Giới văn hóa Paris kỳ vọng chuyến thăm UNESCO của Đức Thánh Cha mở ra những nhịp cầu đối thoại

Cha Olric de Gélis, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu của Collège des Bernardins, và bà Martine Sautory, điều phối viên Galerie Saint-Séverin, đã chia sẻ với Vatican News những mong đợi trước chuyến thăm của Đức Thánh Cha. Cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của một ngôn ngữ vừa chính xác vừa cởi mở, có khả năng tạo nên đối thoại giữa những thế giới tưởng chừng xa cách nhau.

Từ đức tin đến đối thoại với thế giới

Collège des Bernardins, được xây dựng từ thế kỷ XIII, từ lâu đã là nơi gặp gỡ giữa thần học, triết học, văn hóa và khoa học. Theo cha de Gélis, di sản của Đức Hồng y Jean-Marie Lustiger tiếp tục định hướng hoạt động của cơ sở này: đào sâu Lời Chúa nhưng không tách rời những câu hỏi của con người thời đại.

Hoạt động của Collège hiện phát triển theo ba hướng: nghệ thuật đương đại, các cuộc gặp gỡ và tranh luận về những vấn đề lớn như chiến tranh và đối thoại liên tôn, cùng các chương trình nghiên cứu đa ngành. Cha de Gélis cho biết khoảng 70-80% các nhà nghiên cứu cộng tác với trung tâm không phải là Kitô hữu, nhưng gồm người Hồi giáo, Do Thái giáo, người thuộc phái bất khả tri và cả người vô thần.

Theo ngài, chính sự đa dạng này giúp tạo nên một môi trường đối thoại thực sự giữa đức tin và văn hóa đương đại.

“Chiến tranh bắt đầu trong tâm trí con người”

Nói về chuyến thăm của Đức Thánh Cha, cha de Gélis nhấn mạnh điều ngài gọi là “sự tự do của các Giáo hoàng”, từ Đức Bênêđictô XVI đến Đức Giáo hoàng Phanxicô và nay là Đức Lêô XIV.

Cha đặc biệt chú ý đến khả năng sử dụng một ngôn ngữ “vừa chính xác vừa cởi mở”, bởi chính ngôn ngữ là nền tảng để nói về hòa bình và văn hóa.

Ngài cũng nhắc lại một trực giác quan trọng trong các văn kiện nền tảng của UNESCO: “Chiến tranh bắt đầu trong tâm trí con người, nhưng cũng chính trong tâm trí con người mà những thành trì bảo vệ hòa bình phải được xây dựng”. Theo cha de Gélis, đây cũng là lý do chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha đến UNESCO có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thế giới hiện nay.

Khoa học không đủ nếu thiếu câu hỏi về ý nghĩa

Collège des Bernardins từng là nơi Đức Bênêđictô XVI có bài diễn văn nổi tiếng về nguồn gốc đan tu của châu Âu và việc tìm kiếm Thiên Chúa. Ngài cảnh báo rằng một nền văn hóa thuần túy thực chứng, loại bỏ câu hỏi về Thiên Chúa khỏi lý trí, sẽ dẫn đến “sự đầu hàng của lý trí”.

Cha de Gélis cho rằng điều này vẫn đúng trong nghiên cứu ngày nay. “Chỉ những kết quả thực chứng của khoa học, dù rất nền tảng, vẫn không đủ đối với tinh thần con người”, ngài nói. Sinh thái là một ví dụ: khoa học có thể cung cấp dữ liệu, nhưng câu trả lời còn đòi hỏi suy tư lịch sử, triết học và văn hóa về lối sống và ý nghĩa của cuộc hiện sinh.

AI và vấn đề về con người

Một lĩnh vực khác đang được Collège đặc biệt quan tâm là trí tuệ nhân tạo. Theo nhóm nghiên cứu, vấn đề trung tâm mà AI đặt ra không chỉ là công nghệ có thể làm được gì, nhưng là tương quan giữa con người và kỹ thuật số.

Cha de Gélis nhấn mạnh rằng đây trước hết là một vấn đề nhân học: công nghệ phát triển càng mạnh, câu hỏi về con người là ai và công nghệ phải phục vụ con người thế nào càng trở nên cấp thiết.

Nghệ thuật như một con đường đến đức tin

Bên cạnh Collège des Bernardins, khu triển lãm Saint-Séverin là một không gian nhỏ nhưng đặc biệt, nơi nghệ thuật đương đại gặp gỡ đức tin Kitô giáo. Theo bà Martine Sautory, khu triển lãm này luôn cố gắng duy trì “cuộc đối thoại giữa Giáo hội và các nghệ sĩ”, kể cả với những người thuộc các tôn giáo khác hoặc không có niềm tin tôn giáo.

Bà cho rằng cái đẹp vẫn là một con đường có khả năng dẫn con người đến gần đức tin. Nhiều người từng đến Galerie khi còn trẻ sau này vẫn xem nơi này như một điểm tham chiếu quan trọng trong tương quan của họ với Giáo hội.

Nếu có dịp giới thiệu với Đức Thánh Cha một tác phẩm, bà Sautory sẽ chọn hình con sói làm hoàn toàn bằng bụi của nghệ sĩ Lionel Sabaté, như một biểu tượng về sự mong manh của con người và ký ức rằng tất cả đều trở về bụi đất.

Qua những tiếng nói từ giới văn hóa Paris, chuyến thăm UNESCO của Đức Thánh Cha được kỳ vọng không chỉ là một sự kiện ngoại giao hay văn hóa, nhưng còn là cơ hội để tái khẳng định rằng đối thoại, nghệ thuật, khoa học và ngôn ngữ có thể trở thành những nhịp cầu của hòa bình.

Vatican News