Bức thư trước đây của Đức Giáo hoàng lêô XIV được công bố, trong đó ngài đã bày tỏ mong muốn ở lại Pêru suốt phần đời còn lại

Rất lâu trước khi xuất hiện trên ban công Đền thờ Thánh Phêrô với tư cách là Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Robert Francis Prevost đã đưa ra một lời cam kết theo một cách rất khác. Những tài liệu mới được công bố từ hồ sơ lưu trữ di trú của Pêru cho thấy, khi xin nhập quốc tịch Pêru năm 2015, vị giáo hoàng tương lai đã viết thư cho Tổng thống khi ấy là Ollanta Humala, bày tỏ mong muốn được “ở lại Pêru suốt phần đời còn lại”.

Các tài liệu vừa được TV Perú Noticias phát hiện và được lưu giữ tại Kho Lưu trữ Di trú Quốc gia Pêru, mang đến một cái nhìn hiếm hoi về những xác tín cá nhân của một người mà một thập niên sau sẽ trở thành Giám mục Rôma. Những tài liệu này cũng giúp giải thích tại sao Pêru giữ một vị trí đặc biệt trong trái tim Đức Giáo Hoàng và tại sao chuyến viếng thăm sắp tới của ngài tới quốc gia này vào tháng Mười một đang được mong đợi với một cảm xúc đặc biệt.

Trong khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV đang chuẩn bị trở lại Pêru với tư cách là Giáo hoàng, các hồ sơ nói trên cho thấy một chương trong cuộc đời ngài vốn chưa bao giờ chỉ đơn thuần mang tính hành chính. Việc xin nhập quốc tịch là kết quả của nhiều năm phục vụ truyền giáo và mục vụ giữa các cộng đoàn Pêru, đặc biệt tại miền bắc Pêru, nơi sau này ngài sẽ phục vụ với tư cách là Giám mục Chiclayo.

Lá thư viết tay được lưu trong hồ sơ xin nhập quốc tịch nổi bật không chỉ vì mục đích hành chính mà còn vì giọng điệu của nó. Thay vì tự giới thiệu mình như một giáo sĩ nước ngoài chỉ được sai đến châu Mỹ Latinh trong một thời gian, Đức cha Prevost mô tả mối quan hệ của ngài với Pêru được hình thành qua nhiều năm và cho thấy rõ ý định tiếp tục sống tại đây vô thời hạn. Nhìn lại, lời tuyên bố ấy đặc biệt gây ấn tượng, bởi chỉ vài năm sau, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã gọi ngài về Rôma để đảm nhận những trách nhiệm ngày càng quan trọng trong việc điều hành Giáo hội hoàn vũ.

Quá trình nhập quốc tịch của Đức cha Prevost cũng tuân theo những yêu cầu được áp dụng cho các đương đơn khác. Hồ sơ cho thấy ngài đã hoàn thành các kỳ kiểm tra về lịch sử, địa lý và văn hóa Pêru, theo những quy định được áp dụng vào thời điểm đó. Theo ông Héctor Pérez, một quan chức cấp cao phụ trách các hồ sơ di trú, vị Giáo hoàng tương lai đã đạt một trong những điểm số cao nhất mà ông từng gặp trong quá trình xem xét các hồ sơ xin quốc tịch.

Quốc tịch Pêru chính thức được trao cho Đức cha Prevost vào tháng 9 năm 2015, cũng chính là năm ngài trở thành Giám mục Chiclayo. Ngài hiện vẫn mang cả quốc tịch Hoa Kỳ và Pêru; một căn tính kép mà nhiều người Pêru không xem đơn thuần là một vấn đề pháp lý, nhưng là bằng chứng về một mối gắn bó thực sự được hình thành qua nhiều năm cùng chia sẻ những kinh nghiệm của cuộc sống.

Những kinh nghiệm ấy thường gắn liền với khó khăn. Trong gần một thập niên lãnh đạo Giáo phận Chiclayo, Đức cha Prevost đã đồng hành với các cộng đoàn địa phương qua một số thời điểm khó khăn nhất trong lịch sử gần đây của Pêru. Ngài hiện diện trong những trận lũ lụt nghiêm trọng liên quan đến hiện tượng El Niño, trong đại dịch COVID-19 vốn tác động đặc biệt nghiêm trọng đến Pêru, cũng như trong thời điểm một số lượng lớn người di cư Vênêzuêla đến đất nước này để tìm kiếm nơi nương náu và cơ hội.

Những người từng cộng tác với ngài trong những năm ấy thường nhớ đến một vị giám mục cảm thấy thoải mái hơn khi ở giữa các gia đình bình thường hơn là trong những nghi lễ Giáo hội. Danh tiếng ấy giúp giải thích cử chỉ tự phát đã khiến nhiều người ngạc nhiên vào buổi tối ngài được bầu làm Giáo hoàng. Trong lần xuất hiện công khai đầu tiên với tư cách là Giáo hoàng, Đức Lêô XIV đã dừng lại để chào “Giáo phận Chiclayo thân yêu” của ngài, đồng thời cảm ơn một cộng đoàn dân Chúa đã đồng hành với vị giám mục của mình và góp phần xây dựng một Giáo hội địa phương sống động.

Đối với nhiều người Pêru, những lời ấy đã biến một cuộc bầu chọn Giáo hoàng mang tính lịch sử thành một điều hết sức riêng tư. Vị Giáo hoàng mới không chỉ đơn thuần là một nhà cựu truyền giáo từng phục vụ tại đất nước này. Ngài là người đã chọn Pêru, đã xin nhập quốc tịch Pêru và đã công khai bày tỏ mong muốn biến nơi đây thành quê hương lâu dài của mình.

Bối cảnh ấy làm cho chuyến tông du dự kiến vào tháng Mười một càng mang một ý nghĩa đặc biệt. Pêru sẽ là chặng cuối trong một chuyến công du rộng hơn tại Nam Mỹ, bao gồm cả Uruguay và Argentina. Sau khi đến Lima, Đức Giáo Hoàng dự kiến sẽ thăm Chiclayo, thành phố vẫn gắn bó mật thiết với sứ vụ giám mục của ngài. Sau đó, hành trình sẽ tiếp tục đến Cusco, trung tâm lịch sử của Đế chế Inca trước đây, rồi kết thúc tại Pucallpa, thuộc vùng Amazon, nơi sự quan tâm dự kiến sẽ tập trung vào các cộng đồng bản địa và những thách đố mà họ đang phải đối diện.

Mười năm sau khi ký những giấy tờ giúp ngài trở thành công dân Pêru, Đức Lêô XIV trở lại đất nước này không phải với tư cách một cựu giám mục trở về thăm lại nơi từng được sai đến, nhưng với tư cách Đấng kế vị Thánh Phêrô trở về một đất nước mà ngài từng nghĩ sẽ là quê hương của mình suốt cả cuộc đời.

Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm