Bị trói buộc bởi điện thoại di động

Đức Hồng y Felipe Arizmendi, nguyên Giám mục của San Cristóbal de Las Casas và là Chủ tịch Ủy ban Giáo lý Đức tin thuộc Hội đồng Giám mục Mexico (CEM), gửi đến độc giả Exaudi bài viết hằng tuần của ngài.

XEM

Chẳng ai có thể phủ nhận những lợi ích mà điện thoại di động mang lại. Đó là một phương tiện hỗ trợ tuyệt vời, thành quả của trí tuệ mà Thiên Chúa đã ban cho con người. Nhờ điện thoại, chúng ta dễ dàng kết nối, mở ra nhiều lựa chọn và đưa ra những quyết định quan trọng trong đời sống. Những việc từng khó khăn trước đây nay trở nên đơn giản biết bao! Nhưng trong không ít trường hợp, chiếc điện thoại lại biến thành sợi dây trói buộc, khiến người ta không thể sống thiếu nó, và dần xa cách cả con người lẫn thực tại xung quanh.

Có một phụ nữ hỏi tôi: việc xưng tội của chị có thành sự không, khi cha giải tội liên tục chăm chú vào điện thoại suốt lúc chị xưng tội. Ngay từ khi chị bắt đầu, cha ấy dường như bận rộn với chiếc điện thoại hơn là lắng nghe. Chưa dứt lời, chị đã được ban phép giải tội, mà cha vẫn không rời mắt khỏi màn hình. Liệu bí tích giải tội ấy có thành sự không? Tất nhiên là có, vì Thiên Chúa nhìn vào tấm lòng; nhưng hành vi của vị linh mục thật thiếu tôn trọng! Bí tích Hòa giải là giây phút linh thiêng, và tín hữu có quyền được lắng nghe, được quan tâm bằng cả trí óc lẫn con tim, như chính cách Chúa Giêsu đã làm.

Trong những khóa tĩnh tâm tôi hướng dẫn cho linh mục, chủng sinh hoặc nữ tu, tôi thường gặp cảnh có người mải nhìn điện thoại thay vì tập trung vào việc suy niệm. Ở các cuộc họp – từ nghị sĩ, giám mục cho đến nhân viên mục vụ – nhiều người dùng điện thoại giữa lúc bàn bạc, thậm chí bỏ phiếu mà chẳng biết mình đang quyết định gì. Có người phát biểu ý kiến mà không hề biết trước đó người khác đã nói gì, vì tâm trí họ đang ở trên màn hình điện thoại, đa phần là những tin tức chẳng liên quan. Họ tò mò đến mức không rời nổi. Và nếu chẳng may quên hoặc mất điện thoại, họ bối rối như mất phương hướng. Họ lệ thuộc quá mức! Cảnh tượng ấy cũng dễ thấy trong gia đình: bữa ăn không còn đối thoại, mỗi người chỉ cắm cúi vào màn hình. Thậm chí giữa vợ chồng, thay vì chia sẻ cuộc sống, họ lại để thời gian trôi đi trên điện thoại.

Vì thế, ở một số nơi, người ta cấm học sinh tiểu học mang điện thoại đến lớp để các em không bị phân tâm, có thể chú ý nghe giảng và ghi nhớ bài học. Ở những nơi khác, các biện pháp hạn chế sử dụng điện thoại cũng được áp dụng nhằm giúp học sinh tập trung hơn.

XÉT

Đức Giáo hoàng Lêô XIV từng nói với các nhà truyền giáo kỹ thuật số nhân dịp Năm Thánh của họ:

“Chúa Giêsu đã gọi các tông đồ đầu tiên trong lúc họ đang vá lưới đánh cá. Ngày nay, Người cũng đang mời gọi chúng ta như thế. Quả thật, Người mời gọi chúng ta dệt nên những tấm lưới khác: những mạng lưới của tương quan, của tình yêu, của sự chia sẻ nhưng không – nơi mà tình bạn trở nên sâu sắc và đích thực; những mạng lưới mà trong đó, điều gãy đổ được chữa lành, sự cô đơn được xoa dịu; không phải là nơi người ta bận tâm đến số lượng người theo dõi, nhưng là nơi mỗi cuộc gặp gỡ đều trở thành cơ hội để cảm nghiệm sự bao la của Tình Yêu vô biên; những mạng lưới biết dành chỗ cho người khác nhiều hơn là cho bản thân, nơi không có “bong bóng lọc thông tin” nào có thể dập tắt tiếng nói của những người yếu thế nhất; những mạng lưới biết giải phóng và cứu độ; giúp chúng ta tái khám phá vẻ đẹp của việc nhìn vào mắt nhau; những mạng lưới của sự thật. Bằng cách này, mỗi câu chuyện thiện hảo được chia sẻ sẽ là một nút thắt trong một tấm lưới bao la duy nhất: mạng lưới của các mạng lưới, mạng lưới của Thiên Chúa. Anh chị em hãy trở thành những tác nhân củahiệp thông, có khả năng phá vỡ logic của chia rẽ và phân cực, của chủ nghĩa cá nhân và vị kỷ. đặt trọng tâm nơi Đức Kitô, để có thể vượt thắng được lối tư duy của thế gian, của tin giả và sự hời hợt, nhờ vào vẻ đẹp và ánh sáng của sự thật” (29/7/2025).

Trong buổi gặp gỡ giới trẻ dịp Năm thánh, ngài nhắn nhủ:

“Ngày nay, giữa vô vàn kết nối văn hóa đan xen trong đời sống, Internetvà mạng xã hội rở thành một cơ hội phi thường để đối thoại, gặp gỡ và trao đổi giữa mọi người, cũng như để tiếp cận thông tin và kiến thức. Tuy nhiên, những công cụ này sẽ trở nên sai lệch khi chúng bị kiểm soát bởi tính thương mại và những lợi ích làm phân mảnh các mối tương quan của chúng ta. Về điều này, Đức Thánh cha Phanxicô đã nhắc nhở rằng đôi khi “toàn bộ hệ thống truyền thông, quảng cáo và mạng xã hội có thể được sử dụng để ru ngủ chúng ta, khiến chúng ta trở thành con nghiện của chủ nghĩa tiêu dùng”. Khi đó, các mối tương quan của chúng ta trở nên rối loạn, bất an hoặc bất ổn. Thêm vào đó, như các con đã biết, ngày nay có những thuật toán bảo cho chúng ta biết chúng ta nên xem gì, nên nghĩ gì và ai nên là bạn bè của chúng ta. Và thế là các mối tương quan của chúng ta trở nên rối loạn, đôi khi đáng lo ngại. Khi một công cụ kiểm soát một người, người đó lại trở thành công cụ: một mặt hàng trên thị trường, và đến lượt họ trở thành một món hàng. Chỉ những mối tương quan chân thành và những kết nối ổn định mới có thể xây dựng một đời sống tốt đẹp” (02/8/2025).

LÀM

Chúng ta hãy tập cho mình sự tự do, biết khi nào nên dùng điện thoại, và khi nào cần gác nó sang một bên. Hãy đặt mình vào vị trí của người đối diện: nếu ta nghe mà không thực sự lắng, vì bận nhìn vào điện thoại, người kia sẽ cảm thấy không được coi trọng. Yêu thương cũng đồng nghĩa với quan tâm đến con người trước mặt ta – hơn cả chiếc điện thoại trong tay.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Chuyển ngữ từ: exaudi.org