“Một bầu khí cực kỳ hung bạo ở Phi Luật Tân”

Ngày 18 tháng 5 – 2018. Các tu sĩ và linh mục đi biểu tình với cái hòm giả tượng trưng  cho cái chết của công lý trước Tòa Thượng thẩm Manila để đòi Nhân quyền cho đất nước của họ. © PLANET Pix/ZUMA-REA

Từ tháng 12 đến nay có bốn vụ tấn công vào các linh mục trong đó có ba linh mục bị chết. Linh mục người Pháp Matthieu Dauchez, giáo phận Manila, đứng đầu hiệp hội ANAK-Tnk giúp các trẻ em đường phố làm sáng tỏ cho chúng ta một số vấn đề.

Chiều chúa nhật 10 tháng 6, trong khi đang mặc áo lễ chuẩn bị dâng thánh lễ ở nhà nguyện của cha, linh mục Richmond Villaflor Nilo, thuộc địa phận Cabanatuan (bang Nueva Ecija, Phi Luật Tân) bị bắn chết. Bốn ngày trước đó, linh mục Rey Urmeneta thuộc giáo xứ Tổng Lãnh Thiên thần Micae ở Calamba, cách Manila 60 cây số về phía nam, bị hai kẻ lạ mặt bắn trọng thương. Hai vụ này kế tiếp hai vụ khác chỉ trong vòng 6 tháng. Ngày 4 tháng 12 – 2017, linh mục Marcelito Paez bị ám sát ở Jaen (bang Nueva Ecija), và ngày 29 tháng 4 – 2018, linh mục Mark Ventura bị bắn hạ sau khi dâng thánh lễ ở giáo xứ Gattaran (miền Bắc Phi Luật Tân).

Vì sao có cao trào bạo lực với Giáo hội ở Phi Luật Tân?

Việc các linh mục bị giết ngày 4 tháng 12 – 2017 rồi ngày 29 tháng 4 – 2018 liên hệ đến các hoạt động xã hội của các cha ở địa phương, những việc này đã làm các nhóm có ảnh hưởng ở địa phương không bằng lòng. Một linh mục bảo vệ các ngư dân, còn linh mục kia tham dự vào các cuộc thảo luận chính trị trong làng của cha. Đây chỉ là giả thuyết để giải thích việc hai linh mục bị giết. Còn về vụ hạ sát ba ngày trước đây thì do bầu khí cực kỳ bạo lực hiện nay ở Phi Luật Tân có từ ngày Tổng thống Phi tuyên chiến với nạn buôn lậu ma túy. Các giám mục, nhất là giám mục Socrates Villegas, cựu chủ tịch hội đồng giám mục cho rằng vụ ám sát này có thể dính với sự việc Tổng thống Phi chống Giáo hội rất mạnh. Tính cách thiêng liêng của hình ảnh linh mục đã bị biến mất, các linh mục trở thành mục tiêu dễ dàng cho bất cứ hành động nhỏ nào của họ.

Đây có phải là trường hợp của linh mục Richmond Villaflor Nilo bị giết ngày 10 tháng 6 không?

Linh mục Nilo không liên hệ trong bất cứ một lý do chính trị nào. Cái chết của cha không giải thích được. Khi hai linh mục đầu tiên bị giết, đã có giả thuyết cho rằng các linh mục bị hạ vì lý do chính trị, nhưng với cái chết của linh mục Nilo thì giả thuyết này trở thành không đứng vững. Chúng tôi không còn biết giải thích các vụ ám sát này như thế nào. Đây cũng là bằng chứng cho thấy, từ nay người ta có thể bị giết mà không có lý do nào. Đời sống không có một giá trị nào trong bầu khí cực kỳ hung bạo này, bất cứ một lý do nhỏ nào cũng đẩy đến việc trừ khử.

Các linh mục trở thành mục tiêu dễ dàng cho bất cứ hành động nhỏ nào của họ.

Tổng thống Rodrigo Duterte có chứng tỏ cho thấy ông nghi ngờ Giáo hội không?

Ông công khai có các lời bình luận thù nghịch với Giáo hội. Có hai lý do: một phần, hiện nay Giáo hội là lực lượng chống đối duy nhất trong mức độ không còn một tổ chức chính trị nào đương đầu được với Tổng thống. Mặt khác, Tổng thống là người tự do ăn nói, ông thích khiêu khích. Trong cuộc tranh cử cách đây hai năm, đối với ông Giáo hội đúng là một sân chơi… hay một con ngựa chiến.

Ông khiêu khích đến mức độ nào?

Theo tôi, ông chỉ khiêu khích miệng. Dù sao cho đến bây giờ là như vậy.

Tôi thấy rõ thực tế, các người trẻ dính vào việc buôn bán ma túy không phải vì tiền, cũng không phải vì ma túy mà vì hăng máu, một loại ađrênalin.

Người công giáo nhìn vấn đề này như thế nào?

Dù sao Tổng thống Rodrigo Duterte vẫn rất được lòng dân ở Phi Luật Tân. Ông đã chia rẽ về mặt tinh thần rất nhiều, theo nghĩa, rất nhiều người công giáo vẫn rất trung thành với Giáo hội, nhưng họ thú nhận, trong lòng họ, họ không có gì chống với các vụ thanh trừng nạn buôn ma túy của Tổng thống. Họ thực sự hy vọng, các vụ thanh toán này sẽ giải quyết được vấn đề ma túy. Đến mức họ như ở trong tư duy hung bạo của Tổng thống Rodrigo Duterte. Vì thế đôi khi có những cuộc tranh luận khá dữ dội về vấn đề này. Cuộc chiến mà Tổng thống đương đầu với ma túy không giải quyết được vấn đề, vì tôi thấy rõ thực tế, các người trẻ dính vào việc buôn bán ma túy không phải vì tiền, cũng không phải vì ma túy mà vì hăng máu, một loại ađrênalin. Đời sống của họ ít có giá trị nên họ thích thử thách, thích hủy hoại. Tình trạng này kích thích họ, vì thế họ chạy đua với tử thần. Và chúng ta không lấy bạo lực trả bạo lực, lấy sự dữ trả sự dữ.

Tôi quan sát thấy người trẻ đã thay đổi não trạng. Ngày nay họ thích dựa vào bạo lực.

Là linh mục, cha có lo lắng nhiều không?

Tôi nghĩ vẫn còn hơi sớm để sợ. Tôi không có cảm tưởng có việc trừ khử linh mục một cách có hệ thống chỉ đơn giản vì người đó là linh mục. Ngược lại, tôi thấy rõ, trong tình trạng hiện nay, Phi Luật Tân không có một biện pháp trừng phạt thì bất cứ một sự cố nhỏ nào cũng dẫn đến một cái gì rất nguy kịch. Và đó là điều đáng lo. Mặt khác, tôi cũng quan sát thấy não trạng của các người trẻ đã thay đổi. Ngày nay họ thích dựa vào bạo lực. Đối với họ, giết kẻ thù là chuyện có thể làm, vì Tổng thống của họ, người đại diện cho luân lý nói với họ, trong một vài trường hợp, đó là điều hoàn toàn hợp pháp. Thật là nguy hiểm. Một não trạng làm hư hại cả một thế hệ, thậm chí là hai thế hệ, cần phải có thời gian để sửa chữa chuyện này.

Từ ba ngày nay, phản ứng của giáo dân như thế nào?

Họ không ngừng bàn tán. Nhưng từ hai năm nay, các vụ ám sát được khai thác triệt để, luôn có tin trên báo chí, đến mức tầm thường hóa, tôi ngạc nhiên muốn biết, việc ám sát không lý do này có thật sự làm cho tinh thần người dân chấn động lâu dài hay không…