Giữ chay phải kết hợp chặt chẽ với giúp đỡ người khác

Mùa Chay là thời gian dành riêng cho việc hối cải và ăn chay. Tuy nhiên, Chúa muốn chúng ta hối cải và giữ chay như thế nào? Thật vậy, đáng tiếc là nếu chỉ chú trọng "đánh bóng" cho việc thực hành đạo đức thì "không phù hợp". Không đơn thuần chỉ là lựa chọn cách ăn uống, mà còn là lựa chọn lối sống khiêm hạ để nhận ra và khắc phục lỗi lầm của mình - Bài giảng của Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong thánh lễ đầu Mùa Chay tại nhà nguyện Santa Marta ngày 16 tháng 2 năm 2018.

Theo phụng vụ trong ngày, điểm mấu chốt của suy niệm này là "giữ chay": Giữ chay trước mặt Chúa, giữ chay để ca ngợi Chúa là một cách giữ chay đúng đắn, vì giữ chay là bổn phận phải thực thi trong Mùa Chay Thánh.

Chính Lời Chúa cảnh báo chúng ta "phải giữ chay đúng nghĩa. Thật sự nghiêm túc". Trong bài đọc 1 (Isaia 58, 1-9), "tiên tri Isaia đã cảnh báo những sai lầm trong việc thực hành đạo đức: Nếu con muốn đánh tội, hãy thực hiện một cách kín đáo. Con không được cùng lúc nói chuyện với Chúa và ma quỉ, cùng mời Chúa và ma quỉ giữ chay; như vậy là mâu thuẫn rồi". Và, chúng ta hãy luôn luôn theo hướng dẫn của Kinh Thánh - "Đừng giữ chay một cách phô trương như chúng ta thường làm nữa" - Đức Giáo Hoàng cảnh báo căn bệnh "khoe khoang thành tích" sai lầm. Chẳng hạn thái độ của những người luôn nhắc đi nhắc lại rằng: "Chúng tôi là người công giáo, chúng tôi phải ăn chay. Tôi là thành viên của hội đoàn này hiệp hội nọ nên tôi thường xuyên giữ chay và sám hối". ĐGH đòi hỏi một phương cách giữ chay đúng đắn: "Như vậy có phải là giữ chay đúng nghĩa hay là sám hối trái với ý Chúa muốn bằng việc khoe khoang cho mọi người biết, và tự hỏi: 'Vậy ai là người chính trực đây?' ". Đó là "sự phô trương, đánh bóng đạo đức, đánh bóng giới luật".
Ngược lại, Chúa khuyên chúng ta "khi giữ chay đánh tội phải ăn mặc thật đẹp" nhưng "ăn mặc đẹp để cho người khác không biết con đang đánh tội. Hãy cười tươi, hãy thư thái". Trái với những người "khi đói thì không cười nổi", người tín hữu được khuyên "giảm bớt ăn uống để giúp đỡ tha nhân, nhưng với nụ cười tươi, vì chúng ta là con Thiên Chúa, Ngài yêu thương ta vô cùng và biết điều chúng ta làm". 

Suy niệm của ĐGH trở lại với chiều sâu bằng câu hỏi gợi ý: "Chúa muốn chúng ta giữ chay như thế nào?" Câu trả lời vẫn thuộc về Kinh Thánh, trong bài đọc 1: "Cúi đầu như cây lau, cây sậy". Nghĩa là phải tự hạ để nhận ra tội lỗi mình. Và lại có người hỏi: "Tôi phải làm gì để thể hiện sự khiêm nhường?". "Hãy nghĩ về tội lỗi mình. Mỗi chúng ta đều mang rất nhiều tội". Và "hãy biết xấu hổ" cho dù thế gian không biết nhưng Thiên Chúa biết rất rõ. Đó là "việc giữ chay mà Thiên Chúa muốn: đích thực và đúng nghĩa".

Cần phải thêm vài việc nữa: phải "loại bỏ mọi thứ liên quan đến trói buộc, đập tan xiềng xích, đem lại tự do cho người bị áp bức, phá vỡ ách nặng nề". ĐGH dẫn lời khuyên của tiên tri Isaia: "Chia sẻ của ăn với người đói khát, tiếp đón người vô gia cư, người nghèo khổ", Ngài nói: "Ngày nay, chúng ta có thể tự hỏi rằng liệu có giúp được cho người cần một mái nhà hay không ...v.v...". Và còn những việc làm khác nữa: "Gặp người trần truồng hãy cho họ mặc", nhưng đừng bỏ mặc cha mẹ mình. Đó mới là giữ chay đích thực, là điều cần phải quan tâm hàng ngày. "Chúng ta phải thống hối, phải nhịn ăn một chút và phải cầu nguyện nhiều". Nhưng nếu chúng ta đánh tội thật nhiều mà không sống tinh thần mùa chay thật sự, thì "mầm mống nảy sinh sẽ là tính kiêu căng" nơi những người phô trương việc giữ chay của mình.

Tóm lại, chúng ta cần phải khiêm hạ cầu xin ơn biết sống chay tịnh đích thực.