Một năm đứng đầu Giáo hội Công giáo của Đức Lêô: một Giáo hoàng rất kín đáo

Cử chỉ này sẽ được phát sóng trên toàn thế giới tượng trưng cho lời kêu gọi hòa bình của ngài: “Tôi được biết gần đây Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ mong muốn chấm dứt chiến tranh. Chúng ta hy vọng ông tìm được một  lối thoát, chúng ta hy vọng ông đang tìm cách để giảm bớt bạo lực, các vụ đánh bom…” Ngài nhấn mạnh: “Chúng ta hãy quay lại bàn đàm phán, chúng ta hãy tìm một giải pháp cho các vấn đề, chúng ta hãy tìm cách giảm bớt bạo lực mà chúng ta đang tiếp tay, và hãy để hòa bình, đặc biệt là vào Lễ Phục Sinh, ở trong trái tim chúng ta.”

Một Giáo hoàng trong bóng tối

Cuối tuần này, ngài sẽ cử hành Lễ Phục Sinh đầu tiên kể từ khi ngài được bầu chọn ngày 8 tháng 5 năm 2025. Đây là cơ hội để truyền tải Thông điệp “urbi et orbi”, gởi đến thành phố và thế giới khi thế giới đang chìm trong chiến tranh.

Trong một thế giới mà một số nhà lãnh đạo chính trị liên tục phát biểu, việc nhìn thấy một Giáo hoàng nói: “Tôi lắng nghe trước tiên” lại có sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều.

Trong khi Đức Phanxicô tiền nhiệm của ngài thường xuyên gây chú ý trên toàn thế giới với những lời tuyên bố mạnh mẽ, thì Đức Lêô lại khó khăn hơn trong việc làm cho người khác nghe mình. Nhà báo Christopher Lamb, phóng viên Vatican của CNN gần đây đã xuất bản quyển sách “Niềm hy vọng Mỹ” nhận xét: “Đức Lêô là người lắng nghe, bình tĩnh phân tích mọi việc trước khi đưa ra quyết định. Ngài kín đáo hơn Đức Phanxicô. Trong quyển sách này tôi giải thích Đức Lêô đóng vai trò đối trọng với Tổng thống Hoa Kỳ ở thời điểm rất đặc biệt này của lịch sử. Ngài không phải là người muốn vượt trội hơn người khác hay gây chú ý, nhưng có lẽ lúc này, trong một thế giới chúng ta có một số nhà lãnh đạo chính trị liên tục phát biểu, việc nhìn thấy một Giáo hoàng nói rằng ‘Tôi lắng nghe trước tiên’ lại có sức ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Một Giáo hoàng chủ yếu nói chuyện với người công giáo. Với phong cách truyền thống hơn trong việc lựa chọn phẩm phục và nghi lễ, ngài đã nới lỏng các hạn chế của Thánh lễ la-tinh do Đức Phanxicô áp đặt nhằm tiếp cận với những người bảo thủ. Bà Manuela Tulli của hãng tin Ansa nhận xét: “Chắc chắn, chúng ta đang thấy một Giáo hoàng hướng đến việc nói chuyện với chính giáo dân của mình, thế giới Công giáo. Có lẽ ngài được bầu chọn vì lý do này, để đoàn kết các phe phái khác nhau trong Giáo hội, cả những người bảo thủ và những người tiến bộ.”

Nhưng đây không phải là Giáo hoàng đang lùi bước

Thần học gia người Hà Lan Hendro Munsterman giải thích: “Trong gần một năm nay, chúng ta đã thấy ngài nỗ lực duy trì các cánh cửa Đức Phanxicô đã mở ra: “Ngài ủng hộ tính hiệp thông của Đức Phanxicô, một Giáo hội bao dung các tín hữu, những người đã được rửa tội có tiếng nói của mình, và nơi giáo dân sẽ có tiếng nói lớn hơn nữa trong tương lai. Vì vậy, những người bảo thủ có phần thất vọng vì không có sự đột phá nào so với các cải cách của Đức Phanxicô, về phần những người tiến bộ, họ muốn một thông điệp mạnh mẽ hơn và dễ hiểu hơn. Ngài vẫn còn khá bí ẩn.”

Ngày 5 tháng 11 năm 2025, Đức Lêô chào đón các giám mục trong buổi tiếp kiến chung hàng tuần tại Quảng trường Thánh Phêrô ở Vatican. © Maria Grazia Picciarella qua Getty Images
 

Không nghi ngờ gì nữa, qua các bổ nhiệm trong Giáo triều La-mã và trong một số các giám mục, Đức Lêô đang bắt đầu đưa ra hướng đi triều của ngài. Ông Hendro Munsterman giải thích: “Ngài tin rằng nhiệm vụ của các giám mục là phải có lập trường về những gì đang xảy ra ở đất nước của họ, vì thế tại Hoa Kỳ, tân Tổng Giám mục của New York là một ví dụ hoàn hảo về ‘mô hình Prévost’, gần gũi với người nghèo và người di cư, được những người bảo thủ tôn trọng và do đó có thể chống lại các chính sách chống người nhập cư của Tổng thống Donald Trump.”

Một Giáo hoàng có thời gian

Chắc chắn ở tuổi 70, ngài biết ngài có thời gian để thực hiện các cải cách Giáo hội của Giáo hoàng tiền nhiệm đề ra.

Về việc bảo vệ sự sống, phá thai và an tử, ngài không làm ai ngạc nhiên: “Phá thai là kẻ hủy diệt hòa bình lớn nhất.” Ngài đã bổ nhiệm nhiều phụ nữ vào các vị trí quan trọng. Năm đầu tiên của ngài vẫn chưa cho thấy hết các bí mật về con người thật của ngài.

Ngài đang chuẩn bị chuyến đi 10 ngày đến châu Phi, chuyến đi này sẽ làm nổi bật khía cạnh quan trọng trong công việc truyền giáo mà ngài đã thực hiện trong nhiều năm ở Peru. Một số lựa chọn của ngài cho thấy đức tính can đảm của ngài. Nhà bao Christopher Lamp giải thích: “Ngày 4 tháng 7, Hoa Kỳ sẽ kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc. Tổng thống Donald Trump đã mời ngài, Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên, Đức Lêô từ chối, ngài cho biết ngày hôm đó ngài đã có chương trình đi Lampedusa, hòn đảo biểu tượng cho việc chào đón người di cư. Nếu đây không phải là một thông điệp mạnh mẽ, thì thông điệp nào sẽ mạnh mẽ hơn?!”

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch