Đức Giáo hoàng, “người cực kỳ trí thức nói chuyện đơn giản một cách lạ lùng”

Học giả, nhà nghiên cứu Pháp Dominique Wolton kể các buổi nói chuyện với Đức Phanxicô, ông ấn tượng bởi tính đơn giản khó tin được của ngài. Ông Wolton có mười hai buổi nói chuyện với Đức Giáo hoàng, quyển sách Chính trị và Xã hội của ông sẽ phát hành ngày 6 tháng 9-2017.

Cuộc phỏng vấn đề cập đấn đề người di dân, thế tục, nạn ấu dâm trong Giáo hội, quan hệ với hồi giáo… Đức Phanxicô trả lời phỏng vấn của nhà học giả, nghiên cứu Dominique Wolton trong một loạt các buổi phỏng vấn, không ít hơn mười hai buổi trong vòng một năm. Nhà nghiên cứu giữ lại hình ảnh của một “người cực kỳ trí thức, nói chuyện đơn giản một cách lạ lùng”.

franceinfo: Làm thế nào ông thuyết phục được Đức Giáo hoàng và theo ông, vì sao ngài nhận lời?

Dominique Wolton: Tôi đề nghị với ngài dự án phỏng vấn mà không biết mảy may gì. Tôi viết cho ngài “Và đây là lý lịch của tôi, những gì tôi làm và tôi xin đề nghị với ngài một quyển sách về chính trị”. Tôi đính kèm bố cục quyển sách mà tôi đã chuẩn bị. Điều làm cho ngài chấp nhận, trước hết tôi là nhà khoa học. Điều này trấn an ngài so với một ký giả, sẽ không có cùng một vấn đề. Tôi là người thế tục Pháp, điều làm cho ngài thích vì ngài rất thích nước Pháp và ngài thích thảo luận về thế tục. Điều thứ nhì ngoài dự trù của tôi, là khi chúng tôi gặp nhau, đích thực có sự gặp gỡ giữa con người và con người. Có những điểm chung đã có sẵn giữa chúng tôi nhưng chúng tôi khác nhau hoàn toàn, nhưng như thế lại tạo ra đối thoại và thông hiệp này.

Buổi nói chuyện xảy ra như thế nào? Hai người đối diện với nhau?

Đúng. Lần đầu tiên, họ để tôi chờ ở một văn phòng nhỏ và tôi có mang theo một thông dịch viên để giúp tôi vì tôi không giỏi tiếng Ý cũng như tiếng Tây Ban Nha. Cánh cửa mở và người mặc áo trắng đi vào. Sau đó thì khi nào chúng tôi cũng ở một mình với nhau. Không phải dễ để nói chuyện với một giáo hoàng!

Người trước mặt ông là người như thế nào? Người ăn nói giỏi? Một tu sĩ Dòng Tên? Đức Giáo hoàng?

Điều đánh động tôi ngay lập tức là lòng nhân lành, hai cặp mắt, sự dễ thương, một loại dịu dàng không thể tưởng tượng được, một ý chí rất kiên cường, một sự sáng suốt thực sự và đơn giản lạ lùng. Chúng tôi ‘móc nối’ về mặt tri thức ngay. Ngay sau đó là phát triển trên bình diện tình bạn, không nói màu mè, nếu có thì rất tối thiểu. So với một số chính trị gia tôi biết, các Tổng thống Pháp, các chính trị gia vênh vang với lối nói màu mè thì Đức Phanxicô cực kỳ đơn giản! Đó là lý do vì sao ngài thành công trên toàn thế giới. Người này, một con người cực kỳ trí thức, nói với một sự đơn giản lạ lùng, khó tin được. Ngài không đại diện cho Giáo hội truyền thống.

Theo ông ngài một mình? Chính ngài cũng nói đến cái lồng…

Đúng. Cái lồng Vatican! Tôi cũng không nhận ra là người ta bị khóa kín ở đây đến như thế nào, như ngài nói, một cái lồng rất đẹp. Tôi nghĩ ngài không một mình. Ngài cũng có một số lớn người công giáo thuận với ngài và cũng có một số khác thù nghịch ngài, nhưng cũng có những cuộc gặp gỡ nhân văn, chính trị, văn hóa với những người vô thần, những người theo thuyết bất khả tri vì ngài nói về chính trị. Chính vì vậy mà tôi thích. Tuy nhiên ngài ghét đạo đức giả, cứng ngắc, các chỉ trích về phong tục tập quán. Ngài có một cái nhìn về nhân bản vừa mang tính cách rất kitô giáo, vừa không ảo tưởng. Đây không phải là con người của cắt đứt. Điều đánh động tôi, đích thực là tinh thần chính trị cao cả, theo nghĩa in sâu trong tâm trí ngài là xây cầu, không xây tường, nghĩa là gắn kết, không loại trừ. Tôi thấy đây là một chính trị thông tuệ cực kỳ, trong nghĩa cao cả nhất của chữ “chính trị”.

Và bây giờ ngài là bạn của ông?

Tôi nghĩ, những gì tôi có thể trình bày cho ngài và những gì tôi có thể nói với ngài là quan trọng, và ngược lại. Như ông biết, luôn luôn là như thế trong cuộc đời. Tôi có một quan hệ rất mạnh với triết gia, chính trị gia Raymond Aron, rất mạnh với Đức Hồng y Jean-Marie Lustiger, khá mạnh với chính trị gia Jacques Delors và rất mạnh với ngài. Dù sao, đây là cuộc gặp gỡ nhân bản và điều tôi giữ lại nơi ngài là sự sáng suốt và tinh thần lạc quan của ngài.