Ý nghĩa các tước hiệu của Đức Maria

Ý nghĩa các tước hiệu của Đức Maria

Tôi thường được nghe Giáo hội ca ngợi Đức Maria bằng nhiều tước hiệu khác nhau: Mẹ Thiên Chúa, Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Mẹ Giáo hội, Nữ Vương Thiên Đàng, Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, Đức Mẹ La Vang… Vì sao có quá nhiều danh xưng như thế? 

Phước Hải, TPHCM

Trả lời của linh mục Giuse Vũ Đức Thiện, giáo sư Đại Chủng viện Thánh Quí:

Đức Maria cộng tác vào công trình cứu độ của Thiên Chúa với vai trò đặc biệt. Giáo hội ngợi ca Mẹ bằng nhiều danh hiệu cao quý. Mỗi danh xưng đều chất chứa một ý nghĩa thần học sâu sắc...

4 tín điều về Đức Mẹ

Năm 431, Công đồng Êphêsô đã long trọng tuyên bố tín điều “Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa” nhằm bảo vệ chân lý rằng Đức Giêsu Kitô là Thiên Chúa thật.

Việc tuyên xưng Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa không có nghĩa Mẹ là nguồn gốc của thần tính, nhưng xác nhận rằng người Con Mẹ sinh hạ chính là Ngôi Lời nhập thể. Vì thế, khi tôn kính Đức Maria với tước hiệu này, Giáo hội đồng thời tuyên xưng mầu nhiệm Nhập Thể, nền tảng của đức tin Kitô giáo.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (số 495) khẳng định: “Đấng mà Mẹ đã cưu mang làm người bởi phép Chúa Thánh Thần, Đấng thật sự là Con Mẹ theo xác phàm, chính là Con vĩnh cửu của Chúa Cha, là Ngôi Hai trong Ba Ngôi Chí Thánh. Vì vậy, Hội Thánh tuyên xưng Đức Maria thật sự là Mẹ Thiên Chúa”.

Vào năm 553, Công đồng Constantinople thứ II, rồi Công đồng Latêranô vào năm 649, tuyên bố “Đức Mẹ Đồng Trinh trọn đời” (trước khi sinh, trong khi sinh và sau khi sinh Đức Giêsu). Tín điều này diễn tả việc Đức Maria hoàn toàn hiến dâng cho Thiên Chúa và nhấn mạnh mầu nhiệm Nhập Thể là công trình kỳ diệu của Chúa Thánh Thần. Nhờ đó, Đức Maria trở thành hình ảnh của Hội Thánh luôn trung thành và quảng đại đón nhận thánh ý Thiên Chúa. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (số 497-498) nhấn mạnh việc thụ thai đồng trinh vượt quá khả năng hiểu biết của nhân loại và nhằm thực hiện lời hứa trong Cựu Ước (Is 7,14), được trích dẫn trong Mt 1,20. Đây không phải là huyền thoại ngoại giáo hay ý tưởng mơ hồ, nhưng là biến cố siêu nhiên mà con người chỉ có thể thấu hiểu qua ánh sáng đức tin trong toàn bộ mầu nhiệm Đức Kitô, từ việc Nhập Thể cho đến cuộc Vượt Qua của Người.

Ngày 8.12.1854, Đức Giáo Hoàng Piô IX ban Sắc chỉ Ineffabilis Deus, công bố tín điều “Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội”. Theo tín điều này, ngay từ giây phút đầu tiên được tượng thai, Đức Maria đã được Thiên Chúa gìn giữ khỏi tội nguyên tổ nhờ công nghiệp cứu chuộc của Đức Kitô. Đây là hoa trái đầu tiên của ơn cứu chuộc mà Thiên Chúa dành cho nhân loại. Điều đáng quan tâm là bốn năm sau, trong những lần hiện ra tại Lộ Đức (Pháp), Đức Maria đã tự xưng với thánh Bernadette: “Ta là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội”. Chuỗi sự kiện này càng củng cố lòng đạo đức của các tín hữu trên khắp thế giới.

Một trong bốn tín điều quan trọng về Đức Maria là “Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời”, được Đức Giáo Hoàng Piô XII công bố năm 1950. Giáo hội tin rằng sau khi hoàn tất cuộc đời dương thế, Đức Maria được đưa lên trời cả hồn lẫn xác để hưởng vinh quang cùng Đức Kitô. Tín điều này trở nên nguồn hy vọng cho mọi Kitô hữu về sự Phục Sinh và sự sống đời đời mà Thiên Chúa hứa ban.

Một số tước hiệu của Đức Maria trong giáo huấn, phụng vụ và lòng đạo đức

Sau khi tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời được công bố, Đức Piô XII tiếp tục ban hành Thông điệp Ad Caeli Reginam (1954), chính thức xác nhận tước hiệu Đức Maria Nữ Vương Thiên Đàng. Danh hiệu này nhấn mạnh ý nghĩa việc Đức Maria được tôn vinh vì Mẹ đã cộng tác cách hoàn hảo vào công trình cứu độ của Đức Kitô.

Ngày 21.11.1964, Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI chính thức tuyên bố Đức Maria là Mẹ Giáo hội. Tiếp nối truyền thống ấy, năm 2018, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã thiết lập lễ nhớ Đức Maria Mẹ Giáo hội vào thứ Hai sau lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, nhằm giúp các tín hữu ý thức sâu sắc hơn về sự hiện diện và lời chuyển cầu của Mẹ trong đời sống Hội Thánh.

Trong Kinh Cầu Đức Bà, Giáo hội còn ca tụng Mẹ qua nhiều danh hiệu khác như Nữ Vương các thánh Thiên thần, Nữ Vương các thánh Tổ tông, Nữ Vương các thánh Tiên tri, Nữ Vương các thánh Tông đồ, Nữ Vương các thánh Tử vì đạo, Nữ Vương các thánh Hiển tu, Nữ Vương các thánh Đồng trinh, Nữ Vương các thánh Nam cùng các thánh Nữ, Nữ Vương các Gia Đình…

Giáo hội còn dùng nhiều tước hiệu mang ý nghĩa mục vụ như Đức Mẹ chỉ bảo đàng lành, Đức Mẹ Sầu Bi, Mẹ Chúa Cứu Chuộc... Lòng đạo đức bình dân cũng góp phần làm phong phú các tước hiệu của Đức Maria qua nhiều thế kỷ, chẳng hạn tước hiệu Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu trở nên quen thuộc sau chiến thắng Lepanto năm 1571 và được thánh Gioan Bosco đặc biệt cổ võ trong thế kỷ XIX.

Theo dòng lịch sử, nhiều tước hiệu của Đức Maria được hình thành từ các biến cố hiện ra được nhiều người tin. Có thể kể đến Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ Fatima, Đức Mẹ Guadalupe, Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, Đức Mẹ Mân Côi, Đức Mẹ Núi Cát Minh, và đối với Giáo hội tại Việt Nam là danh xưng quen thuộc như Đức Mẹ La Vang.