Tâm trong sáng

Quả tim con người được xem như trung tâm tình cảm. Trong Giáo Hội có lễ kính Thánh Tâm Chúa Giêsu, là biểu tượng của tình thương của Thiên Chúa. Chúa Giêsu cũng dạy ta: những điều phát xuất từ đáy lòng mới làm cho con người ra ô uế. Những vị đạo sĩ thường dạy ta những bài học về cái tâm trong sáng, xin kể vài câu chuyện:

Một chàng thanh niên tìm đến vị đạo sĩ để học đức khiêm tốn. Chàng thanh niên hỏi: “Thưa thầy, con muốn học và sống đức khiêm tốn. Con phải làm gì để đạt được đức khiêm tốn?” Đạo sĩ đáp, “Hãy đi ra phố chợ và tìm gặp những ai thấp kém hơn con và làm điều tốt cho họ và sẵn sàng giúp họ những gì họ muốn giúp.” Nghe xong, chàng thanh niên vội vã ra phố, anh nghĩ rằng: người thấp kém hơn anh chính là những người ăn xin vô gia cư… Nhưng, đạo sĩ dạy: “Để học được đức khiêm tốn, không phải là số việc tốt con làm, nhưng là cách nhìn của con. Con chỉ có thể đạt đức khiêm tốn khi con không còn thấy bất cứ một ai là người thực sự thấm kém hơn cọn. Đức khiêm tốn mời gọi ta nhìn nhận sự giống nhau theo bản chất của mỗi con người, chỉ khác nhau ở chỗ đứng” (Br. Huỳnh Quảng).

Một môn sinh khác tìm đến tu luyện nhân đức nơi ngôi chùa trên núi cao, sau mỗi năm đều phải gặp tôn sư để đánh giá lại sự tiến bộ của chính mình về con đường tu luyện. Năm thứ nhất anh ta thưa với thầy: “Con thấy mình đã tiến được một bước dài – xem chừng vượt xa một số bạn đồng môn, con đã tìm được sự hài hòa trong chính bản thân”. Thầy bảo anh: “con cứ tiếp tục như thế và phải cố gắng nhiều”.

Mùa xuân sang năm, thầy lại gọi anh tới để trình bày cõi lòng. Anh thưa: “con rất hạnh phúc, tâm trí con đã hòa cùng đại ngã vạn vật để luôn thuận theo ý trời”. Thầy lại bảo anh: “con cứ tiếp tục như vậy và gắng để thanh luyện cõi lòng cho thanh thản”.

Lần thứ ba đến trình diện thầy, người môn sinh tỏ ra rất bình thản, tay chắp và miệng lâm râm lời tụng kinh. Cũng như lần trước, Thầy hỏi xem học trò đã tiến bộ ra sao trên con đường tu luyện, người môn sinh trả lời: “Bạch thầy, đã lâu rồi, con không quan tâm mình đã tiến tới đâu nữa rồi”. Vị thầy mới mỉm cười và nói với người đệ tử: “Khá lắm, đó mới là diệt dục”.

Khi ta còn tìm hiểu kiến thức hoặc viết lách để muốn thể hiện cái tôi của mình chứ không phải để tìm kiếm sự trọn lành, khi ta còn làm tốt công việc để thể hiện bản thân mình và để tìm tiếng khen lao của người đời thay vì biết chu toàn bổn phận hằng ngày như một phương cách để nên thánh, khi một học sinh học hành chỉ để bảo đảm cho tương lai hơn là để học biết lẽ đời và lẽ trời, khi kết hôn mà chỉ nghĩ đến sung sướng cho bản thân mình cách thái quá đến nỗi vô tâm với người bạn đời, khi một vị tu sĩ chỉ nỗ lực để tìm chỗ đứng cao hơn và để được uy tín trong một cộng đoàn… thì cái tâm của họ chưa trong sáng, còn chất chứa đầy kiêu ngạo và ích kỷ (ngôn ngữ nhà Phật gọi là tham sân si).

Hãy học nơi Chúa Giêsu để thanh luyện cái tâm mình nên trong sáng để đừng xét đoán khắc nghiệt với anh em, để biết phận người là yếu đuối, để biết Chúa thưởng phạt mỗi người cả những suy nghĩ và ước ao nữa. Trong năm Đức Tin, nếu tôi chỉ làm một việc nhỏ là đọc kỹ lưỡng và cầu nguyện với đoạn Kinh Thánh của từng ngày thì rất tốt, vì chính Lời Chúa sẽ hướng dẫn tôi thanh luyện tâm tư nên trong sáng, và cái tâm sẽ hướng dẫn hành động nên tốt lành: mình chỉ là người tôi tớ hèn mọn, chỉ biết làm việc phải làm.