Vị Thiên Chúa của những tâm hồn khiêm hạ

Cuộc sống Kitô hữu không phải là hành trình leo lên những nấc thang danh vọng để chiếm hữu chân lý, mà là quá trình từ bỏ chính mình để đón nhận Thiên Chúa. Chúng ta thường lầm tưởng rằng tri thức và sự sắc sảo sẽ giúp mình hiểu thấu ý định của Đấng Tối Cao. Thế nhưng, bài Tin Mừng Chúa Nhật XIV Thường Niên năm A hôm nay lại mở ra một con đường khác biệt: Thiên Chúa chỉ tự thông ban chính mình cho những ai biết sống khiêm nhường, bé nhỏ theo tinh thần Tin Mừng.

1. Vị Vua khiêm tốn và chương trình cứu độ

Ba bài đọc Kinh Thánh hôm nay dựng lên một bức tranh trọn vẹn về sự khiêm hạ của Thiên Chúa. Ngôn sứ Dacaria loan báo: “Này đây Vua của ngươi đang đến với ngươi, Người là Đấng công chính và là Đấng cứu độ, Người khiêm tốn ngồi trên lưng lừa” (Dcr 9,9). Trong văn hóa cổ, vị vua cưỡi ngựa đi chinh phạt, còn cưỡi lừa là dấu hiệu của sự hòa bình. Thiên Chúa không chọn uy quyền để áp đảo, mà chọn sự yếu đuối để thu phục. Thánh vịnh 144 (bài đáp ca) cũng ca tụng: “Chúa là Đấng từ bi và nhân hậu, Người chậm giận và giàu tình thương. Chúa nhân ái đối với mọi người, và nhân hậu đối với mọi công trình của Người” (Tv 144,8-9). Sự “chậm giận” của Thiên Chúa chính là sự khiêm hạ, vì Ngài nhẫn nại đợi chờ con người thay đổi.

Đặc biệt, bài đọc 2 (Rm 8,9.11-13) cho thấy sự khiêm hạ đó đi đến tận cùng nơi Thần Khí: “Nếu Thần Khí của Đấng làm cho Đức Giêsu sống lại từ cõi chết ngự trong anh em, thì Đấng làm cho Đức Giêsu sống lại từ cõi chết cũng sẽ dùng Thần Khí của Người đang ngự trong anh em mà làm cho thân xác anh em được sống lại“. Đây là mầu nhiệm: Thiên Chúa không chỉ đứng ngoài mà còn cư ngụ trong sự yếu đuối của xác thịt chúng ta.

Sang bài Tin Mừng Mátthêu (Mt 11,25-30) Chúa Giê su đã trực tiếp mặc khải mầu nhiệm đã được giấu kín, Ngài nói: “Cha đã giấu không cho bậc khôn ngoan, thông thái biết những điều này, nhưng lại mặc khải cho những người bé mọn“. Ở đây, “khôn ngoan” không bị loại trừ vì bản chất, mà vì thái độ tự mãn. Thánh Augustinô trong cuốn bài giảng đã viết: “Sự khiêm nhường không phải là sự hạ thấp giá trị bản thân, mà là hành động chủ động đổ đầy chiếc cốc tâm hồn mình bằng sự trống rỗng, để gạt bỏ gánh nặng của cái tôi kiêu ngạo; chỉ khi rũ bỏ được sức nặng đó, chúng ta mới có đủ sự nhẹ nhàng và thanh thoát để leo lên những đỉnh cao của trí tuệ và chân lý mà Thiên Chúa đã mặc khải”. (x. Bài giảng 117).

2. Căn bệnh tự mãn trong đời sống hiện đại

Trong thực tế, căn bệnh trầm kha của thời đại hôm nay chính là sự tự phụ. Chúng ta sống trong xã hội tôn vinh thành tích, nơi sự sắc sảo được xem là thước đo nhân phẩm. Chính lối tư duy này khiến người Kitô hữu rơi vào cái bẫy của việc “chiếm hữu Thiên Chúa” bằng tư duy logic khô khan. Khi cậy dựa vào bằng cấp, địa vị, ta vô tình đặt Thiên Chúa vào tầm kiểm soát của mình. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (số 2559) dạy rằng: “Khiêm nhường là nền tảng của cầu nguyện”. Khi không còn khiêm nhường, ta không thể cầu nguyện. Những áp lực, nỗi lo âu, và cảm giác cô đơn mà con người thời nay đang gánh chịu, suy cho cùng, bắt nguồn từ việc chúng ta cố gắng tự mình gánh vác cuộc đời thay vì cởi mở đón nhận ơn trợ giúp. Chúng ta đang mang “ách nặng nề” của sự tự mãn mà không biết rằng chính sự cứng lòng khiến ta không thể đón nhận sự nghỉ ngơi.

3. Học với Đấng hiền hậu: Thực hành giữa đời thường

Đức Giêsu mời gọi: “Hãy học với tôi, vì tôi có lòng hiền hậu và khiêm nhường” (Mt 11,29). Học ở đây không phải là tiếp thu lý thuyết, mà là những thực hành cụ thể giữa lòng xã hội hôm nay.

Trước hết, học sự hiền hậu là chọn thái độ lắng nghe thay vì tranh thắng. Trong môi trường công sở hay xã hội đầy sự cạnh tranh, người Kitô hữu thường bị thôi thúc phải chứng tỏ mình giỏi hơn, phải phản biện để chiến thắng. Học với Chúa là can đảm dừng lại, lắng nghe ý kiến người khác kể cả khi họ sai, hoặc khi họ có vẻ kém cỏi hơn mình. Đó không phải là sự nhu nhược, mà là dùng sự hiền hậu để làm tan chảy sự gay gắt của đối phương.

Thứ hai, học sự khiêm nhường là biết trao quyền và ghi nhận người khác. Xã hội hôm nay đề cao cái tôi cá nhân, nhưng người học theo Chúa là người sẵn sàng lùi lại phía sau để nâng đỡ người khác tiến lên. Thực tế là chúng ta cần tập từ bỏ nhu cầu phải được khen ngợi, nhu cầu phải là người quan trọng nhất. Mỗi khi hoàn thành một công việc, thay vì tự hào về “thành tích”, hãy tập thói quen dâng lời cảm tạ Chúa và chia sẻ công trạng cho những cộng sự, dù là người thấp kém nhất.

Thứ ba, học cách “nghỉ ngơi” giữa những bộn bề là giữ sự thinh lặng trong ngày. Chúng ta sống trong thời đại bị xâm chiếm bởi thông tin và sự bận rộn không ngừng. “Nghỉ ngơi” ở đây là thiết lập những khoảng thời gian ngắt kết nối với thiết bị số để kết nối với Chúa. Đó là những phút giây trút bỏ sự tự phụ, để mình được nhỏ bé trước sự cao cả của Ngài. Khi ta dám thừa nhận mình không thể kiểm soát tất cả, lúc ấy “ách” của Chúa – chính là sự phó thác – sẽ trở nên nhẹ nhàng. Khi ta chấp nhận sự yếu đuối của mình, sức mạnh của Đấng Tối Cao sẽ thực hiện công việc của Người qua chính sự khiêm hạ ấy.

Như vậy, mầu nhiệm Thiên Chúa chỉ dành cho những tâm hồn bé mọn không phải là nghịch lý, mà là sự thật đơn sơ nhất. Cửa ngõ dẫn vào sự an nghỉ của Thiên Chúa chính là sự khiêm hạ. Ước mong mỗi người biết từ bỏ sự tự mãn kiểu thế gian để trở về với tinh thần của trẻ thơ, dám tin tưởng phó thác mọi sự cho Chúa. Hãy để cuộc đời chúng ta trở thành khúc ca ngợi khen tình yêu của Đấng đã hạ mình ngồi trên lưng lừa để cứu độ chúng ta, để qua sự dịu dàng của mỗi người, hình ảnh Thiên Chúa được phản chiếu rõ nét nhất giữa thế giới đầy kiêu ngạo này.

Lạy Chúa, con xin cúi mình xuống, chẳng dám khoe khoang hay tự phụ gì nữa. Xin Ngài giúp con bớt đi cái tôi to lớn, để tâm hồn con đủ trống trải mà đón nhận tình yêu của Ngài. Khi con biết mình chỉ là kẻ bé mọn, xin Chúa ghé lại nghỉ ngơi và ban cho con sự bình an thật sự giữa cuộc đời đầy vất vả hôm nay. Amen.

Tác giả: Jos. Vinc. Ngọc Biển