Trong bài Tin mừng hôm nay, thánh Gioan thuật lại cho chúng ta hai lần Đức Giêsu Phục sinh hiện ra với các Tông Đồ. Lần hiện ra thứ nhất không có mặt ông Tôma. Các Tông Đồ khác thuật lại cho ông sự kiện ấy và quả quyết: “Chúng tôi đã thấy Chúa” (Ga 20,25a). Tuy nhiên, Tôma, một con người đa nghi trả lời: “Nếu tôi không nhìn thấy vết đinh ở tay Ngài, nếu tôi không thọc vào lỗ đinh, nếu tôi không thọc bàn tay vào cạnh sườn Ngài thì tôi không tin” (Ga 20,25b).

Tám ngày sau, Chúa lại hiện ra với các ông và có mặt ông Tôma để tiếp tục củng cố lòng tin cho các ông, đặc biệt với ông Tôma. Đức Giêsu âu yếm nhìn Tôma và nói: “Hãy xỏ ngón tay con vào đây, và hãy xem tay Thầy, hãy đưa bàn tay con ra và xỏ vào cạnh sườn Thầy, chớ cứng lòng nhưng hãy tin” (Ga 20,27). Tôma xúc động thưa với Chúa trong hối hận: “Lạy Chúa con, Lạy Thiên Chúa của con” (Ga 20,28). Tôma đã tin và ông trở thành chứng nhân sống động cho Chúa Phục Sinh.

Khi Đức Giêsu hiện ra và giải quyết những thách thức và đòi hỏi của Tôma, ông đã lấy lại được niềm tin và là một niềm tin sâu sắc bù lại những nghi ngờ trước kia. Theo truyền thống, Tôma đã đi truyền giáo ở Ấn độ, gặp nhiều gian nan thử thách, nhưng vẫn trung kiên rao giảng Đấng Phục Sinh mà chính mắt ông đã thấy.

Nơi Tôma, có cái gì rất đáng yêu, rất đáng để chúng ta ngưỡng mộ. Với ông, có đức tin không phải là chuyện dễ vì ông không bao giờ sẵn sàng vâng lời ngay. Tôma là người muốn biết chắc chắn. Một khi đã biết chắc, ông nhất quyết tin và vâng phục cho đến cùng. Đức tin như Tôma tốt hơn loại đức tin bằng đầu môi chót lưỡi – loại đức tin dễ dàng đến để rồi sau đó đi cách nhanh chóng.

Hôm nay đây, chúng ta đều không đòi hỏi được đặt tay vào cạnh sườn Đức Giêsu như thánh Tôma xưa để được trực tiếp cảm nghiệm được Đức Giêsu Phục Sinh. Tuy nhiên, chúng ta tin vào chứng cớ của Thánh Kinh. Chúng ta có lý trí để xác quyết thêm những điều Kinh Thánh đã truyền cho chúng ta. Và rồi, chúng ta cũng có thể quỳ gối xuống như thánh Tôma đã làm và thưa với Đức Giêsu: “Lạy Chúa con, Lạy Thiên Chúa của con” (Ga 25,28).

Thực sự trong đời sống hằng ngày, ta dùng đến lòng tin rất nhiều. Ở gia đình, cha mẹ dạy ta biết bao điều dù ta chưa thấy mà vẫn tin. Ở trường học, thầy cô truyền đạt cho chúng ta biết bao nhiêu kiến thức ta chưa hề biết, cũng có khi không hiểu, nhưng ta vẫn tin cách không thắc mắc. Nếu ta không tin vào những sự kiện lịch sử thì làm sao ta có thể học được môn lịch sử. Dĩ nhiên, lòng tin của ta chỉ có tính cách tương đối vì những điều ta tin có thể là những điều sai lầm.

Đứng trong phương diện thiêng liêng, lòng tin của chúng ta không phải là cái gì phi lý hay là thái độ của những người thiếu hiểu biết. Trái lại, phải thừa nhận rằng ‘tin’ là thái độ của con người khôn ngoan, là cách sống của người biết dấn thân. Chúng ta không tin viển vông nhưng tin vào những điều Thiên Chúa đã mặc khải. Chúng ta tin những điều chúng ta không thấy và không hiểu, nhưng những điều ấy không bao giờ mâu thuẫn với lý trí con người.

Có một niềm tin thì dễ, tin suông càng dễ hơn, nhưng có được đức tin là chuyện khó. Vì đức tin bao giờ cũng đòi thử thách và cần phải có ơn Chúa thì mới đứng vững được. Đức tin bao giờ cũng là một cuộc từ biệt: từ biệt lòng tự phụ làm mình quá tự tin vào bản thân, tin rằng mình có thể giải quyết mọi vấn đề, có thể đối phó với các trở ngại bằng sức riêng mình, chẳng cần nhờ đến sự can thiệp bên ngoài, bên trên. Vĩnh biệt lòng tự phụ để chấp nhận sự hiện diện của Thiên Chúa trong mọi biến cố của cuộc đời.

Chúng ta ai cũng có đức tin hoặc mạnh hoặc yếu. Nhưng có đức tin chưa đủ, còn phải sống đức tin nữa. Nghĩa, là đức tin phải được thể hiện ra bằng việc làm như thánh Giacôbê nói: “Đức tin không có việc làm là đức tin chết” (Gc 2,17.26). Kitô hữu là người có Đức Kitô trong mình, gắn bó với Đức Kitô và với giáo lý của Ngài, để rồi mỗi người biết lấy Đức Kitô là trung tâm điểm của đời mình.

Tại một ngôi trường nọ, có khoảng chừng 1.500 học sinh, nhưng duy có một em là người Công Giáo. Vì nhà ở xa nên em phải ở nội trú. Trước và sau mỗi bữa ăn, em đều chắp tay cầu nguyện. Nhiều bạn bè thấy vậy đã chế diễu và thưa với thầy giáo.

Một ngày nọ, thầy kêu em lại hỏi:

• Tại sao em lại làm như thế?
• Thưa thầy, con là Kitô hữu nên phải cầu nguyện với Chúa luôn, con không được vô phép lãnh thực phẩm của Chúa ban mà không cảm tạ Chúa.

Liền đó, thầy úp mặt xuống bàn, khóc và nói một cách hổ thẹn:

• Em ơi, ta đây là người tin Chúa song ta chẳng dám tỏ ra cho ai biết. Từ đây sắp tới, nhờ ơn Chúa, ta sẽ cố gằng làm tròn phận sự một Kitô hữu.

Chúng ta phải hiên ngang xưng Chúa ra mọi nơi, trong lời nói cũng như hành động với tất cả niềm tin của mình. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã nói: “Ngày nay phải truyền giảng Phúc âm bằng đường lối mới. Điều đó không có nghĩa là có Phúc âm mới: Phúc âm luôn thế, nhưng lối truyền giảng phải mới nghĩa là sống đời chứng tá, diễn tả Phúc âm bằng lối sống hiện tại của mình.”

Ngoài việc thể hiện đức tin để tuyên xưng đức tin, chúng ta được mời gọi thể hiện đức tin bằng chính đời sống của mình. Hôm nay, Chúa Nhật của lòng Chúa thương xót, chúng ta hãy nhìn lên Đấng giàu lòng yêu thương để chúng ta xác nhận rằng chúng ta tin vào Ngài thể hiện qua cách thương yêu như Ngài.

Yêu thương được kết trọn qua lời mời gọi của Đức Giêsu “Hãy yêu thương nhau” là một sự từ bỏ triệt để hận thù, ghét ghen và bạo lực. Thay thế tình yêu cho thù hận dường như là một đòi hỏi khó khăn nhất trên đời.

Là những Kitô hữu, chúng ta lựa chọn yêu thương. Đó không phải là một chọn lựa nhu nhược hay thụ động. Chọn yêu thương có nghĩa là tin tưởng mạnh mẽ vào Đức Kitô, bởi nơi Ngài, sức mạnh của chân lý, của công bằng vượt thắng sức mạnh của chiến tranh và hận thù.

Là những Kitô hữu, chúng ta phải cố gắng học theo lòng quảng đại của Thiên Chúa, sẵn sàng tha thứ, không đòi trả thù và oán hận chống lại người khác. Nếu các Kitô hữu không cố gắng bắt chước tình yêu không phân biệt của Thiên Chúa, họ sẽ không tốt hơn những người khác.

Tin và yêu là hai thứ không thể tách rời nhau. Tin mà không yêu thì đó là đức tin hời hợt. Yêu mà không tin thì yêu không được đặt trên nền tảng vững chắc, bởi không được đặt nền nơi “Thiên Chúa là Tình yêu.” Thiên Chúa là Đấng giàu lòng thương xót. Ngài vẫn yêu thương con người khi họ còn ở trong vòng tội lỗi. Ngài kiên nhẫn chờ đợi, kêu mời và tạo mọi điều kiện để họ trở về sống trong ân tình của Ngài. Lời mời gọi yêu thương luôn thúc bách mỗi chúng ta biết sống cho đi và sống vì tha nhân. Muốn như vậy, chúng ta cần phải trau dồi cho cuộc sống của mình không chỉ về tri thức, tiền bạc nhưng cả về đời sống thiêng liêng nữa. Bởi vì chỉ khi chúng ta có chúng ta mới có thể cho.