mục - tu sĩ - giáo dân, và điều gì đang làm nên hoa trái của sự cộng tác đó nơi giáo phận mình?

2. Đâu là những khó khăn hoặc giới hạn khiến việc cộng tác chưa đạt như mong muốn, dù chúng ta cùng chung một sứ mệnh?

3. Làm thế nào để chuyển từ “làm việc song song” sang “cùng nhau thi hành một sứ vụ” trong sự hiệp thông thực sự?

4. Nền tảng sâu xa của sự cộng tác truyền giáo là gì? Kế hoạch cơ cấu hay chính tương quan hiệp thông giữa chúng ta?

5. Làm thế nào để xây dựng sự tin tưởng và cảm thức “cùng một sứ mạng”, vượt qua những khác biệt giữa linh mục - tu sĩ - giáo dân?

6. Nếu chỉ có thể bắt đầu bằng một bước nhỏ cụ thể, chúng ta có thể làm gì ngay để tăng cường sự cộng tác trong sứ vụ truyền giáo?

+ Theo nhóm nhỏ:

1. Trong chương trình giáo lý và hoạt động thực tế mục vụ của chúng ta, điều gì đang giúp thiếu nhi “biết Chúa” tốt nhưng điều gì còn thiếu để các em thực sự “sống và chia sẻ Chúa” cho người khác?

2. Nếu chỉ cần thực hiện một thay đổi cụ thể trong cách huấn luyện hiện nay, chúng ta có thể làm gì để giúp thiếu nhi ý thức mình là “môn đệ được sai đi”?

3. Theo bạn, điều khó nhất để một thiếu nhi - người trẻ hôm nay trở thành “môn đệ thừa sai” là gì? Tài liệu “Từ trái tim nhỏ đến sứ mệnh lớn” có thể giúp gì để vượt qua khó khăn đó?

4. Tài liệu có thể được áp dụng trong môi trường cụ thể nơi bạn đang phục vụ không? Tại sao được hoặc tại sao không?

III. Thánh lễ và các giờ kinh - nguyện ngắm

Đỉnh cao của chương trình họp mặt là Thánh lễ và các giờ kinh nguyện ngắm. Đây là những thời khắc giúp các tham dự viên được kết hợp mật thiết với Chúa qua Lời Chúa và Thánh Thể, của ăn nuôi dưỡng phần hồn để tăng nguồn năng lượng làm việc trong tinh thần yêu mến Chúa và tha nhân. Trong các thánh lễ, Đức cha Chủ tịch UBLBTM chủ tế với sự đồng tế của các linh mục tham dự chương trình họp mặt.

1. Thánh lễ ngày khai mạc: cử hành lúc 17g30 ngày 20/5/2026

Khởi đi từ bài Tin mừng, Đức Cha nhắn nhủ cộng đoàn: Chúa muốn chúng ta “ở lại trong Chúa”, để được Chúa huấn luyện. Khi đến với Chúa, yêu Chúa, có Chúa trong lòng, chúng ta mới có thể ra đi loan báo Tin mừng.

Đức Cha cũng nhắc đến gương Thánh Phaolô trong bài đọc 1 (Cv 20,28-38) đã sống chứng nhân và làm việc không ngừng nghỉ, dù có những lúc gặp phải khó khăn, rơi lệ trong việc xây dựng cộng đoàn. Qua đó, ngài khuyến khích cộng đoàn: Việc LBTM của chúng ta cũng như vậy, chúng ta đi gieo trong nước mắt nhưng sẽ gặt trong hân hoan.

2. Thánh lễ lúc 5g30 ngày 21/5/2026:

Từ lời cầu nguyện cho sự hiệp nhất của Chúa Giêsu trong bài Tin mừng, Đức cha Đa Minh đã gợi lại vài nét trong lịch sử Giáo hội đã chứng kiến những sự kiện ly giáo vì thiếu hiệp nhất mà ngày nay Giáo hội đang cố gắng để nối kết lại. Đức Cha cũng thấy được một số nơi trong Giáo hội có sự chia rẽ vì tranh nhau quyền lực, địa vị… Ngài nêu lên kinh nghiệm mục vụ, nhấn mạnh việc cần cầu nguyện để có sự hiệp nhất, cố gắng dấn thân trong việc LBTM. Đây là phương thức để xây dựng tình hiệp nhất vì khi dấn thân cho công cuộc LBTM, phục vụ vô vị lợi, ta sẽ ý thức sống tinh thần hiệp nhất, dấn thân để trở nên chứng tá.

3. Thánh lễ 5g30 ngày 22/5/2026:

Đức cha triển khai về phương thức trở nên người tông đồ của Chúa trong việc LBTM. Đó là lòng yêu mến. Cụ thể qua Phêrô, đã đi theo Chúa, đến ở với Chúa và đã cùng các môn đệ khác được Chúa bảo ban dạy dỗ. Thế nhưng trong cuộc Khổ nạn của Chúa, Phêrô đã ngã lòng, chối Chúa. Tuy nhiên, Chúa vẫn chọn, đặt Phêrô làm đầu Hội thánh vì “lòng yêu mến Thầy” của Phêrô.

Qua đó, Đức cha nhắn nhủ các tham dự viên: “Chúng ta đã dấn thân làm môn đệ của Chúa trong những hoàn cảnh, những chức vụ khác nhau như linh mục, tu sĩ, giáo lý viên… Có thể với một khả năng nào đó, chúng ta đã thành công, được đánh giá cao nhưng đừng tự mãn… Trái lại, chúng ta cần phải kết hợp với Chúa, yêu mến Chúa, dấn thân một cách vô vị lợi thì sẽ chu toàn được sứ vụ.”

Kết thúc những ngày họp mặt là giờ thảo luận chung với sự có mặt của Đức cha Chủ tịch Đa Minh để có phản hồi và những định hướng tích cực cho thời gian sắp tới. Sau cùng Đức cha Đa Minh chúc lành cho tham dự viên lên đường bình an.

Sau buổi cơm trưa ngày 22/5, các thành viên chia tay nhau trong sự hiệp thông, hẹn liên lạc với nhau qua phương tiện truyền thông để có thể chia sẻ với nhau những kinh nghiệm trong sứ vụ.

Mọi người trở về địa phương của mình nhưng trên xe còn thao thức, chia sẻ với nhau tìm cách để có thể thực hiện sứ vụ cấp bách: đào luyện thiếu nhi trở thành một môn đệ loan báo Tin mừng trong xã hội hiện tại.

Bài: Ban Loan báo Tin mừng - Giáo phận Sài Gòn
Ảnh: Ban Truyền thông Loan báo Tin mừng - Giáo tỉnh Sài Gòn