Giáo dục Công giáo dựa trên nền tảng nhân loại học bắt nguồn từ giá trị của Tin Mừng

Giáo dục không nhắm đến chọn lọc mà nhắm đến tập hợp. Đó là một trong những điểm nổi bật trong văn kiện mới của Hội nghị về Giáo dục Công giáo ngày 22 tháng Chín năm 2017 tại Vatican. Giáo dục nên bao gồm «tất cả mọi chiều kích nhân loại», giáo dục phải đồng hành với «qui trình nhân bản hoá».

Văn kiện «Giáo dục hướng tới chủ nghĩa nhân văn liên đới. Để xây dựng một ‘nền văn minh tình yêu’» 50 năm sau thông điệp Populorum Progressio, bao hàm định hướng về tình liên đới nhân bản, sẽ được gửi đến các Hội đồng Giám mục. Do đó cũng sẽ đến với 215.000 trường học công giáo - có ảnh hưởng đến hơn 60 triệu học sinh của mọi niềm tin và dân tộc - và 1.760 trường đại học công giáo trên toàn thế giới.

Đức Hồng y trưởng ban tổ chức Giuseppe Versaldi nhớ lại rằng văn kiện này đã được phát triển trong dịp kỷ niệm 50 năm Tuyên ngôn của Công đồng về Giáo dục Kitô giáo ‘Gravissimum educationis’ (1965-2015) và kỷ niệm lần thứ 50 Thông điệp Populorum Progressio của Đức Giáo hoàng Phaolô VI (1967-2017), «một tài liệu cương lĩnh về sứ mệnh của Giáo Hội trong thời đại toàn cầu hoá».

Tài liệu mới muốn hướng về 7 điểm: Toàn cảnh hiện tại; Nhân bản hoá nền giáo dục; Văn hóa đối thoại; Toàn cầu hoá niềm hy vọng; Về một sự bao hàm đích thực; Mạng lưới hợp tác; Bối cảnh.

Trong khi UNICEF báo động về 60 triệu trẻ em có thể bị loại trừ khỏi nền giáo dục căn bản trong 15 năm tới, Vatican nhấn mạnh rằng đó là điều «khẩn cấp và cần thiết để nhân bản hoá nền giáo dục, bằng cách thúc đẩy một nền văn hóa gặp gỡ và đối thoại». Giáo Hội chủ trương một tầm nhìn giáo dục khác bằng chứng từ sống động - dũng cảm và kiên trì - trong những hoàn cảnh đôi khi rất khó khăn, nơi mà thông điệp Tin Mừng cùng tồn tại với những hệ đào tạo chú trọng về chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa tương đối và chủ nghĩa cực đoan".

Không phải lựa chọn mà tập hợp

Tổng Giám mục Angelo Vincenzo Zani nhấn mạnh 3 điểm của văn kiện này :

Bắt đầu với lời kêu gọi «nhân bản hoá nền giáo dục»: tức là «đặt con người làm tâm điểm của giáo dục, trong khuôn khổ của mối quan hệ tạo nên một cộng đồng sống động, tương thuộc và liên đới trong một vận mệnh chung». «Giáo dục phải phục vụ cho chủ nghĩa nhân văn mới, thúc đẩy con người và mục đích tối thượng của nhân loại».

Nhân bản hoá giáo dục, ngài tiếp tục, đòi hỏi «cập nhật sự đồng thuận giáo dục giữa các thế hệ», «xem xét đến những tập quán cá nhân, đạo đức và xã hội của mọi đối tượng tham gia vào qui trình giáo dục: Giáo viên, học sinh, thể chế lãnh thổ, địa điểm và không gian gặp gỡ, cho một nền giáo dục không nhằm để lựa chọn mà rộng mở trong tình liên đới và sẻ chia».

Thứ hai: một nền giáo dục dựa trên văn hóa đối thoại, vì «chính bản chất đích thực của giáo dục mới có thể xây dựng nền móng cho một cuộc đối thoại hòa bình và cho phép các cuộc gặp gỡ giữa những khác biệt, để xây dựng điều tốt đẹp chung».

Thứ ba: «Mục đích chính và ưu tiên» của giáo dục không phải là «lựa chọn tầng lớp lãnh đạo mà là tập hợp, cho phép mọi người được tự cảm thấy mình tích cực tham gia vào việc xây dựng chủ nghĩa nhân văn liên đới».

Qui trình nhân bản hoá

Ngài cũng đưa ra một vài điểm chính cho tài liệu, hướng về «mọi đối tượng tham gia khác nhau bằng khả năng của mình trong lĩnh vực đào tạo»: nói đến việc thúc đẩy một nền giáo dục «đáp ứng được quyền căn bản của bất kỳ ai, không phân biệt tuổi tác, giới tính, văn hoá hay tôn giáo và truyền thống» và cùng lúc «mở ra cho việc sống chung trong tình huynh đệ» vì hiệp nhất và hoà bình giữa các dân tộc.

Với Giáo Hội, ngài nói, giáo dục phải «dựa trên nền tảng nhân loại học bắt nguồn từ giá trị của Tin Mừng» và phải bao gồm «mọi chiều kích nhân loại» và mọi giai đoạn của cuộc sống: giáo dục phải theo sát «qui trình nhân bản hoá».

Tài liệu của Thánh bộ dừng lại trên những thách thức chính, cụ thể là về bản sắc và văn hoá tương đối, đối thoại trong một bối cảnh xã hội đa tôn giáo và đa văn hoá, những bất bình đẳng về kinh tế và nghề nghiệp, những tình trạng khẩn cấp nhân đạo và thực trạng bị gạt ra ngoài lề, cũng như những vấn nạn về sinh thái.